Σε μια περίοδο όπου η ενεργειακή εξοικονόμηση περνά από τη φάση των γενναίων επιδοτήσεων σε ένα πιο σύνθετο και απαιτητικό μοντέλο, το ζήτημα της αναβάθμισης των κτιρίων επανέρχεται δυναμικά στο προσκήνιο.
Στην Ελλάδα, το πρόβλημα αποκτά ιδιαίτερη ένταση λόγω του γηρασμένου κτιριακού αποθέματος και των χαμηλών ενεργειακών επιδόσεων, ενώ η ανάγκη για παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας καθίσταται πλέον επιτακτική.
Στην πράξη, ωστόσο, το μεγαλύτερο εμπόδιο εντοπίζεται στις πολυκατοικίες. Το ιδιοκτησιακό καθεστώς και η δυσκολία συνεννόησης μεταξύ συνιδιοκτητών καθιστούν εξαιρετικά δύσκολη την υλοποίηση συνολικών παρεμβάσεων, με αποτέλεσμα οι περισσότερες δράσεις να παραμένουν αποσπασματικές και να περιορίζονται σε μεμονωμένα διαμερίσματα. Έτσι, παρά τη σημαντική κινητοποίηση πόρων τα προηγούμενα χρόνια, το συνολικό ενεργειακό όφελος δεν είναι αντίστοιχο των δυνατοτήτων που υπάρχουν.
Τα ζητήματα αυτά βρέθηκαν στο επίκεντρο χθεσινής ημερίδας που συνδιοργάνωσαν το Ινστιτούτο Ενέργειας Νοτιοανατολικής Ευρώπης και το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας, στην οποία αναδείχθηκαν τόσο οι αδυναμίες του υφιστάμενου μοντέλου όσο και οι βασικές κατευθύνσεις για την επόμενη φάση της ενεργειακής πολιτικής.
Ανασχεδιασμός προγραμμάτων
Στο πλαίσιο αυτό, η Γενική Γραμματέας Ενέργειας, Δέσποινα Παληαρούτα, υπογράμμισε ότι απαιτείται ένας συνολικός επανασχεδιασμός των εργαλείων εξοικονόμησης, προκειμένου να ανταποκριθούν στις ιδιαιτερότητες της ελληνικής αγοράς και κυρίως στο πρόβλημα των πολυκατοικιών.
Όπως σημείωσε, η μέχρι σήμερα προσέγγιση δεν επαρκεί για να επιφέρει τον επιθυμητό μετασχηματισμό, καθώς δεν επιτρέπει την υλοποίηση παρεμβάσεων μεγάλης κλίμακας. «Για παράδειγμα η αντικατάσταση ενός θερμοσίφωνα ή εγκατάσταση μιας αντλίας θερμότητας δεν είναι τόσο αποδοτικά μέσα όσο μια συνολική ενεργειακή αναβάθμιση ενός κτιρίου» είπε.
Νέα εργαλεία χρηματοδότησης και ο ρόλος των παρόχων
Στο νέο αυτό περιβάλλον, εξετάζονται εναλλακτικοί μηχανισμοί που θα μπορούσαν να υποστηρίξουν τη συνέχιση των επενδύσεων στην ενεργειακή αναβάθμιση. Μεταξύ αυτών ξεχωρίζει το μοντέλο του on-bill financing, το οποίο προβλέπει ότι ο καταναλωτής θα μπορεί να αποπληρώνει τις παρεμβάσεις εξοικονόμησης μέσω των λογαριασμών ενέργειας.
Το μοντέλο προβλέπει ότι οι πάροχοι θα αναλαμβάνουν την αρχική χρηματοδότηση των έργων, είτε μέσω ιδίων κεφαλαίων είτε μέσω δανεισμού, ανακτώντας το σχετικό κόστος σταδιακά μέσα από τους λογαριασμούς των πελατών τους. Στην πράξη, πρόκειται για ένα σχήμα έμμεσης χρηματοδότησης, το οποίο δίνει τη δυνατότητα σε νοικοκυριά και επιχειρήσεις να υλοποιούν αναβαθμίσεις χωρίς να επιβαρύνονται με άμεση καταβολή κεφαλαίων, μεταφέροντας την αποπληρωμή σε βάθος χρόνου.
Ωστόσο πριν ακόμη ξεκινήσει να υλοποιείται ο νέος χρηματοδοτικός μηχανισμός έχει ξεκινήσει να διατυπώνεται ένα debate σχετικά με την εμπλοκή προμηθευτών σε προγράμματα που χρηματοδοτούνται από ευρωπαϊκούς και κρατικούς πόρους όπως είναι τα «Εξοικονομώ». Ο λόγος είναι ότι ανάλογες υπηρεσίες προσφέρουν σήμερα και εξειδικευμένες εταιρείες, οι οποίες μέχρι τώρα δεν είχαν πρόσβαση σε ανάλογα προγράμματα (π.χ ESCO) και πιθανώς να εγείρονται θέματα ανταγωνισμού.
Η γενική γραμματέας υπογράμμισε χθες την ανάγκη αυστηροποίησης του υφιστάμενου μηχανισμού υποχρεώσεων των παρόχων, ώστε να διασφαλιστεί ότι οι δράσεις εξοικονόμησης που υλοποιούνται είναι ουσιαστικές και μετρήσιμες, και όχι απλώς τυπικές ή επικοινωνιακές.
Παράλληλα, τέθηκε το ζήτημα της πιθανής «σύζευξης» διαφορετικών εργαλείων — των προγραμμάτων επιδότησης και των υποχρεώσεων των παρόχων — ώστε να δημιουργηθεί ένα πιο ολοκληρωμένο σύστημα χρηματοδότησης και υλοποίησης παρεμβάσεων.
Το τέλος της εποχής των οριζόντιων επιδοτήσεων
Ιδιαίτερη αναφορά έγινε στα προγράμματα «Εξοικονομώ», τα οποία τα τελευταία χρόνια αποτέλεσαν το βασικό εργαλείο ενεργειακής πολιτικής στη χώρα. Μέσω του Ταμείου Ανάκαμψης διατέθηκαν πάνω από 2 δισ. ευρώ σε επιδοτήσεις, κινητοποιώντας σημαντικά ιδιωτικά κεφάλαια και οδηγώντας σε παρεμβάσεις σε περισσότερα από 100.000 νοικοκυριά. Το πραγματικό αποτύπωμα στην αγορά ήταν ακόμη μεγαλύτερο, καθώς τα ποσά αυτά αφορούσαν μόνο την επιδοτούμενη συμμετοχή.
Ωστόσο, όπως κατέστη σαφές, το μοντέλο αυτό δεν μπορεί να συνεχιστεί με την ίδια ένταση τα επόμενα χρόνια. Οι διαθέσιμοι ευρωπαϊκοί πόροι περιορίζονται, γεγονός που οδηγεί σε σταδιακή απομάκρυνση από τις οριζόντιες επιδοτήσεις. Η κρατική στήριξη θα στοχεύει πλέον κυρίως στις ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, μέσω εργαλείων όπως το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο, αφήνοντας ένα σημαντικό κενό για τη μεσαία τάξη και τα υπόλοιπα νοικοκυριά.
Επομένως έχει σημασία η δημιουργία ενός μόνιμου χρηματοδοτικού μηχανισμού, με τα χαρακτηριστικά ενός «κουμπαρά», στον οποίο θα συγκεντρώνονται πόροι όταν υπάρχουν διαθέσιμα κεφάλαια, προκειμένου να διασφαλίζεται η συνέχεια των δράσεων ανεξάρτητα από τη συγκυρία.
Διαβάστε ακόμη
Handelsblatt: Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή ανατρέπει το παγκόσμιο τοπίο στα επιτόκια
ΗΠΑ: Διπλασιάζουν στα $40 δισ. τις εγγυήσεις για ασφάλιση πλοίων στα Στενά του Ορμούζ (tweet)
ΗΠΑ: Τη διαβόητη φυλακή του Αλκατράζ ανοίγει πάλι ο Τραμπ (pics)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα