Ο Κάθετος Διάδρομος θα πετύχει, αλλά χρειάζεται όλοι οι εμπλεκόμενοι να συνεργαστούν και η συνάντηση στην Ουάσινγκτον στα τέλη Φεβρουαρίου θα είναι το πρώτο βήμα σε μια σειρά συζητήσεων για τη διευκόλυνση και την αύξηση της βιωσιμότητάς του. Αυτό είναι το μήνυμα που έστειλε ο Τζόσουα Βολτς, ειδικός απεσταλμένος για την Παγκόσμια Ενεργειακή Ολοκλήρωση του υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ, στη συνέντευξη που παραχώρησε στο «ΘΕΜΑ», στο πλαίσιο της επίσκεψής του στην Αθήνα για το Athens Energy Forum.
Ο υψηλόβαθμος Αμερικανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι οι ΗΠΑ ενδιαφέρονται για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα αυτού του έργου, κάλεσε την Ελλάδα να δεσμευτεί με περισσότερα συμβόλαια και υποδομές, υπογράμμισε ότι η χώρα μας μπορεί να παίξει ακόμα πιο στρατηγικό ρόλο στα διεθνή ενεργειακά δίκτυα και διαβεβαίωσε ότι το αμερικανικό αέριο θα συνεχίσει να παίζει κρίσιμο ρόλο στην ευρωπαϊκή οικονομία, σημειώνοντας πως μετά την είσοδο του αμερικανικού LNG στην αγορά της Ευρώπης οι τιμές άρχισαν να μειώνονται.
ΣΥΜΕΛΑ ΤΟΥΧΤΙΔΟΥ: Η συζήτηση για τον Κάθετο Διάδρομο έχει ενταθεί μετά τις τελευταίες δημοπρασίες όπου δεν υπήρξε το αναμενόμενο ενδιαφέρον. Πρόκειται για περιστασιακό φαινόμενο ή τίθεται θέμα βιωσιμότητας του έργου; Πώς μπορεί να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα του;
ΤΖΟΣΟΥΑ ΒΟΛΤΣ: Ο Κάθετος Διάδρομος δεν είναι ένα νέο έργο. Οι συνθήκες γύρω από τον Κάθετο Διάδρομο είναι διαφορετικές τώρα. Ο πόλεμος στην Ουκρανία, η προηγούμενη ενεργειακή κρίση στην οποία βρισκόταν η Ευρώπη λόγω της υπερβολικής εξάρτησης από ενδιάμεσους ενεργειακούς πόρους και οι ανισορροπίες στα ενεργειακά συστήματα που είδαμε, για παράδειγμα, το περασμένο καλοκαίρι στην Ιβηρική Χερσόνησο, όλα αυτά οδήγησαν σε ένα πολύ διαφορετικό ενεργειακό τοπίο, όπου οι ενεργειακοί διάδρομοι, η ικανότητα συνεργασίας και συγκέντρωσης της ζήτησης έχουν αυξηθεί σε σημασία.
Η ιδέα να λειτουργεί κανείς μόνος του είναι, πλέον, απαρχαιωμένη. Τα ενεργειακά συστήματα παγκοσμίως είναι διασυνδεδεμένα και ό,τι συμβαίνει σε ένα μέρος έχει αντίκτυπο σε ένα άλλο. Η ευκαιρία συνεργασίας στον Κάθετο Διάδρομο είναι κάτι που το θεωρούμε πολύ, πολύ σημαντικό, ως προπύργιο ενάντια στην αστάθεια, στην ευαλωτότητα της αγοράς και την αρνητική επιρροή που βλέπουμε να ασκείται από τη Μόσχα, που χρησιμοποιεί αυτούς τους ενεργειακούς πόρους ως όπλο.
Συνεπώς, δεν θεωρώ προάγγελο κακών ειδήσεων για τον Κάθετο Διάδρομο τις πρόσφατες δημοπρασίες που έχουν πραγματοποιηθεί. Πρόκειται για νέες σχέσεις, νέες συνεργασίες που διαμορφώνονται σε πραγματικό χρόνο και μερικές φορές χρειάζεται λίγος χρόνος για να λειτουργήσουν σωστά και η δυναμική τους να είναι σωστή. Η εμπορική βιωσιμότητα και η εμπορική πραγματικότητα αυτού του έργου θα καταδείξουν αν πρόκειται για βάσιμη ανησυχία ή όχι. Εμείς, από την πλευρά των ΗΠΑ, ενδιαφερόμαστε για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα αυτού του έργου. Γι’ αυτό αφιερώνουμε τόσο μεγάλο μέρος του πολιτικού μας κεφαλαίου και ενθαρρύνουμε τους εταίρους μας από τον ιδιωτικό τομέα να υιοθετήσουν την ίδια προσέγγιση.
Σ.Τ.: Τονίζετε ότι πρέπει να έχει οικονομικό νόημα για όλους τους εταίρους. Τι θα μπορούσε να αλλάξει ώστε να υπάρχουν καλύτερα αποτελέσματα;
ΤΖ.Β.: Δεν υπάρχει ένα μεμονωμένο εμπλεκόμενο μέρος που να αποτελεί εμπόδιο ή πηγή αντιξοότητας ή πρόκλησης προκειμένου να επιτευχθεί η μέγιστη δυνατή δυναμική του Κάθετου Διαδρόμου. Κάθε ενδιαφερόμενο μέρος, από την Ελλάδα μέχρι την Ουκρανία, πρέπει να εργαστεί σε πνεύμα συντονισμού και συνεργασίας, τόσο πολιτικά όσο και εμπορικά, για να μπορέσει να λειτουργήσει αυτόν τον Διάδρομο. Ολοι πρέπει να μπορούν να βγάζουν χρήματα. Γι’ αυτό συμμετέχουν οι επιχειρήσεις. Δεν περιμένουμε από κανέναν να συμμετέχει δωρεάν, αλλά υπάρχει διαφορά μεταξύ του να είναι κανείς κερδοφόρος και του να είναι εξαιρετικά κερδοφόρος. Και αν ο καθένας επικεντρώνεται αποκλειστικά στο δικό του μερίδιο και στο να βγάζει το μέγιστο δυνατό ποσό χρημάτων σε συγκεκριμένο τμήμα του Διαδρόμου, τότε ο Διάδρομος δεν θα λειτουργήσει.
Η εναρμόνιση των χρεώσεων και των τελών διέλευσης είναι ένα πολύ, πολύ σημαντικό μέρος αυτής της προσπάθειας. Στις ΗΠΑ είμαστε σε θέση να παράγουμε, να υγροποιήσουμε και να μεταφέρουμε φυσικό αέριο με πλοία σε πολύ ανταγωνιστικές τιμές. Αλλά θα είναι πάντα πιο ακριβό από το φυσικό αέριο που μεταφέρεται με αγωγούς εδώ στην Ευρώπη. Αυτή είναι η φύση της διαφοράς μεταξύ LNG και φυσικού αερίου αγωγών. Αυτό που μπορούμε να κάνουμε είναι να εργαστούμε για να μειώσουμε αυτό το χάσμα όσο το δυνατόν περισσότερο, έτσι ώστε η τελική τιμή για τους καταναλωτές να είναι όσο το δυνατόν πιο ανταγωνιστική. Ολοι στην αλυσίδα του έργου πρέπει να το έχουν αυτό κατά νου και να εστιάσουν στις μακροπρόθεσμες ευκαιρίες από μια σημαντική ροή ενέργειας μέσω του Κάθετου Διαδρόμου.
Σ.Τ.: Προαναγγείλατε μία υπουργική συνάντηση στα τέλη Φεβρουαρίου στην Ουάσινγκτον για τον Κάθετο Διάδρομο. Ποιοι θα συμμετάσχουν και ποια θα είναι τα βασικά θέματα συζήτησης;
ΤΖ.Β.: Η συνάντηση στην Ουάσινγκτον θα είναι το πρώτο βήμα σε μια σειρά συζητήσεων για τη διευκόλυνση και την αύξηση της βιωσιμότητας του Κάθετου Διαδρόμου. Θα προσκληθούν μια σειρά από ευρωπαϊκές χώρες, κυρίως μέλη του P-Tech, ακόμα και χώρες πέρα από τον Κάθετο Διάδρομο. Η συνάντηση έχει σχεδιαστεί για να αναδείξει τις ευκαιρίες που θα βοηθήσουν στην επιτάχυνση των φιλοδοξιών που έχουν τεθεί στις Βρυξέλλες και έχουν συμφωνηθεί από τα κράτη-μέλη για την απομάκρυνση από τους ρωσικούς πόρους σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα και την αύξηση του ενεργειακού εμπορίου μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ευρώπης.
Σ.Τ.: Η Ελλάδα τοποθετείται ολοένα και περισσότερο ως ενεργειακός κόμβος για τη ΝΑ Ευρώπη και την Ανατολική Μεσόγειο. Πώς θα μπορούσε να ενταχθεί στα σχέδια των ΗΠΑ για παγκόσμια ενεργειακή συνδεσιμότητα;
ΤΖ.Β.: Η Ελλάδα, ως το σημείο εισόδου για τον Κάθετο Διάδρομο, είναι κατά κάποιον τρόπο η καρδιά της ευκαιρίας για μεταφορά ενέργειας στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Υπάρχουν αρκετές εναλλακτικές διαδρομές μέσω Πολωνίας, Κροατίας, Λιθουανίας που θα μπορούσαν επίσης να διαδραματίσουν ουσιαστικό ρόλο στο μέλλον. Αλλά όταν εξετάζουμε τη μεγαλύτερη δυνατότητα και τη μεγαλύτερη ευκαιρία για ταχύτερη επέκταση και για να έχουμε το μεγαλύτερο αντίκτυπο στο συντομότερο δυνατό χρονικό διάστημα, αυτή η ευκαιρία βρίσκεται εδώ, στην Ελλάδα.
Το γεγονός ότι οι πολιτικοί ηγέτες ΗΠΑ και Ελλάδας είναι τόσο ευθυγραμμισμένοι και δίνουν προτεραιότητα στην ικανότητα χρήσης της υποδομής στην Ελλάδα, για να επιταχύνουν τη διείσδυση των αμερικανικών ενεργειακών πόρων σε μια αγορά που ιστορικά κρατείται όμηρος των ρωσικών πόρων, θέτει την Ελλάδα πραγματικά στο επίκεντρο αυτής της ευκαιρίας. Οι ελληνοαμερικανικές σχέσεις έχουν φτάσει σε ένα νέο, υψηλό επίπεδο όσον αφορά τον συντονισμό και την ολοκλήρωση των δεσμεύσεων. Το βλέπετε αυτό στον τρόπο που αλληλεπιδρούν οι ηγέτες μας, στον τρόπο που μιλούν, στη συχνότητα με την οποία μιλούν. Αυτό είναι ένα πολύ σημαντικό στοιχείο, καθώς η ελληνοαμερικανική σχέση είναι μοναδική και σημαντική.
Σ.Τ.: Σε ομιλία σας στη Νέα Υόρκη, ζητήσατε από την Ελλάδα να ετοιμάσει περισσότερες υποδομές υποδοχής αερίου. Σε τι ακριβώς αναφέρεστε;
ΤΖ.Β.: Για να είμαστε σαφείς, η Ελλάδα κάνει πολλά. Αλλά θέλει να γιορτάζει τις τρέχουσες επιτυχίες ή μήπως υπάρχουν μεγαλύτερες φιλοδοξίες ώστε να διαδραματίσει ισχυρότερο ρόλο, όχι μόνο στις αμερικανο-ελληνικές σχέσεις, αλλά και στην ενεργειακή ασφάλεια και την ενεργειακή διαφοροποίηση παγκοσμίως;
Η Ελλάδα κατέχει το 20% της παγκόσμιας ναυτιλιακής δυναμικότητας. Πόσα ελληνικά πλοία έχουν συμβόλαια για να μεταφέρουν αμερικανικό LNG στην Ελλάδα; Σίγουρα υπάρχει περιθώριο για μεγαλύτερη ευθυγράμμιση εκεί. Εχω μιλήσει με τον υπουργό Ναυτιλίας Βασίλη Κικίλια γι’ αυτό το θέμα και είναι πολύ υποστηρικτικός. Επίσης, υπάρχουν οι συμφωνίες απορρόφησης παραγωγής (off take agreements). Θέλετε να μάθετε τι θα βοηθήσει τη βιωσιμότητα και τη διεύρυνση της ροής ενέργειας στον Κάθετο Διάδρομο; Πρέπει να υπάρχουν δεσμεύσεις αγοράς και χρήσης της ενέργειας στις επιχειρήσεις, είτε πρόκειται για διαμετακόμιση σε άλλες βαλκανικές χώρες, είτε για να τροφοδοτηθεί πρόσθετη οικονομική ανάπτυξη και εκβιομηχάνιση εδώ στην Ελλάδα.
Υπάρχουν σημαντικοί βιομηχανικοί παράγοντες εδώ στην Ελλάδα που έχουν απολύτως την ικανότητα να παραλάβουν περισσότερους αμερικανικούς πόρους και να μετατοπίσουν το μείγμα τους από ρωσικούς σε αμερικανικούς πόρους.
Επίσης, η χωρητικότητα της υποδομής εδώ στην Ελλάδα θα πρέπει να αυξηθεί. Δεν υπάρχει αμφιβολία γι’ αυτό. Θα χρειαστεί πρόσθετη χωρητικότητα FSRU. Γνωρίζω ότι η Ελλάδα εξετάζει μια σειρά από διαφορετικές γεωγραφικές επιλογές και υπάρχουν πολύ πρόθυμοι συμμετέχοντες από τον ιδιωτικό τομέα στην Ελλάδα που ενδιαφέρονται να διαδραματίσουν ρόλο στην αύξηση αυτής της χωρητικότητας. Αυτό είναι κάτι που βλέπουμε ως μια τεράστια ευκαιρία. Υπάρχει μια αμερικανική εταιρεία που παράγει FSRU, η Excelerate Energy, και γνωρίζω ότι θα ήταν πρόθυμοι να διαδραματίσουν ρόλο στη μελλοντική επέκταση της ικανότητας της Ελλάδας να φέρει περισσότερους ενεργειακούς πόρους και να γεμίσει τον Κάθετο Διάδρομο με αμερικανικό LNG.
Αυτό είναι ένα στοιχείο, αλλά αυτό το στοιχείο δεν στέκεται μόνο του. Πρέπει να υπάρχει επιχειρηματική βάση για την πραγματοποίηση αυτής της επένδυσης, και αυτή είναι οι συμφωνίες εξαγοράς και οι μακροπρόθεσμες συμφωνίες εξαγοράς, όχι μόνο στην Ελλάδα, αλλά και με τους εταίρους μας στη Βουλγαρία, στη Ρουμανία, στην Ουγγαρία, στην Ουκρανία, στη Σλοβακία. Δεν είναι λοιπόν μια μεμονωμένη συζήτηση, είναι μια συζήτηση σε συντονισμό, κάτι που την καθιστά πρόκληση, αλλά αποτελεί και μια ενδιαφέρουσα ευκαιρία.
Σ.Τ.: Για να κάνω τον συνήγορο του διαβόλου, υπάρχουν αναλύσεις που προβλέπουν ότι η ευρωπαϊκή ζήτηση για LNG θα μειωθεί τα επόμενα χρόνια. Ταυτόχρονα βλέπουμε μεγάλα ευρωπαϊκά σχέδια για ΑΠΕ, όπως το υπεράκτιο αιολικό έργο της Βόρειας Θάλασσας που παρουσιάστηκε πρόσφατα. Εχει νόημα για μια χώρα να επενδύσει σε υποδομές υποδοχής LNG, που είναι σημαντικά κοστοβόρες, μέσα σε αυτό το πλαίσιο;
ΤΖ.Β.: Αναμφίβολα έχει νόημα. Η νούμερο ένα χρήση ενέργειας είναι η θερμότητα διεργασιών υψηλής θερμοκρασίας (high process heat) για τη βιομηχανία, και δεν μπορείτε να έχετε τέτοια θερμότητα από ηλιακή ή αιολική ενέργεια. Δεν είναι δυνατό αυτή τη στιγμή. Οι μεγάλες βιομηχανίες δεν μπορούν να λειτουργήσουν με την αιολική και την ηλιακή ενέργεια. Ετσι, θα υπάρχει συνεχής ανάγκη για φυσικό αέριο στο άμεσο μέλλον, κάτι που έχει διατυπωθεί και στις Βρυξέλλες από την πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και τον Επίτροπο Ενέργειας Γιόργκενσεν.
Ηταν πολύ ξεκάθαροι σχετικά με τη μακροπρόθεσμη σχέση μεταξύ φυσικού αερίου και της ευρωπαϊκής οικονομικής ευημερίας και ασφάλειας.
Το πώς θα διαμορφωθεί το ενεργειακό μείγμα στο μέλλον είναι κάτι που ο καθένας θα πρέπει να καθορίσει μόνος του. Αλλά, για παράδειγμα, τα κέντρα δεδομένων είναι το μεγαλύτερο είδος ενεργειακού περιουσιακού στοιχείου του μέλλοντος, σε βαθμό που πολλοί hyperscalers μετατοπίζουν την εστίασή τους στο να γίνουν κατασκευαστές ενεργειακών έργων, ώστε να μπορούν να καλύψουν τις ανάγκες αυτών των κέντρων δεδομένων.
Ενα από τα κύρια χαρακτηριστικά ενός επιτυχημένου κέντρου δεδομένων είναι η αξιοπιστία της ενέργειας. Εάν θέλετε κορυφαίοι πελάτες όπως η Meta, η Alphabet, η AWS, να διατηρούν data center στη χώρα σας, πρέπει να αποδείξετε ότι έχετε συνεπές, αξιόπιστο και σταθερό βασικό φορτίο ενέργειας. Και γι’ αυτό, το φυσικό αέριο είναι πραγματικά η μόνη επιλογή αυτή την περίοδο.
Βλέπω, λοιπόν, ένα λαμπρό μέλλον για το φυσικό αέριο στο μέλλον και πιστεύω ότι η αμερικανική βιομηχανία είναι η καλύτερη στον κόσμο για την παροχή αυτού του φυσικού αερίου. Είναι το πιο καθαρό, το πιο αποτελεσματικό φυσικό αέριο, με το χαμηλότερο αποτύπωμα άνθρακα και θα είναι απαραίτητο για την ευρωπαϊκή οικονομική και βιομηχανική ανάπτυξη.
Σ.Τ.: Η Ευρώπη εξαρτάται ήδη σημαντικά από το αμερικανικό LNG. Υπάρχει περιθώριο για μεγαλύτερη διείσδυση του αμερικανικού LNG στην ευρωπαϊκή αγορά;
ΤΖ.Β.: Απολύτως. Αν η Ευρώπη θέλει να αναπτύξει την οικονομία της, αν η Ευρώπη θέλει να επαναβιομηχανοποιηθεί, αν η Ευρώπη θέλει να βελτιώσει το βιοτικό της επίπεδο στο ΑΕΠ της, αν η Ευρώπη θέλει να είναι μεγαλύτερος παράγοντας στην παγκόσμια οικονομική σκηνή, υπάρχει σημαντικό περιθώριο για πρόσθετους ενεργειακούς πόρους από τις ΗΠΑ και την Ευρώπη, και αυτή είναι η φιλοδοξία μας, να παίξουμε αυτόν τον ρόλο συνεργασίας για την Ευρώπη.
Ποιος είναι ο Τζόσουα Βολτς
Κατέχει τη θέση του αναπληρωτή Υπουργού Ενέργειας των ΗΠΑ για την Ευρώπη και είναι ειδικός απεσταλμένος για την Ενεργειακή Ολοκλήρωση. Πριν ενταχθεί στο υπ. Ενέργειας των ΗΠΑ, ο Τζόσουα Βολτς εργάστηκε για περισσότερα από δέκα χρόνια στον τομέα της ενεργειακής ρύθμισης και της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας στις ΗΠΑ. Διετέλεσε ανώτερο στέλεχος στην Ομοσπονδιακή Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (Federal Energy Regulatory Commission – FERC), όπου ασχολήθηκε με θέματα χονδρικών αγορών ηλεκτρισμού, διασυνοριακών ροών ενέργειας, αξιοπιστίας δικτύων και επενδύσεων σε ενεργειακές υποδομές.
Στο υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ ανέλαβε αρχικά καθήκοντα Deputy Assistant Secretary for Europe and Eurasia, διαδραματίζοντας κεντρικό ρόλο στη διαμόρφωση της αμερικανικής στρατηγικής, ενώ συμμετείχε ενεργά στις διατλαντικές διαβουλεύσεις για το LNG, τη διαφοροποίηση πηγών και οδεύσεων ενέργειας, καθώς και για τη στήριξη ενεργειακών υποδομών σε χώρες της Κεντρικής και Νοτιοανατολικής Ευρώπης.
Διαβάστε ακόμη
«Καρούζος Gate»: Νέα σφυριά για ακίνητα – «φιλέτα» στη Γλυφάδα (pics)
Ποιος χρειάζεται τις ΗΠΑ; Ο παγκόσμιος χάρτης του εμπορίου ανασχεδιάζεται (γραφήματα)
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα