Ένα βήμα πιο μπροστά στη διερεύνηση της ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Γερμανίας βρίσκεται ο ΑΔΜΗΕ, καθώς ολοκληρώθηκε η προμελέτη τεχνοοικονομικής σκοπιμότητας που εκπονήθηκε σε συνεργασία με την Grant Thornton.
Η διασύνδεση του Green Aegean Interconnector θα μπορούσε να διευκολύνει τη μεταφορά ηλεκτρικής ενέργειας από τις ανανεώσιμες πηγές της Ελλάδας προς τη Γερμανία, η οποία έχει ανάγκη από πρόσθετες ποσότητες πράσινης ενέργειας.
Τον σχεδιασμό του σύνθετου αυτού έργου είχε εξαγγείλει προ τριετίας ο πρωθυπουργός μετά από επαφές και συζητήσεις με το Βερολίνο. Μεταγενέστερα στο καλώδιο διασύνδεσης με την βόρεια Ευρώπη είχε αναφερθεί και η διοίκηση του ΑΔΜΗΕ, επικυρώνοντας το αρχικό ενδιαφέρον για το μεγάλο πρότζεκτ. Το θέμα επανέρχεται στο τραπέζι παρά τα εμπόδια που συναντά στην Ευρώπη, από το γεγονός ότι έχει ολοκληρωθεί η προμελέτη του έργου.
Ο διευθυντής Στρατηγικής και Σχεδιασμού Ανάπτυξης Συστήματος του Διαχειριστή, Κώστας Τσιρέκης, μιλώντας χθες στο συνέδριο Green Deal 2026 του ΤΕΕ, χαρακτήρισε το έργο λιγότερο τολμηρό απ’ όσο ενδεχομένως ακούγεται, επισημαίνοντας ότι έχει ήδη ενταχθεί στο δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης του ευρωπαϊκού συστήματος του ENTSO-E.
Στα πρώτα συμπεράσματα αυτής της μελέτης αναφέρθηκε από το ίδιο βήμα και ο Γιώργης Μεσσήνης, διευθυντής του τομέα ενέργειας της Grant Thornton, περιγράφοντας τη διασύνδεση ως έργο με αμοιβαία οφέλη για τις δύο χώρες. Η Ελλάδα θα μπορεί να εξάγει προς τη Γερμανία σημαντικές ποσότητες φωτοβολταϊκής παραγωγής, ενώ, όταν η ελληνική παραγωγή δεν επαρκεί, ενέργεια από τα αιολικά πάρκα της Βόρειας Θάλασσας θα μπορεί να κατευθύνεται προς την Ελλάδα.
Το όφελος, ωστόσο, δεν περιορίζεται στις δύο χώρες. Σύμφωνα με τον Γιώργη Μεσσήνη, η διασύνδεση θα έχει θετική επίδραση σε ευρύτερο ευρωπαϊκό επίπεδο, καθώς η μεταφορά ενέργειας θα ενισχύσει τη λειτουργία και άλλων συστημάτων. Σε αυτό το σημείο εντοπίζεται και μια βασική εκκρεμότητα: το υφιστάμενο πλαίσιο χρηματοδότησης δεν αποτυπώνει επαρκώς τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται τα οφέλη μεταξύ των χωρών.
Όπως εξήγησε το στέλεχος της Grand Thorton, όταν δύο χώρες αναλαμβάνουν την επένδυση, αλλά τα οφέλη της διασύνδεσης διαχέονται και σε άλλα κράτη, χρειάζεται να καθοριστεί πώς θα συμμετέχουν και οι υπόλοιπες χώρες στη χρηματοδότηση. Η ανάγκη αυτή συνδέεται και με το μέγεθος του έργου, καθώς το κόστος της διασύνδεσης εκτιμάται ότι μπορεί να φτάσει τα 15 δισ. ευρώ. Για μεγάλα έργα με πανευρωπαϊκή επίδραση θα πρέπει, όπως ανέφερε, να διαμορφωθεί διαφορετικό πλαίσιο υπολογισμού και κατανομής του κόστους.
Πέρα από το έργο με τη Γερμανία, έως το 2031 προωθούνται από τον ΑΔΜΗΕ νέες ηλεκτρικές διασυνδέσεις της Ελλάδας με γειτονικές χώρες, μεταξύ των οποίων η Τουρκία και η Αλβανία. Για το 2033 προβλέπεται η ολοκλήρωση της δεύτερης διασύνδεσης με την Ιταλία, η οποία αναμένεται να τριπλασιάσει τη μεταφορική δυναμικότητα μεταξύ των δύο χωρών. Παράλληλα, βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαδικασίες για την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ (GSI).
Επενδύσεις 9 δισ. ευρώ σε διασυνδέσεις και δίκτυα
Ο Κώστας Τσιρέκης σημείωσε ότι το δεκαετές πρόγραμμα ανάπτυξης του ΑΔΜΗΕ, το οποίο βρίσκεται σε δημόσια διαβούλευση, προβλέπει επενδύσεις περίπου 9 δισ. ευρώ. Σημαντικό μέρος του αφορά την ολοκλήρωση των διασυνδέσεων των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.
Η τέταρτη και τελευταία διασύνδεση των Κυκλάδων αναμένεται να ολοκληρωθεί έως το τέλος του έτους, ενώ βρίσκονται σε εξέλιξη οι διαγωνιστικές διαδικασίες για τις διασυνδέσεις των Δωδεκανήσων και του Βορειοανατολικού Αιγαίου, με ορίζοντα ολοκλήρωσης έως το 2030.
Για τη διασύνδεση των Δωδεκανήσων, η υπογραφή της σύμβασης για την ανάθεση του καλωδιακού τμήματος, ύψους 1,4 δισ. ευρώ, αναμένεται πλέον μέσα στις επόμενες ημέρες. Παράλληλα, ο ΑΔΜΗΕ προχωρά στη δεύτερη φάση αξιολόγησης των σταθμών μετατροπής του έργου.
Ο Διαχειριστής αναμένει επίσης την έγκριση από το Ελεγκτικό Συνέδριο της πρώτης συμφωνίας-πλαισίου για τα υποβρύχια καλώδια που θα χρησιμοποιηθούν στις διασυνδέσεις του Βορείου Αιγαίου και των Δωδεκανήσων.
Σε ό,τι αφορά στη δεύτερη διασύνδεση Ελλάδας–Ιταλίας, ο σχεδιασμός επιταχύνεται μετά και την πρόσφατη συνάντηση με την Τέρνα. Η μελέτη περιβαλλοντικών επιπτώσεων αναμένεται να κατατεθεί μέσα στις επόμενες εβδομάδες, ενώ με τον ιταλικό Διαχειριστή συμφωνήθηκε να ξεκινήσουν οι διαγωνισμοί του έργου το καλοκαίρι του 2027.
Η τεράστια ουρά των έργων
Στο πεδίο των ανανεώσιμων πηγών, η ισχύς των έργων που βρίσκονται σε λειτουργία ανέρχεται σύμφωνα με τον ΑΔΜΗΕ περίπου σε 20,7 GW. Αντίστοιχα, τα έργα με όρους σύνδεσης φτάνουν τα 33,7 GW, ενώ στην ουρά των αιτήσεων προς τον ΑΔΜΗΕ βρίσκονται επιπλέον έργα ισχύος περίπου 48 GW.
Την ίδια ώρα, όπως ανέφερε ο κ. Τσιρέκης, η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας φτάνει τα 11 GW στις ώρες αιχμής, αλλά για πολλές ώρες της ημέρας περιορίζεται στα 6 με 7 GW. Η πρόκληση, επομένως, δεν είναι μόνο η σύνδεση νέων έργων ΑΠΕ, μπαταριών και data centers, αλλά και η κατάλληλη χωροθέτηση και διαστασιολόγησή τους.
Οι περικοπές πράσινης παραγωγής, σύμφωνα με τον ίδιο, οφείλονται τόσο στην υπερβάλλουσα παραγωγή σε σχέση με τη ζήτηση όσο και σε τοπικούς περιορισμούς του δικτύου. Για την αντιμετώπισή τους απαιτούνται στοχευμένες ενισχύσεις, ιδίως στους διαδρόμους μεταφοράς της Βόρειας Ελλάδας και σε περιοχές όπως η Δυτική Μακεδονία και η Ήπειρος.
Παράλληλα, βρίσκεται σε εξέλιξη προμελέτη τεχνοοικονομικής σκοπιμότητας για τη διασύνδεση με τη Σαουδική Αραβία. Ο ΑΔΜΗΕ υποστηρίζει επίσης τη διασύνδεση με την Αίγυπτο, την οποία προωθεί η εταιρεία Έλικα του Ομίλου Κοπελούζου. Η συγκεκριμένη διασύνδεση θα προσθέσει 3 GW στη δυναμικότητα των διεθνών συνδέσεων, η οποία ανέρχεται σήμερα περίπου σε 3,2 GW, μεταβάλλοντας σημαντικά την τοπολογία του δικτύου στην περιοχή.
Παληαρούτα: Εντός εβδομάδας η υπουργική απόφαση για τις λίστες αποθήκευσης
Από την πλευρά της, η γενική γραμματέας Ενέργεια,ς Δέσποινα Παληαρούτα, από το βήμα του ίδιου συνεδρίου, ανέφερε ότι το ΥΠΕΝ έχει θέσει ως στόχο να λειτουργούν έργα αποθήκευσης συνολικής ισχύος 3 με 4 GW έως το τέλος του 2028. Όπως είπε, εντός της εβδομάδας αναμένεται να υπογραφεί η υπουργική απόφαση που θα καθορίζει τις λίστες προτεραιότητας για τα έργα αποθήκευσης και θα αποσαφηνίζει ποια θα περάσουν στο επόμενο στάδιο.
Η ισχύς των μονάδων αποθήκευσης που έχουν ηλεκτριστεί και λειτουργούν έχει αυξηθεί στα 700 MW, από 32 MW την προηγούμενη περίοδο. Στόχος είναι να προσεγγίσει το 1 GW έως το τέλος του έτους και να φτάσει τα 1,5 GW έως τα μέσα του επόμενου.
Η κ. Παληαρούτα αναφέρθηκε ακόμη στην προώθηση Μηχανισμού Αναδιανομής Περικοπών των ΑΠΕ. Το ενδεχόμενο αναδρομικής εφαρμογής αποζημιώσεων εξακολουθεί να εξετάζεται, χωρίς να έχει ληφθεί οριστική απόφαση. Η σχετική επεξεργασία συνεχίζεται, με στόχο να κατατεθεί εισήγηση έως τα μέσα Δεκεμβρίου και να διαμορφωθεί μια πρώτη βάση για τον μηχανισμό έως το τέλος του έτους.
Για τις λειτουργικές ενισχύσεις έργων ΑΠΕ, σημείωσε ότι το ΥΠΕΝ βρίσκεται σε διαβούλευση με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για τη διαμόρφωση κινήτρων που θα στηρίξουν την ανάπτυξη νέων έργων. Εξετάζεται νέο σχήμα λειτουργικής ενίσχυσης, με διαφοροποίηση ανάλογα με την τεχνολογία και τα χαρακτηριστικά των έργων. Στο πλαίσιο αυτό συζητούνται ανταγωνιστικές διαδικασίες για μεγάλα συνδυαστικά έργα (φωτοβολταϊκά με μπαταριές), καθώς και διαφορετικές προσεγγίσεις για τεχνολογίες όπως το βιοαέριο.
Για τα μικρότερα φωτοβολταϊκά έργα που υλοποιήθηκαν την προηγούμενη περίοδο και σήμερα αντιμετωπίζουν σημαντικές περικοπές, εξετάζεται μεταβατικό πλαίσιο εμπροσθοβαρούς καταβολής λειτουργικής ενίσχυσης για ορισμένα χρόνια. Για τη διαμόρφωσή του βρίσκονται σε εξέλιξη συζητήσεις με εκπροσώπους των παραγωγών και την Ελληνική Ένωση Τραπεζών.