Η κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή θέτει σε κατάσταση αυξημένου συναγερμού την ελληνική κυβέρνηση, με τον υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρο Παπασταύρου να συγκαλεί νέα έκτακτη σύσκεψη μέσα στην εβδομάδα – πιθανότατα τη Μεγάλη Τετάρτη – με στόχο την επαναξιολόγηση όλων των δεδομένων της ενεργειακής αγοράς.
Η σύσκεψη στην οποία θα συμμετάσχουν και διαχειριστές (ΑΔΜΗΕ, ΔΕΔΔΗΕ, ΔΕΣΦΑ) έρχεται σε συνέχεια της συνεδρίασης της αρμόδιας επιτροπής του ΥΠΕΝ για την ασφάλεια εφοδιασμού που συνεδρίασε εκτάκτως την περασμένη εβδομάδα, με τη συμμετοχή των διυλιστηρίων, εισαγωγέων καυσίμων, προμηθευτών ηλεκτρικής ενέργειας και υπηρεσιακών παραγόντων, όπου αποτυπώθηκε μια εικόνα σχετικής επάρκειας, αλλά και έντονης ανησυχίας για τη συνέχεια.
Αναδιάταξη εφοδιασμού και οριακή επάρκεια
Σύμφωνα με όσα συζητήθηκαν, οι ροές καυσίμων έχουν ήδη επηρεαστεί από τις γεωπολιτικές εξελίξεις, οδηγώντας σε αναδιάταξη του εφοδιασμού. Οι παραδοσιακές προμήθειες από το Ιράκ και τη Σαουδική Αραβία έχουν σε μεγάλο βαθμό υποκατασταθεί, με την αγορά να στρέφεται σε εναλλακτικές πηγές, όπως η Λιβύη και η Νορβηγία, προκειμένου να διατηρηθεί η επάρκεια εφοδιασμού.
Τα ελληνικά διυλιστήρια εμφανίζονται καθησυχαστικά για την παρούσα φάση, επισημαίνοντας ότι δεν υφίσταται άμεσο πρόβλημα εφοδιασμού στη χώρα. Στο πλαίσιο της διαχείρισης της κρίσης, έχει μάλιστα αποφασιστεί η αποδέσμευση περίπου 2 εκατομμυρίων βαρελιών από τα στρατηγικά αποθέματα των 90 ημερών που αντιστοιχεί σε περίπου 300.000 τόνους.
Ωστόσο, παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι πρόκειται για μέτρο με περιορισμένη αποτελεσματικότητα, που δεν μπορεί να δώσει ουσιαστική λύση, ενώ δημιουργεί και την ανάγκη μελλοντικής αναπλήρωσης των αποθεμάτων. Το γεγονός πάντως ότι η ελληνική αγορά δεν αντιμετωπίζει προς ώρας τουλάχιστον προβλήματα στην ασφάλεια εφοδιασμού δεν δημιουργεί εφησυχασμό.
Η αγορά «βλέπει» με σχετική ασφάλεια έως και τον μήνα Μάιο, καθώς από εκεί και πέρα η εικόνα εξαρτάται άμεσα από την πορεία της κρίσης. Πιθανή κλιμάκωση, με πλήγματα σε νέες υποδομές ή περαιτέρω διαταραχές στις θαλάσσιες μεταφορές ενδέχεται να ανατρέψουν τα δεδομένα σε σύντομο χρονικό διάστημα. Όπως αναφέρουν αρμόδιες πηγές, κανείς δεν μπορεί να προβλέψει τι θα συμβεί για παράδειγμα σε περίπτωση που πληγούν νέες εγκαταστάσεις παραγωγής καυσίμων. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν θα τεθούν πλήρως εκτός λειτουργίας ή αν θα περιοριστεί η παραγωγική τους δυνατότητα.
Σε ένα τέτοιο σενάριο κλιμάκωσης, η κατάσταση μπορεί να επιδεινωθεί ραγδαία. Ήδη εκτιμάται ότι από λείπουν καθημερινά από την αγορά περίπου 12 εκατομμύρια βαρέλια, ενώ τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν εξαιρετικά ευάλωτα ως σημείο διέλευσης. Την ίδια ώρα, εντείνεται η ανησυχία και για την Ερυθρά Θάλασσα, καθώς ενδεχόμενη κλιμάκωση θα μπορούσε να επεκτείνει την κρίση και σε αυτό το μέτωπο. Υπό αυτές τις συνθήκες, θεωρείται εύλογο να ενισχύεται η ανησυχία σε ευρωπαϊκό επίπεδο για την ασφάλεια εφοδιασμού.
Το καμπανάκι χτύπησε με δηλώσεις του, τις προηγούμενες μέρες στους Financial Times και ο επίτροπος Ενέργειας, Νταν Γιόργκενσεν. Η ΕΕ δήλωσε εξετάζει όλες τις πιθανότητες, συμπεριλαμβανομένου του περιορισμού της κατανάλωσης καυσίμων και της αποδέσμευσης περισσότερου πετρελαίου από τα αποθέματα έκτακτης ανάγκης, καθώς προετοιμάζεται για μια «μακροχρόνια» ενεργειακή κρίση λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή. «Αυτή θα είναι μια μακρά κρίση… οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές για πολύ καιρό», τόνισε, προειδοποιώντας ότι για ορισμένα πιο «κρίσιμα» προϊόντα «αναμένουμε η κατάσταση να επιδεινωθεί ακόμη περισσότερο τις επόμενες εβδομάδες».
Πίεση σε diesel και αεροπορικά καύσιμα – περιορισμένη η στήριξη
Το μεγαλύτερο βάρος της ανησυχίας για την ελληνική πλευρά, συγκεντρώνεται σε συγκεκριμένα προϊόντα, με πρώτο το αεροπορικό καύσιμο (jet fuel), το οποίο εμφανίζει ήδη σημαντικές πιέσεις λόγω χαμηλότερης διαθεσιμότητας και αμέσως μετά το diesel. Η συγκυρία θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς η έναρξη της τουριστικής περιόδου αυξάνει τη ζήτηση, κυρίως στο jet fuel. Αντίθετα, οι βενζίνες εμφανίζουν προς το παρόν μεγαλύτερη ανθεκτικότητα. Την ίδια στιγμή, η διεθνής αγορά γίνεται πιο ανταγωνιστική, καθώς ασιατικές χώρες στρέφονται στις ίδιες πηγές εφοδιασμού με την Ευρώπη, περιορίζοντας τη διαθεσιμότητα φορτίων και εντείνοντας τις πιέσεις στις τιμές.
Σε ό,τι αφορά τα κυβερνητικά μέτρα στήριξης, η εικόνα είναι ενδεικτική των δυσκολιών. Η επιδότηση των 20 λεπτών στο diesel δεν μεταφέρθηκε πλήρως στην αντλία, καθώς την ίδια περίοδο καταγράφηκε αύξηση περίπου 8 λεπτών στις διεθνείς τιμές (platts). Έτσι, το τελικό όφελος για τον καταναλωτή περιορίστηκε κοντά στα 12 λεπτά ανά λίτρο, γεγονός που αναδεικνύει τα όρια των παρεμβάσεων σε ένα περιβάλλον έντονης μεταβλητότητας. Από σήμερα 6 Απριλίου θα ανοίξει και πάλι η πλατφόρμα vouchers.gov.gr, για τις αιτήσεις των δικαιούχων fuel pass, που θα πάρουν το επίδομα από 25 έως 60 ευρώ για τις μετακινήσεις τους.
Γεωπολιτικός κίνδυνος, LNG και επόμενα βήματα
Οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή διατηρούν υψηλό τον βαθμό αβεβαιότητας. Ήδη εκφράζεται ανησυχία σε ευρωπαϊκό επίπεδο, ιδιαίτερα για χώρες με υψηλή εξάρτηση από το diesel, όπως η Γαλλία και η Ιταλία. Χαρακτηριστικές ήταν οι επαφές που είχε την περασμένη εβδομάδα η Τζόρτζια Μελόνι στις χώρες του Περσικού Κόλπου κατά τις οποίες συζητήθηκε ο τρόπος διασφάλισης του ενεργειακού εφοδιασμού και η μείωση των επιπτώσεων της κρίσης στις επιχειρήσεις και τους πολίτες. Το πρόβλημα όμως δεν περιορίζεται στα υγρά καύσιμα.
Στο επίκεντρο βρίσκεται και το φυσικό αέριο, με τις ροές LNG – ιδίως από το Κατάρ – να προκαλούν έντονο προβληματισμό. Ενδεχόμενος περιορισμός τους θα μπορούσε να οδηγήσει σε σοβαρές αναταράξεις στην αγορά και σε νέα άνοδο των τιμών ηλεκτρικής ενέργειας.
Υπό το βάρος αυτών των δεδομένων, η επικείμενη σύσκεψη υπό τον υπουργό Ενέργειας αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς αναμένεται να εξεταστούν όλα τα διαθέσιμα εργαλεία και να χαραχθεί η στρατηγική αντιμετώπισης μιας κρίσης που, εφόσον παραταθεί, ενδέχεται να επηρεάσει άμεσα και τα μέτρα στήριξης στην ηλεκτρική ενέργεια. Η προοπτική αυτή εντείνει την ανησυχία, καθώς η αγορά εισέρχεται στη θερινή περίοδο, κατά την οποία η ζήτηση αυξάνεται λόγω της εκτεταμένης χρήσης κλιματιστικών, οδηγώντας παραδοσιακά σε άνοδο των τιμών. Με το πρόσθετο φετινό «αγκάθι» της γεωπολιτικής κρίσης, το καλοκαίρι δεν προμηνύεται ήσυχο, ιδίως αν οι συγκρούσεις συνεχιστούν.
Διαβάστε ακόμη
Οι νέοι βασικοί μισθοί σε Δημόσιο και ΟΤΑ (πίνακες και παραδείγματα)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα