Η ευρωπαϊκή αγορά ηλεκτρικής ενέργειας βρίσκεται αντιμέτωπη με το πρώτο σοβαρό γεωπολιτικό τεστ αντοχής μετά την ενεργειακή κρίση του 2022 — και μέχρι στιγμής αντέχει. Όπως σημειώνει το Bloomberg, οι τιμές σε Γερμανία και Γαλλία αποδεικνύονται πολύ πιο ανθεκτικές σε σχέση με το φυσικό αέριο απέναντι στις αναταράξεις, που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, υποχωρώντας μάλιστα την περασμένη εβδομάδα, παρά το ράλι του πετρελαίου. Ενώ πριν από τέσσερα χρόνια οι υψηλές τιμές ενέργειας προκάλεσαν ένα βαθύ πληθωριστικό σοκ με πολυετή διάρκεια, αυτή τη φορά οι συνεχιζόμενες επενδύσεις σε φωτοβολταϊκά και ανεμογεννήτριες συμβάλλουν στον περιορισμό των μεγάλων αυξήσεων.
Τα συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν σε επίπεδα πολύ χαμηλότερα από εκείνα που καταγράφηκαν όταν η Ρωσία περιόρισε τις ροές μέσω αγωγών στην προηγούμενη κρίση, όταν το κόστος εκτοξεύτηκε και οι κυβερνήσεις αναγκάστηκαν να προχωρήσουν σε έκτακτες παρεμβάσεις. Αυτή τη φορά, το σύστημα εμφανίζεται καλύτερα προετοιμασμένο.
«Η αγορά ηλεκτρικής ενέργειας είναι σημαντικά πιο διαφοροποιημένη από την αγορά πετρελαίου και μπορεί επομένως να αντέξει καλύτερα έναν περιορισμό στην προσφορά πετρελαίου ή φυσικού αερίου», δήλωσε η Μοργκάν Τριέ Κουό, επικεφαλής trading της Alpiq Holding.
Οι υψηλότερες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου εντείνουν τις πληθωριστικές πιέσεις, με την Ευρωπαϊκή Ένωση να προειδοποιεί ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να ξεπεράσει το 3% φέτος αν παραταθεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας παραμένουν σημαντικά χαμηλότερες σε σχέση με πριν από τέσσερα χρόνια, λειτουργώντας ως «μαξιλάρι» που μπορεί να περιορίσει την ανάγκη για νέες αυξήσεις επιτοκίων.
Στην κορύφωση της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης, οι περικοπές στις ρωσικές ροές μέσω αγωγών κορυφώθηκαν με τις εκρήξεις στους Nord Stream τον Σεπτέμβριο του 2022, οδηγώντας τις τιμές του φυσικού αερίου σε ιστορικά υψηλά επίπεδα, ακριβώς τη στιγμή που η ζήτηση έφτανε στο αποκορύφωμά της. Σήμερα, η παραγωγή από φωτοβολταϊκά αρχίζει να αυξάνεται εποχικά μετά τη χειμερινή ύφεση, ενώ η «έκρηξη» στη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων ενισχύει σταθερά τη συμμετοχή τους στο ενεργειακό μείγμα.
«Αυτό που βλέπουμε τώρα είναι η ενεργειακή μετάβαση σε εξέλιξη», δήλωσε ο Χόρχε Μαρτίνεθ, επικεφαλής ανάπτυξης της Nadara. «Ακόμη και όταν οι τιμές του φυσικού αερίου αυξάνονται λόγω γεωπολιτικών εντάσεων, η αυξανόμενη δυναμικότητα της ηλιακής και γενικότερα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην Ευρώπη συμβάλλει στην απορρόφηση των κραδασμών».
Η παραγωγή από αιολικά πάρκα ανακάμπτει επίσης μετά από μια παρατεταμένη περίοδο χαμηλών επιδόσεων. Παράλληλα, ο πυρηνικός στόλος της Γαλλίας — βασικός πυλώνας της ευρωπαϊκής αγοράς ενέργειας — βρίσκεται πλέον σε πολύ καλύτερη κατάσταση σε σχέση με την προηγούμενη κρίση, ενισχύοντας την προσφορά στο δίκτυο.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας δεν μειώνουν μόνο το μέσο κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, αλλά περιορίζουν και τις αιχμές τιμών. Χωρίς αυτές — και χωρίς τη μείωση της ζήτησης λόγω εποχικότητας — οι τιμές στην Ευρώπη θα ήταν ήδη περίπου κατά ένα τρίτο υψηλότερες, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Rabobank.
Το ενεργειακό κόστος παραμένει βασική ανησυχία για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής, καθώς οι τιμές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ευρώπη εξακολουθούν να είναι σημαντικά υψηλότερες σε σχέση με τις ΗΠΑ και την Κίνα.
Τα ευρωπαϊκά συμβόλαια ηλεκτρικής ενέργειας ήταν μάλιστα ακριβότερα από τα σημερινά επίπεδα μόλις τον Ιανουάριο, όταν οι υψηλότερες τιμές άνθρακα και ο πιο ψυχρός χειμώνας αύξησαν τη ζήτηση. Ωστόσο, με φόντο τις πρόσφατες εξελίξεις, οι ηγέτες της ΕΕ συνεδριάζουν την Πέμπτη για να εξετάσουν την κατάσταση της αγοράς και τρόπους προστασίας της βιομηχανίας από τις υψηλές τιμές. Η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, αναμένεται να παρουσιάσει προτάσεις για τη μείωση του κόστους ενέργειας σε επιστολή προς τους ηγέτες πριν από τη συνάντηση.
Στα μέτρα που εξετάζει η ΕΕ για τον περιορισμό των αυξημένων τιμών περιλαμβάνονται χαμηλότερα τέλη δικτύου και φόροι ενέργειας, καθώς και στοχευμένες παρεμβάσεις στην αγορά δικαιωμάτων εκπομπών. Στο τραπέζι βρίσκεται επίσης το ενδεχόμενο επιβολής πλαφόν στις τιμές του φυσικού αερίου.
Αναφερόμενος στις αναταράξεις στις αγορές ορυκτών καυσίμων, ο διευθύνων σύμβουλος της RWE, Μάρκους Κρέμπερ, υπογράμμισε ότι οι ανανεώσιμες πηγές προσφέρουν σταθερότητα, καθώς δεν εξαρτώνται από εισαγόμενα καύσιμα. «Αν κοιτάξουμε διαφορετικές χώρες στον κόσμο, έχουμε ένα πλεονέκτημα: οι ανανεώσιμες πηγές δεν επηρεάζονται», δήλωσε.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η παραγωγή από φωτοβολταϊκά στη Γερμανία αναμένεται να αυξηθεί κατά περίπου 25% τον Απρίλιο σε σύγκριση με πέρυσι, ενώ η παραγωγή από αιολικά πάρκα προβλέπεται να εκτιναχθεί κατά 70% σε ετήσια βάση, μετά από μία από τις πιο αδύναμες περιόδους των τελευταίων ετών.
Η ενίσχυση των ανανεώσιμων πηγών συμπίπτει χρονικά με τη μείωση της ζήτησης θέρμανσης στην Ευρώπη. Η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας τον Μάρτιο εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 10% χαμηλότερη σε σχέση με τον Φεβρουάριο.
Ο αυξανόμενος ρόλος της «πράσινης» ενέργειας αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο οι αγορές αντιδρούν σε κρίσεις. Η ηλιακή παραγωγή διαμορφώνει πλέον ολοένα και περισσότερο τις τιμές κατά τη διάρκεια της ημέρας.
Όταν η φθηνή ανανεώσιμη ενέργεια κατακλύζει το δίκτυο και η ζήτηση υποχωρεί, οι τιμές στη χονδρική αγορά μπορεί να πέσουν απότομα — ακόμη και σε αρνητικά επίπεδα.
«Από τα μέσα Φεβρουαρίου βλέπουμε συχνά χαμηλές ή ακόμη και αρνητικές τιμές κατά τις ώρες αιχμής της ηλιακής παραγωγής στη Γερμανία — κάτι που συνήθως αναμένουμε από τον Απρίλιο», ανέφερε η Ναταλί Γκερλ, αναλύτρια της London Stock Exchange Group. Αυτό σημαίνει ότι οι μονάδες φυσικού αερίου λειτουργούν κυρίως τις βραδινές ώρες αιχμής.
Αρνητικές τιμές καταγράφηκαν επίσης σε Γαλλία και Ισπανία από την έναρξη της σύγκρουσης.
Παρά ταύτα, οι ανανεώσιμες πηγές και η εποχική μείωση της ζήτησης δεν έχουν θωρακίσει πλήρως την αγορά. Οι τιμές τις βραδινές ώρες — όταν η ηλιακή παραγωγή μειώνεται αλλά η ζήτηση παραμένει υψηλή — έχουν εκτοξευθεί έως και τρεις φορές πάνω από τα συνηθισμένα επίπεδα σε αρκετές χώρες. Στην Ολλανδία, οι τιμές ξεπέρασαν τα 400 ευρώ ανά μεγαβατώρα νωρίτερα μέσα στον μήνα, με ανάλογες αυξήσεις και στη Γερμανία.
Η νέα κρίση αναμένεται να επαναδιαμορφώσει εκ νέου τη συζήτηση για την ενέργεια στην Ευρώπη, όπως εκτίμησε ο Κρέμπερ. «Το μήνυμα για επενδύσεις στην ηλεκτροκίνηση και για απεξάρτηση από τα εισαγόμενα ορυκτά καύσιμα είναι πλέον ισχυρότερο από ποτέ», τόνισε.
Διαβάστε ακόμη
Γρήγορες μεταβιβάσεις ακινήτων και με λιγότερη ταλαιπωρία
Ο προπονητής που «ψαρεύει» ποδήλατα και ηλεκτρικά πατίνια κάτω από το νερό
Πώς θα κινηθούν οι κεντρικές τράπεζες εν μέσω των πληθωριστικών πιέσεων
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα