Σε βασικό εργαλείο της νέας διατλαντικής στρατηγικής για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και τον ασφαλή εφοδιασμό της Ευρώπης, στη μετά–ρωσικού αερίου εποχή, αναδεικνύεται ο Κάθετος Ενεργειακός Διάδρομος.
Τη σαφή βούληση των Ηνωμένων Πολιτειών να στηρίξουν ενεργά τη διαμόρφωση ενός ενοποιημένου ενεργειακού άξονα στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη κατέδειξε η χθεσινή σύνοδος των υπουργών Ενέργειας στην Ουάσιγκτον, η οποία αποτέλεσε τη συνέχεια της ενεργειακής διάσκεψης P-TEC που είχε πραγματοποιηθεί στην Αθήνα τον περασμένο Νοέμβριο, επιβεβαιώνοντας τη διατλαντική στόχευση για διεύρυνση των διαδρομών του αμερικανικού LNG προς την ευρωπαϊκή αγορά.
Η σύνοδος, που διοργανώθηκε από τον Λευκό Οίκο και το National Energy Dominance Council (NEDC), συγκέντρωσε εκπροσώπους από περισσότερες από 20 χώρες, ανώτερα στελέχη της αμερικανικής κυβέρνησης και περισσότερες από 50 ενεργειακές και επενδυτικές εταιρείες από 13 χώρες. Από ελληνικής πλευράς συμμετείχαν η Aktor, ο ΔΕΣΦΑ, η Atlantic See LNG Trade S.A., η Metlen, η Gastrade, η ΔΕΗ και ο όμιλος ONEX Shipyards & Technologies. Από πλευράς ΗΠΑ συμμετείχαν ενεργειακοί και επενδυτικοί κολοσσοί όπως οι Berkshire Hathaway, Cheniere Energy, Chevron, ConocoPhillips, ExxonMobil, Glencore, S&P Global, Shell USA, Siemens Energy και Woodside Energy Group.
Η ισχυρή εταιρική παρουσία καταδεικνύει ότι ο Κάθετος Διάδρομος δεν αποτελεί μόνο διακρατική πολιτική πρωτοβουλία, αλλά και πεδίο έντονου επιχειρηματικού ενδιαφέροντος, με στόχο τη σύναψη μακροπρόθεσμων συμβολαίων LNG και τη χρηματοδότηση νέων ενεργειακών υποδομών.
Νέο ντιλ με Metlen
Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται, σύμφωνα με ασφαλείς πληροφορίες, και η υπογραφή Μνημονίου Συνεργασίας (MoU) μεταξύ της Metlen και της Shell που υπεγράφη χθες στην Ουάσιγκτον. Η συμφωνία αφορά προμήθεια από 0,5 έως 1 δισ. κυβικά μέτρα φυσικού αερίου ετησίως. Με το νέο deal, η Metlen — η οποία μέχρι σήμερα συγκαταλεγόταν μεταξύ των βασικών εισαγωγέων ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Gazprom — επιταχύνει τη στρατηγική διαφοροποίησης των προμηθειών της ευθυγραμμιζόμενη με τη νέα ευρωπαϊκή και διατλαντική ενεργειακή πραγματικότητα.
Οι νέες συμφωνίες της Atlantic See
Ιδιαίτερη βαρύτητα είχαν επίσης οι υπογραφές της Atlantic See LNG Trade S.A., της κοινής εταιρείας του ομίλου Aktor και της ΔΕΠΑ Εμπορίας, για πολυετή συμβόλαια προμήθειας αμερικανικού LNG με τέσσερις χώρες της περιοχής. Οι συμφωνίες αυτές αφορούν εμπορική συνεργασία και προμήθεια φυσικού αερίου, ενισχύοντας το αποτύπωμα της Ελλάδας στον περιφερειακό ενεργειακό χάρτη.
Συγκεκριμένα, υπεγράφησαν συμφωνίες με το Υπουργείο Υποδομών και Ενέργειας της Αλβανίας, με τη δημόσια εταιρεία φυσικού αερίου της Βουλγαρίας Bulgargaz, με την Aluminij Industries και τον M.T. Abraham Group από τη Βοσνία–Ερζεγοβίνη, καθώς και με τη Naftogaz της Ουκρανίας. Πληροφορίες αναφέρουν ότι πρόκειται για μια πρώτη «φουρνιά» συμφωνιών, καθώς επίκεινται αντίστοιχα ντιλ και με άλλες χώρες, ενώ περισσότερες λεπτομέρειες για τα οικονομικά μεγέθη και τις ποσότητες αναμένεται να ανακοινωθούν σήμερα.
Συνολικά, υπογράφηκαν χθες στις Ηνωμένες Πολιτείες Αμερικής 6 MOU, με την έκτη συμφωνία να αφορά την πολυεθνική MKET με έδρα την Ελβετία και την Shell.
Το κοινό ανακοινωθέν
Στον πυρήνα της χθεσινής συνόδου βρίσκεται η Κοινή Δήλωση 13 χωρών για την Ενίσχυση της Ασφάλειας Εφοδιασμού Φυσικού Αερίου στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη, μέσω της οποίας επιδιώκεται η συνεργασία σε ρυθμιστικό, χρηματοδοτικό και εμπορικό επίπεδο που μέχρι δεν ήταν δεδομένη.
Με τις συμφωνίες αυτές, στόχος είναι ο Κάθετος Διάδρομος να περάσει από τον σχεδιασμό στην εφαρμογή, ενισχύοντας τις αμφίδρομες ροές φυσικού αερίου από τη Νοτιοανατολική προς την Κεντρική Ευρώπη και αναβαθμίζοντας τον ρόλο της Ελλάδας ως βασικής πύλης εισόδου LNG.
Σύμφωνα με το ανακοινωθέν, οι συμμετέχουσες χώρες:
-Ενισχύουν την ανθεκτικότητα των αγορών φυσικού αερίου, αξιοποιώντας πλήρως τις υφιστάμενες υποδομές και προχωρώντας σε νέες επενδύσεις όπου απαιτείται.
-Διασφαλίζουν διαφανή και μη διακριτική πρόσβαση στις ενεργειακές υποδομές στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη.
-Προωθούν την εναρμόνιση των χρηματιστηρίων φυσικού αερίου και τη βελτίωση των ρυθμιστικών πλαισίων τιμολόγησης.
-Δεσμεύονται να άρουν κανονιστικά εμπόδια που θα μπορούσαν να περιορίσουν εισαγωγές LNG, νέες υποδομές ή τη μακροπρόθεσμη σταθερότητα του εμπορίου φυσικού αερίου.
-Κινητοποιούν δημόσια και ιδιωτικά κεφάλαια, συμπεριλαμβανομένων εξαγωγικών πιστωτικών οργανισμών και πολυμερών χρηματοπιστωτικών ιδρυμάτων.
-Επαναβεβαιώνουν τη στρατηγική συνεργασία με τις Ηνωμένες Πολιτείες για την ενίσχυση της ενεργειακής ασφάλειας και την αποτροπή χειραγώγησης ή εξαναγκασμού μέσω της ενέργειας.
Το κείμενο υπέγραψαν οι Υπουργοί Ενέργειας και εκπρόσωποι: της Ελληνικής Δημοκρατίας, της Βουλγαρίας, της Ουγγαρίας, της Πολωνίας, της Ρουμανίας, της Σλοβακίας, της Μολδαβίας, της Ουκρανίας, της Κροατίας, της Λιθουανίας, της Σερβίας, της Βοσνίας και Ερζεγοβίνης και των Ηνωμένων Πολιτειών Αμερικής.
Ο ανταγωνισμός των διαδρόμων
Παρά τη σαφή πολιτική βούληση που αποτυπώθηκε πάντως στην Κοινή Δήλωση της Ουάσιγκτον για ενιαία γραμμή στην ενεργειακή ασφάλεια, στο εσωτερικό του άξονα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης διαμορφώνονται ήδη ισχυρές εστίες διαφοροποίησης.
Πολωνία και Λιθουανία κινούνται με στρατηγική που δεν περιορίζεται στη συμμόρφωση με το διατλαντικό πλαίσιο, αλλά στοχεύει στην ανάδειξή τους σε αυτόνομους και ανταγωνιστικούς κόμβους φυσικού αερίου για την επόμενη ημέρα της ευρωπαϊκής αγοράς.
Στο περιθώριο των εκδηλώσεων για τη συμπλήρωση δέκα ετών εξαγωγών αμερικανικού LNG προς την Ευρώπη, προχθές ο Υφυπουργός Κλίματος και Περιβάλλοντος της Πολωνίας Miłosz Motyka και ο Υπουργός Ενέργειας της Λιθουανίας Žygimantas Vaičiūnas έστειλαν σαφές μήνυμα ετοιμότητας. Τόνισαν ότι οι χώρες τους όχι μόνο έχουν διασφαλίσει ανταγωνιστικές τιμές LNG, αλλά και έχουν προχωρήσει σε συστηματικές επενδύσεις που επιτρέπουν άμεση αύξηση της χωρητικότητας και των διαδρομών μεταφοράς προς την Κεντρική Ευρώπη.
Στο επίκεντρο αυτής της στρατηγικής βρίσκεται ο λεγόμενος Amber Gas Corridor, που εγκαινιάστηκε στις 27 Νοεμβρίου 2025. Πρόκειται για μια περιφερειακή πρωτοβουλία διασύνδεσης των αγορών φυσικού αερίου της Φινλανδίας, των Βαλτικών χωρών και της Πολωνίας, με προοπτική επέκτασης προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Ο διάδρομος βασίζεται σε ήδη ανεπτυγμένες υποδομές, αξιοποιώντας τον τερματικό σταθμό Klaipėda LNG Terminal, τον Inkoo LNG Terminal, τη διασύνδεση Balticconnector και το πολωνικό σύστημα μεταφοράς της GAZ-SYSTEM, επιτρέποντας αμφίδρομες ροές και ευελιξία στην κατανομή φορτίων.
Η πρόταση του Λιθουανού υπουργού να αποτελέσει ο Amber Corridor βασική διαδρομή για τη «δεύτερη δεκαετία» του αμερικανικού LNG στην Ευρώπη έχει τη σημασία της. Ήταν ένα πολιτικό μήνυμα ότι η Βαλτική επιδιώκει ρόλο πρωταγωνιστή, διαμορφώνοντας έναν βόρειο άξονα που ανταγωνίζεταιτον νότιο και κάθετο διάδρομο, όπου η Ελλάδα φιλοδοξεί να λειτουργήσει ως κύρια πύλη εισόδου προς τα Βαλκάνια και την Ουκρανία.
Διαβάστε ακόμη
Γιάννης Παπαχρήστου: Κέρδη ρεκόρ €400 εκατ. για το Υπερταμείο και μέρισμα €200 εκατ. στο Δημόσιο
Εμβληματική συμφωνία Shell και METLEN για συνεργασία στην προμήθεια και εμπορία LNG
DIMAND: Από γραφεία μέχρι boutique ξενοδοχείο και Μουσείο για το project στο Κτήμα Καμπά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα