Μετά τις τιμές των καυσίμων που έχουν πάρει την ανηφόρα, οι τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας εξελίσσονται σε ένα σύνθετο και απαιτητικό «σταυρόλεξο» για την κυβέρνηση, όσο η ενεργειακή κρίση παραμένει σε εξέλιξη.
Από αύριο το βράδυ αναμένονται οι πρώτες ανακοινώσεις για τα τιμολόγια ηλεκτρικής ενέργειας του Απριλίου, μέσα σε ένα περιβάλλον αυξημένων πιέσεων στην αγορά και έντονης αβεβαιότητας για την πορεία των τιμών. Πρόκειται για τον πρώτο μήνα που αποτυπώνει τις επιπτώσεις της νέας γεωπολιτικής κρίσης στη Μέση Ανατολή, με το ενεργειακό κόστος να καταγράφει ήδη σημαντική άνοδο.
Η τιμή ηλεκτρικής ενέργειας έχει κινηθεί αισθητά υψηλότερα σε σχέση με τα επίπεδα πριν από την κρίση, φτάνοντας τα 54 ευρώ ανά μεγαβατώρα, ενώ ενδοσυνεδριακά έχει ξεπεράσει επανειλημμένα και τα 60 ευρώ. Η εξέλιξη αυτή δεν είναι αποκομμένη από τις διεθνείς αγορές, αλλά συνδέεται άμεσα με το ράλι στο φυσικό αέριο, καθώς η τιμή του ευρωπαϊκού δείκτη TTF έχει διπλασιαστεί σε σχέση με τα επίπεδα του Φεβρουαρίου, επηρεάζοντας το κόστος ηλεκτροπαραγωγής σε όλη την Ευρώπη.
Στην Ελλάδα, ωστόσο, η ιδιαιτερότητα της τιμολόγησης που βασίζεται στην μέση τιμή του προηγούμενου μήνα, λειτουργεί προσωρινά ως «μαξιλάρι», περιορίζοντας την άμεση μετακύλιση των αυξήσεων στους καταναλωτές. Παρ’ όλα αυτά, οι πιέσεις δεν εξαφανίζονται, αλλά μετατίθενται χρονικά, γεγονός που σημαίνει ότι οι ανατιμήσεις αναμένεται να αποτυπωθούν με καθυστέρηση στους λογαριασμούς των επόμενων μηνών.
Σε αυτό το πλαίσιο, οι πρώτες εκτιμήσεις για τα τιμολόγια του Απριλίου συγκλίνουν στο ότι οι αυξήσεις θα παραμείνουν συγκρατημένες, στα επίπεδα του 15% με 20% με κυρίαρχο ρόλο στη διαμόρφωση των τιμών τη στάση της ΔΕΗ. Ωστόσο, το υπόβαθρο παραμένει ανησυχητικό, καθώς η μέση χονδρεμπορική τιμή τον Μάρτιο κινείται περίπου 20% υψηλότερα σε σχέση με τον Φεβρουάριο, διατηρώντας την πίεση κυρίως στα τιμολόγια που είναι εκτεθειμένα στην χονδρεμπορική τιμή δηλαδή τα πράσινα και κίτρινα τιμολόγια. Η χαμηλότερη εποχική ζήτηση και η αυξημένη συμμετοχή των ΑΠΕ λειτουργούν υποστηρικτικά στις ήπιες αυξήσεις παρά το ασφυκτικό διεθνές περιβάλλον.
Η αντεπίθεση της μπλε κιλοβατώρας
Η κρίση στη Μέση Ανατολή αναδιαμορφώνει συνολικά την εμπορική πολιτική των προμηθευτών και επηρεάζει άμεσα εκατομμύρια καταναλωτές. Όσοι επιλέξουν να εγκαταλείψουν τα «πράσινα» τιμολόγια —που καλύπτουν περίπου το 60% της αγοράς — και να στραφούν σε σταθερές χρεώσεις, με κλειδωμένες τιμές από 12 έως και 18 μήνες θα βρεθούν αντιμέτωποι με αυξήσεις που ξεπερνούν το 50%.
Την πρόκληση των νέων τιμών θα αντιμετωπίσουν όμως σύντομα και περίπου 1,7 εκατομμύρια νοικοκυριά και επιχειρήσεις με σταθερά συμβόλαια που λήγουν το επόμενο διάστημα και θα κληθούν να τα ανανεώσουν με σαφώς δυσμενέστερους όρους σε σχέση με τις τιμές που είχαν εξασφαλίσει τον προηγούμενο χρόνο.
Γιατί αλλάζουν οι τιμές
Η βασική αιτία που οι προμηθευτές αναθεωρούν άρδην την πολιτική των σταθερών προϊόντων σχετίζεται με το διεθνές περιβάλλον αυξημένης αβεβαιότητας καθώς καλούνται να προαγοράζουν ή να αντισταθμίζουν (hedge) την ενέργεια για μήνες. Καθώς όμως τα προθεσμιακά συμβόλαια (futures) για το επόμενο διάστημα και ιδίως για τον επόμενο χειμώνα κινούνται σε υψηλότερα επίπεδα, το αυξημένο αυτό κόστος μετακυλίεται αναπόφευκτα στα νέα τιμολόγια.
Σαφής ένδειξη νέας πραγματικότητας είναι ότι τα νέα προγράμματα που διατίθενται στην αγορά μετά τις τελευταίες αυξήσεις κινούνται πλέον σε εύρος περίπου από 14,5 λεπτά έως και 15,9 λεπτά ανά κιλοβατώρα, ενώ παράλληλα καταγράφονται μαζικές αποσύρσεις των φθηνών μπλε κιλοβατωρών και παλαιότερων προγραμμάτων χαμηλής τιμολόγησης. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή μεταβολή, αν αναλογιστεί κανείς ότι μέχρι πρόσφατα τα πλέον ανταγωνιστικά μπλε τιμολόγια προσφέρονταν σε επίπεδα ακόμη και κάτω των 10 λεπτών η κιλοβατώρα.
Ήδη μεγάλοι προμηθευτές, όπως η Protergia του ομίλου Metlen και η Enerwave (πρώην Elpedison), που ελέγχουν πάνω από 1.000.000 καταναλωτές αντικατέστησαν τις τελευταίες μέρες τα σταθερά συμβόλαια χαμηλών χρεώσεων με νέα προϊόντα 12μηνης και 18μηνης διάρκειας. Τα νέα τιμολόγια με ενσωματωμένες εκπτώσεις συνέπειας στην πληρωμή του λογαριασμού, – που σημαίνει υψηλές χρεώσεις αν δεν τηρείται η συνέπεια πληρωμής- διαμορφώνουν τις τιμές μεταξύ 14,5 λεπτών και 15,4 λεπτά ανά κιλοβατώρα όταν πριν λίγες μέρες τιμολογούσαν στα 10-12 λεπτά την κιλοβατώρα.
Η συνολική επιβάρυνση είναι μεγαλύτερη αν υπολογιστεί η δαπάνη των μηνιαίων παγίων που συνεχώς μεγαλώνει με τις δύο εταιρείες να λανσάρουν τιμές που κυμαίνονται από 9,90 ευρώ έως και 11,90 ευρώ, ενισχύοντας περαιτέρω το τελικό κόστος. Την εικόνα των δύο αυτών μεγάλων ομίλων που διαθέτουν και δικές τους μονάδες ηλεκτροπαραγωγής ακολουθούν σταδιακά και οι άλλες εταιρείες καθώς ο χάρτης των μπλε αλλάζει πλήρως για όλους τους προμηθευτές.
Καρφωμένα στα « ψηλά» τα futures
Καθοριστικό ρόλο στη νέα αυτή πραγματικότητα παίζουν τα προθεσμιακά συμβόλαια (futures), τα οποία αποτυπώνουν τις προσδοκίες της αγοράς για τις μελλοντικές τιμές. Όπως αναφέρουν αρμόδιες στελέχη του κλάδου, η καμπύλη των futures δείχνει σταθεροποίηση σε υψηλές τιμές, στοιχείο που ερμηνεύεται ως ένδειξη ότι το αυξημένο κόστος δεν θα είναι παροδικό. Με άλλα λόγια, οι εταιρείες δεν “βλέπουν” ένα σύντομο σοκ, αλλά μια νέα βάση κόστους πάνω στην οποία θα χτιστεί το επόμενο διάστημα.
Σήμερα, οι τιμές στα futures για τους επόμενους τρεις μήνες είναι στα επίπεδα των 100 ευρώ η μεγαβατώρα και εκτοξεύονται στα 120–130 ευρώ ανά μεγαβατώρα στο δωδεκάμηνο.
Εάν σε αυτά προστεθούν οι απώλειες, οι ρυθμιζόμενες χρεώσεις και οι λοιπές επιβαρύνσεις, το συνολικό κόστος για τους προμηθευτές προσεγγίζει τα 170–175 ευρώ ανά μεγαβατώρα. Αυτό εξηγεί γιατί τα νέα τιμολόγια κινούνται πλέον σε υψηλότερες ζώνες τιμών.
Η στρατηγική επομένως των εταιρειών μετατοπίζεται προς τη διαχείριση ρίσκου, με πιο «σφιχτές» τιμολογήσεις και περιορισμένες εκπτώσεις. Πρόκειται ουσιαστικά για μια επιστροφή σε συνθήκες κανονικότητας, αλλά με σαφώς υψηλότερο ενεργειακό κόστος για τον τελικό καταναλωτή.
Στην Ελλάδα, η ιδιαιτερότητα της τιμολόγησης με βάση τις τιμές του προηγούμενου μήνα, συνεπάγεται ότι οι ανατιμήσεις θα περάσουν και στα τιμολόγια του μεθεπόμενου μήνα γιατί το κόστος φυσικού αερίου τον Μάρτιο ήταν διπλάσιο σε σχέση με τον Φεβρουάριο.
Από την επιθετική τιμολόγηση στη διαχείριση ρίσκου
Το γεγονός ότι οι πάροχοι έχουν αλλάξει την πολιτική τους στα σταθερά συμβόλαια σε μια κατηγορία που μέχρι σήμερα τιμολογούσαν και κάτω από το κόστος δείχνει τις αλλαγές που φέρνει ο πόλεμος στα στρατηγεία των προμηθευτών.
Μέχρι πρόσφατα, τα σταθερά τιμολόγια αποτελούσαν βασικό εργαλείο εμπορικής πολιτικής, με αρκετούς παρόχους να προσφέρουν ιδιαίτερα ανταγωνιστικές τιμές προκειμένου να αυξήσουν τα μερίδιά τους στην αγορά. «Είναι γεγονός ότι μεγάλοι προμηθευτές πουλούσαν κάτω του κόστους για να δελεάσουν τον κόσμο και να αυξήσουν πελατεία στη λογική να ξεχαστούν οι καταναλωτές και να μείνουν στον ίδιο παρόχο. Ήταν όμως λάθος» λέει σήμερα στέλεχος μεγάλης εταιρείας του κλάδου.
Σήμερα, το περιβάλλον έχει αλλάξει δραστικά και δεν συγχωρεί τέτοιες πρακτικές. Η αβεβαιότητα για την πορεία των τιμών ενέργειας στους επόμενους μήνες και, κυρίως, στον επόμενο χρόνο, οδηγεί τις εταιρείες σε πιο συντηρητική στάση.
Ο μεγαλύτερος φόβος: ο πληθωρισμός και η πραγματική οικονομία
Όμως η ενεργειακή αγορά, δεν φοβάται μόνο τους λογαριασμούς ρεύματος. Ο μεγαλύτερος κίνδυνος εντοπίζεται στις δευτερογενείς επιδράσεις στο σύνολο της οικονομίας. Εάν αυξηθούν τα καύσιμα, αυξάνεται το κόστος ηλεκτροπαραγωγής. Αν αυξηθεί το ρεύμα, ακριβαίνει η παραγωγή, οι υπηρεσίες, οι μεταφορές, τα βιομηχανικά προϊόντα. Έτσι, η κρίση ενέργειας μετατρέπεται σε ευρύτερη πληθωριστική πίεση.
Η ανησυχία αυτή συνδέεται και με τη δομή της ελληνικής οικονομίας. Παράγοντες του κλάδου φοβούνται ότι σε μια συγκυρία όπου ήδη συσσωρεύονται πιέσεις στο κόστος ζωής και στο λειτουργικό κόστος επιχειρήσεων, μια νέα παρατεταμένη περίοδος ακριβής ενέργειας θα μπορούσε να επιβαρύνει κρίσιμους τομείς, από τη μεταποίηση μέχρι τον τουρισμό και τις μεταφορές.
Όπως λένε, σε αντίθεση με την κρίση του 2022, η σημερινή συγκυρία δεν βασίζεται μόνο σε φόβους ή προσδοκίες, αλλά σε πραγματικές πιέσεις στην εφοδιαστική αλυσίδα και σε αυξημένο κόστος ενέργειας, ιδίως μέσω LNG.
Ακόμη και σε περίπτωση αποκλιμάκωσης των γεωπολιτικών εντάσεων, η επιστροφή στα χαμηλά επίπεδα τιμών δεν θεωρείται πιθανή. Αντιθέτως, η αγορά φαίνεται να εισέρχεται σε μια νέα κανονικότητα, όπου η μεταβλητότητα και το αυξημένο κόστος αποτελούν δομικά χαρακτηριστικά της ενεργειακής αγοράς.
Διαβάστε ακόμη
Επενδυτές ετών 13 χωρίς την έγκριση των γονέων – Η νέα εποχή στις αγορές
Μαξίμου: Φρένο στη «ρουλέτα» των πρόωρων εκλογών – Γκάζι στην οικονομική άμυνα για τον πόλεμο
Οι Τούρκοι απλώνουν γεωτρύπανα από Λιβύη και Σομαλία μέχρι Πακιστάν και Ουγγαρία
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα