Όλα αρχίζουν να θυμίζουν έντονα το 2022. Η χρονιά εκείνη έχει χαραχθεί στη μνήμη των Ευρωπαίων ηγετών όχι μόνο για τις γεωπολιτικές συνέπειες της πλήρους εισβολής της Ρωσίας στην Ουκρανία, αλλά και — εξίσου οδυνηρά — για το σοκ στην ενεργειακή τροφοδοσία και τις τιμές που ακολούθησε, σημειώνει το Politico. Οι τιμές εκτοξεύθηκαν, οι φόβοι για ελλείψεις απλώθηκαν σε όλη την ήπειρο και οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να διαθέσουν εκατοντάδες δισεκατομμύρια ευρώ για τη στήριξη νοικοκυριών και βιομηχανίας.
Τώρα, καθώς οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου ανεβαίνουν ξανά — εξαιτίας ενός ακόμη πολέμου πέρα από τον έλεγχο της Ευρώπης — οι ηγέτες προσπαθούν εσπευσμένα να βρουν απάντηση.
Η τιμή του πετρελαίου ξεπέρασε τα 100 δολάρια το βαρέλι τη Δευτέρα, καθώς ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή — που πυροδοτήθηκε από τις αμερικανικές και ισραηλινές επιθέσεις στο Ιράν — μπήκε στη δεύτερη εβδομάδα του χωρίς ορατό τέλος.
Οι υπουργοί Οικονομικών της G7 πραγματοποίησαν έκτακτη συνεδρίαση αργότερα την ίδια ημέρα και δήλωσαν ότι «είναι έτοιμοι» να «λάβουν τα απαραίτητα μέτρα», συμπεριλαμβανομένης της αξιοποίησης στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου. Ωστόσο, δεν δεσμεύτηκαν για άμεση δράση. Ο Γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ, που προήδρευσε της συνεδρίασης, δήλωσε ότι οι υπουργοί δεν έχουν ακόμη συμφωνήσει σε μια τέτοια κίνηση.
Την ώρα που οι πολιτικοί συζητούσαν, τα Στενά του Ορμούζ — μια κρίσιμη ενεργειακή αρτηρία μέσω της οποίας μεταφέρεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου — παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, εξαιτίας των απειλών της Τεχεράνης κατά της ναυσιπλοΐας. Η παραγωγή πετρελαίου και φυσικού αερίου σε εγκαταστάσεις αρκετών χωρών του Κόλπου έχει επιβραδυνθεί ή διακοπεί, καθώς ιρανικά drones και πύραυλοι στοχεύουν ενεργειακές υποδομές.
Και οι επιπτώσεις φτάνουν ήδη στην Ευρώπη. Σε πολλές χώρες οι τιμές στα πρατήρια αρχίζουν να αυξάνονται. Παράλληλα, το φυσικό αέριο — ο βασικός καταλύτης της κρίσης του 2022 — ακολουθεί ανοδική πορεία, ξεπερνώντας τη Δευτέρα τα 60 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Το επίπεδο αυτό δεν αγγίζει ακόμη τα ακραία ύψη του 2022, αλλά είναι υψηλότερο από οποιαδήποτε άλλη περίοδο από τότε.
«Βλέπουμε πλέον μια περιφερειακή σύγκρουση με απρόβλεπτες συνέπειες», προειδοποίησε τη Δευτέρα η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν σε ομιλία της, αναφερόμενη στις επιπτώσεις στην ενέργεια, το εμπόριο και τη χρηματοπιστωτική σταθερότητα. «Και οι επιπτώσεις αυτές έχουν ήδη αρχίσει να γίνονται πραγματικότητα».
Όσο διαρκεί ο πόλεμος, τόσο βαθαίνει το πλήγμα
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες αρχίζουν πλέον να αναγνωρίζουν αυτή την πραγματικότητα.
Ο επίτροπος Οικονομίας της ΕΕ Βάλντις Ντομπρόβσκις δήλωσε σε δημοσιογράφους ότι «σε ένα πιο ευνοϊκό σενάριο, όπου η σύγκρουση περιοριστεί μέσα σε λίγες εβδομάδες, δεν θα υπάρξουν σημαντικές επιπτώσεις στην παγκόσμια και την ευρωπαϊκή οικονομία». Ωστόσο, προειδοποίησε ότι μια «παρατεταμένη» κρίση θα μπορούσε να οδηγήσει σε «σημαντικό στασιμοπληθωριστικό σοκ» για την παγκόσμια και την ευρωπαϊκή οικονομία, με τις υψηλές τιμές ενέργειας να τροφοδοτούν ευρύτερο πληθωρισμό.
Από στρατιωτική βάση στην Κύπρο, ο Γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε ότι η αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ θα είναι «απολύτως απαραίτητη για τη ροή φυσικού αερίου και πετρελαίου». Για τον σκοπό αυτό, η Γαλλία επιδιώκει τη δημιουργία στρατιωτικών συνοδειών για εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια «το συντομότερο δυνατό». Ωστόσο, προειδοποίησε ότι τέτοιες επιχειρήσεις δεν μπορούν να ξεκινήσουν πριν υποχωρήσουν οι συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή.
Οι υπουργοί Ενέργειας της G7 πρόκειται να πραγματοποιήσουν επίσης έκτακτη συνάντηση το απόγευμα στο Παρίσι, σύμφωνα με δύο Ευρωπαίους αξιωματούχους και έναν αξιωματούχο του Ηνωμένου Βασιλείου.
Το σημαντικότερο ερώτημα για τους ηγέτες είναι ένα που σχεδόν κανείς — εκτός ίσως από τον Ντόναλντ Τραμπ — δεν μπορεί να απαντήσει: πόσο θα διαρκέσει αυτός ο πόλεμος;
Μέχρι στιγμής, οι απότομες αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν μετριαστεί, όπως σημειώνουν αναλυτές ενέργειας, από την παγκόσμια υπερπροσφορά πετρελαίου και από την αναμενόμενη αύξηση της παραγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου τα επόμενα χρόνια.
Επιπλέον, οι αυξήσεις στις τιμές του φυσικού αερίου χρειάζονται χρόνο για να μεταφερθούν στους λογαριασμούς των καταναλωτών, δίνοντας στους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής κάποιο περιθώριο αντίδρασης.
Οι υπουργοί Ενέργειας της ΕΕ πρόκειται να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα, με τις αυξήσεις στις τιμές ενέργειας — και τις επιλογές για τον περιορισμό τους — να βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας.
Ένας από τους προβληματισμούς, όπως δήλωσε αξιωματούχος εθνικού υπουργείου Ενέργειας της ΕΕ στο Politico, είναι ότι τα ευρωπαϊκά αποθέματα φυσικού αερίου έχουν μειωθεί σε ασυνήθιστα χαμηλά επίπεδα μετά τον φετινό ψυχρό χειμώνα. Δεν υπάρχει καμία εγγύηση ότι οι έμποροι θα σπεύσουν να τα αναπληρώσουν κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού, αν και ο ίδιος αξιωματούχος υπογράμμισε ότι «δεν υπάρχει άμεση ανησυχία».
Θεωρητικά, η Ευρωπαϊκή Ένωση μπορεί να χρησιμοποιήσει στρατηγικά αποθέματα, να οργανώσει κοινές έκτακτες αγορές και να επιβάλει πλαφόν στις τιμές μέσω έκτακτων εξουσιών. Ωστόσο, μέχρι στιγμής καμία χώρα δεν έχει ζητήσει τέτοια μέτρα, προτιμώντας να περιμένει και να δει πώς θα εξελιχθούν οι τιμές και η προσφορά, σύμφωνα με Ευρωπαίο αξιωματούχο.
Ωστόσο, ειδικά για το πετρέλαιο, αυξάνονται ήδη οι φόβοι ότι η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί πριν βελτιωθεί — και ότι όσο παρατείνεται ο πόλεμος, τόσο περισσότερο θα αυξάνονται οι τιμές.
«Βλέπουμε μεγάλης κλίμακας διακοπές παραγωγής σε πολλές χώρες της Μέσης Ανατολής, συμπεριλαμβανομένης — εντυπωσιακά — της Σαουδικής Αραβίας», δήλωσε ο Ατζάι Παρμάρ, ειδικός στο πετρέλαιο και διευθυντής της εταιρείας ενεργειακών αναλύσεων ICIS. «Οι συνέπειες για την αγορά θα είναι πολύ πιο σημαντικές από αυτές που είδαμε το 2022».
«Μόνο οι ανόητοι θα σκέφτονταν διαφορετικά»
Ο Ντόναλντ Τραμπ — παρά τις ανησυχίες ακόμη και μέσα στη δική του κυβέρνηση για τις πολιτικές συνέπειες των υψηλών τιμών πετρελαίου — καλεί τον κόσμο να υπομείνει το κόστος.
«Οι βραχυπρόθεσμες τιμές πετρελαίου, που θα πέσουν γρήγορα όταν εξαλειφθεί η πυρηνική απειλή του Ιράν, είναι ένα πολύ μικρό τίμημα για την ασφάλεια και την ειρήνη των Ηνωμένων Πολιτειών και του κόσμου», έγραψε στην πλατφόρμα Truth Social. «ΜΟΝΟ ΟΙ ΑΝΟΗΤΟΙ ΘΑ ΣΚΕΦΤΟΝΤΑΝ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΑ».
Αργότερα τη Δευτέρα ο Τραμπ δήλωσε ότι ο πόλεμος είναι «σχεδόν» ολοκληρωμένος — σχόλιο που οδήγησε την τιμή του πετρελαίου να υποχωρήσει ξανά κάτω από τα 100 δολάρια.
Για τους Ευρωπαίους ηγέτες, που ανησυχούν για το κόστος ζωής, τις αντιδράσεις των ψηφοφόρων και τη μεταβλητότητα των αγορών, τα λόγια αυτά δεν προσφέρουν ιδιαίτερη καθησυχαστική προοπτική.
Μέχρι στιγμής, κανένας τους δεν έχει τολμήσει να αποδώσει την ευθύνη για την κρίση στον Τραμπ.
Ο υπουργός Ενέργειας του Ηνωμένου Βασιλείου Εντ Μίλιμπαντ — παρότι διαφωνεί με τον Τραμπ σχεδόν σε όλα τα ζητήματα ενεργειακής πολιτικής — φρόντισε να δηλώσει στη Βουλή την περασμένη εβδομάδα ότι η αναταραχή στις ενεργειακές αγορές είναι αποτέλεσμα «των ιρανικών απειλών για τα Στενά του Ορμούζ» και όχι της αμερικανικής και ισραηλινής στρατιωτικής δράσης που προηγήθηκε.
Ωστόσο, ένας από τους προκατόχους του, ο Εντ Ντέιβι — υπουργός Ενέργειας έως το 2015 και σήμερα επικεφαλής των Φιλελεύθερων Δημοκρατών στο Ηνωμένο Βασίλειο — άφησε να διαφανεί πού μπορεί να κινηθεί η πολιτική συζήτηση στην Ευρώπη.
«Αυτός ο απερίσκεπτος και παράνομος πόλεμος θα οδηγήσει τους πολίτες να πληρώνουν ακριβότερα καύσιμα και υψηλότερους λογαριασμούς ενέργειας», δήλωσε στο BBC τη Δευτέρα. «Και όταν έρθει η ώρα να πληρώσουν, θα αναρωτηθούν: ποιος προκάλεσε αυτή την κατάσταση; Θα είναι ο Ντόναλντ Τραμπ».
Διαβάστε ακόμη
Η Ελλάδα καλύτερη επιλογή στον κόσμο για Golden Visa
“Τα αγαπημένα μου σημεία στην Αθήνα” – Τέσσερις αρχιτέκτονες, τέσσερις ιστορίες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα