Το υψηλό κόστος ενέργειας για τη βιομηχανία στην Ευρώπη δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως παροδική συνέπεια της κρίσης του 2022, αλλά ως διαρθρωτικό πρόβλημα ανταγωνιστικότητας. Παρά τη σημαντική αποκλιμάκωση στις χονδρεμπορικές αγορές ηλεκτρικής ενέργειας και φυσικού αερίου, το τελικό κόστος που αντιμετωπίζουν οι βιομηχανικοί καταναλωτές παραμένει σε επίπεδα, που επηρεάζουν άμεσα τις επενδυτικές αποφάσεις και τη βιωσιμότητα της παραγωγής.
Μόνιμο χάσμα με τους διεθνείς ανταγωνιστές
Σύμφωνα με στοιχεία του οικονομικού think tank Bruegel, το 2023 οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας για τη βιομηχανία στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήταν κατά μέσο όρο περίπου 158% υψηλότερες από τις αντίστοιχες στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Το χάσμα αυτό, όπως επισημαίνει το Bruegel, έχει περιοριστεί μόνο οριακά τα τελευταία δύο χρόνια, παρά την αποκλιμάκωση των χονδρεμπορικών αγορών, γεγονός που ενισχύει την εκτίμηση ότι η Ευρώπη εισέρχεται σε περίοδο μόνιμα ακριβότερης ενέργειας για τη βιομηχανία της.
Την ίδια εικόνα επιβεβαιώνει μακροπρόθεσμη ανάλυση της Compass Lexecon, η οποία εκπονήθηκε για λογαριασμό της BusinessEurope. Η μελέτη καταλήγει στο συμπέρασμα ότι το ενεργειακό και το κλιματικό κόστος θα συνεχίσουν να επηρεάζουν αρνητικά την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας και πέραν της τρέχουσας δεκαετίας, ακόμη και σε σενάρια όπου η ενεργειακή μετάβαση προχωρά σύμφωνα με τους ευρωπαϊκούς στόχους, εφόσον δεν υπάρξει αλλαγή στις βασικές πολιτικές παραμέτρους.
Ανάλογη διάγνωση προκύπτει και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Στην τελευταία της έκθεση για τις τιμές και το κόστος ενέργειας στην Ευρώπη, η Κομισιόν αναγνωρίζει ότι, αν και οι χονδρεμπορικές τιμές ηλεκτρισμού και φυσικού αερίου έχουν υποχωρήσει σημαντικά από τα ιστορικά υψηλά του 2022, οι λιανικές τιμές που πληρώνει η βιομηχανία παραμένουν σε επίπεδα δύο έως τέσσερις φορές υψηλότερα σε σχέση με εκείνα βασικών εμπορικών εταίρων της ΕΕ.
Ενεργοβόροι κλάδοι υπό πίεση
Οι επιπτώσεις είναι εντονότερες στους ενεργοβόρους κλάδους, όπως ο χάλυβας, το αλουμίνιο, τα χημικά, το γυαλί και το χαρτί, όπου το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί κρίσιμο παράγοντα βιωσιμότητας. Όπως καταγράφεται στο ρεπορτάζ του Euractiv και σε σχετικές παρεμβάσεις βιομηχανικών φορέων, οι αυξημένες τιμές συμπιέζουν τα περιθώρια κέρδους, περιορίζουν τη λειτουργία παραγωγικών μονάδων και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγούν σε αναστολή ή κλείσιμο δραστηριοτήτων, με κίνδυνο απώλειας δεξιοτήτων και βιομηχανικής τεχνογνωσίας.
Διαφορετικές ταχύτητες
Σε πολιτικό επίπεδο, η απάντηση της Ευρώπης παραμένει κατακερματισμένη. Η Γερμανία έχει ανακοινώσει σχέδια για επιδοτούμενη «βιομηχανική τιμή ηλεκτρικής ενέργειας», υπό την έγκριση των κανόνων κρατικών ενισχύσεων της ΕΕ, ενώ η Ιταλία εφαρμόζει ήδη τον μηχανισμό «Energy Release», προσφέροντας σταθερή τιμή 65 ευρώ ανά μεγαβατώρα για τη βιομηχανία. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει κρίνει ότι το ιταλικό σχήμα δεν συνιστά κρατική ενίσχυση, ωστόσο επιχειρηματικοί κύκλοι προειδοποιούν ότι οι διαφορετικές δημοσιονομικές δυνατότητες των κρατών-μελών ενδέχεται να οδηγήσουν σε στρεβλώσεις εντός της Ενιαίας Αγοράς.
Στην Ελλάδα, σύμφωνα με το Euractiv, οι συζητήσεις για την υιοθέτηση αντίστοιχων μηχανισμών βρίσκονται ακόμη σε αρχικό στάδιο, χωρίς να έχουν μεταφραστεί σε συγκεκριμένα μέτρα, γεγονός που διατηρεί την αβεβαιότητα για τις ενεργοβόρες βιομηχανίες.
Το πλαίσιο γίνεται ακόμη πιο απαιτητικό καθώς, όπως προβλέπει ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας, η παγκόσμια ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας αναμένεται να αυξηθεί έντονα έως το 2026, λόγω της ηλεκτροποίησης της βιομηχανίας, της ανάπτυξης των data centers και της αυξανόμενης χρήσης ηλεκτρισμού στις μεταφορές και τα κτίρια.
Υπό αυτές τις συνθήκες, το ενεργειακό κόστος αναδεικνύεται σε καθοριστικό παράγοντα για το πού και αν θα παραμείνει βιώσιμη η ευρωπαϊκή βιομηχανία τα επόμενα χρόνια.
Διαβάστε ακόμη
UBS: Ανεβάζει τις αποτιμήσεις και βλέπει νέο ανοδικό σκέλος για τις ελληνικές τράπεζες
Σε λειτουργία το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων: Δάνεια, χρέη και ιστορικό κακοπληρωτών με ένα κλικ
Hellenic Train: Γρήγορα τρένα, αργό δίκτυο – Γιατί η υποδομή θα κρίνει το μέλλον του σιδηροδρόμου
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα