Τις αλλαγές που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στη δημόσια διοίκηση, την οικονομία και την έρευνα, τις νέες ψηφιακές υπηρεσίες που αναπτύσσονται για πολίτες και επιχειρήσεις, αλλά και τις προκλήσεις που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η Ελλάδα, παρουσίασε σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), Δρ Κυριάκος Τολιάς.
Ο κ. Τολιάς αναφέρθηκε στη νέα εποχή του gov.gr, κατά την οποία ο ψηφιακός βοηθός θα μπορεί, με τη συναίνεση του πολίτη, να αναζητά και να συγκεντρώνει τα απαραίτητα δικαιολογητικά για την ολοκλήρωση διοικητικών διαδικασιών. Παράλληλα, παρουσίασε τον νέο Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας, που αναπτύσσει το ΕΚΤ με βάση δεδομένα ESG από 14.000 ελληνικές επιχειρήσεις, με στόχο να αποτελέσει εργαλείο συγκριτικής αξιολόγησης, στρατηγικού σχεδιασμού και υποστήριξης της πρόσβασης στη χρηματοδότηση.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συμμετοχή του ΕΚΤ στο ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, στην ανάπτυξη ψηφιακού βοηθού για την αξιοποίηση 1,2 εκατομμυρίων πολιτιστικών τεκμηρίων, καθώς και στα ευρήματα της κοινής μελέτης του ΕΚΤ με τον ΟΟΣΑ για το Brain Gain. Όπως επισήμανε, παρά τη σημαντική πρόοδο της Ελλάδας στον ψηφιακό μετασχηματισμό, εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην κάλυψη των αναγκών της αγοράς σε εξειδικευμένο προσωπικό και στην εμπορική αξιοποίηση της έρευνας.
Η συνέντευξη του Δρ Κυριάκου Τολιά στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και στον δημοσιογράφο Γιάννη Χατζηδοπαυλάκη έχει ως εξής:
ΕΡ: Πόσο έτοιμη είναι η Ελλάδα να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης και ποιος είναι ο ρόλος του ΕΚΤ;
ΑΠ: Η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα ψηφιακής ωρίμανσης, ιδιαίτερα μετά το 2019, με τη συμβολή και του Ταμείου Ανάκαμψης. Στις ψηφιακές υποδομές, στη συνδεσιμότητα και στις υπηρεσίες του Δημοσίου βρίσκεται σε αρκετά καλό επίπεδο. Ωστόσο, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών, καθώς απαιτούνται επενδύσεις και εξειδικευμένο προσωπικό. Το εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, στο οποίο συμμετέχει το ΕΚΤ, αναμένεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.
Το ΕΚΤ λειτουργεί ως εθνικός κόμβος γνώσης, συγκεντρώνοντας και διαθέτοντας δεδομένα για την έρευνα, την ανάπτυξη και τον πολιτισμό. Παρέχει τυποποιημένα δεδομένα, έτοιμα για αξιοποίηση από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, ερευνητές και επιχειρήσεις.
ΕΡ: Το ΕΚΤ καταγράφει σημαντικά οφέλη από τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου, ενώ αναπτύσσει νέες υποδομές και υπηρεσίες. Ποιες αλλαγές αναμένεται να δουν οι πολίτες τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα μέσα από το νέο gov.gr;
ΑΠ: Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο εργασίας και ιδιαίτερα στη λειτουργία του ελληνικού Δημοσίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο ψηφιακός βοηθός του gov.gr, ο οποίος σήμερα υποστηρίζει τους πολίτες απαντώντας στα ερωτήματά τους.
Με την αξιοποίηση της Agentic AI και την εφαρμογή της αρχής «μόνον άπαξ», σύμφωνα με την οποία ο πολίτης υποβάλλει τα στοιχεία του μία φορά, ο ψηφιακός βοηθός θα αποκτήσει τη δυνατότητα να αναλαμβάνει συγκεκριμένες ενέργειες. Ειδικότερα, με τη συναίνεση του πολίτη, θα μπορεί να αναζητά και να συγκεντρώνει τα πιστοποιητικά, τα έγγραφα και τα αποδεικτικά που απαιτούνται για την ολοκλήρωση μιας διοικητικής διαδικασίας.
Σήμερα, ο ψηφιακός βοηθός ενημερώνει τον πολίτη για τα δικαιολογητικά που χρειάζεται να προσκομίσει και τις υπηρεσίες από τις οποίες πρέπει να τα αναζητήσει. Στο νέο περιβάλλον, θα μπορεί να προτείνει την αυτόματη συγκέντρωσή τους, περιορίζοντας σημαντικά τον χρόνο και την ταλαιπωρία που συνεπάγεται η επικοινωνία με διαφορετικούς δημόσιους φορείς.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση από την απλή παροχή πληροφοριών στην ενεργή υποστήριξη της διεκπεραίωσης διοικητικών διαδικασιών. Παράλληλα, η συνεχής βελτίωση των ψηφιακών υπηρεσιών αυξάνει τις προσδοκίες των πολιτών και δημιουργεί νέες απαιτήσεις για τη δημόσια διοίκηση και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Για να αξιοποιηθούν ουσιαστικά αυτές οι δυνατότητες, απαιτούνται αξιόπιστα και διαλειτουργικά δεδομένα, κατάλληλες ψηφιακές υποδομές και συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Σε αυτά ακριβώς τα πεδία συμβάλλει το ΕΚΤ, μέσα από το νέο οικοσύστημα δεδομένων που αναπτύσσει και την αποτίμηση των οικονομικών, διοικητικών και περιβαλλοντικών οφελών του ψηφιακού μετασχηματισμού.
ΕΡ: Στις νέες πρωτοβουλίες του ΕΚΤ περιλαμβάνεται ο Ψηφιακός Κόμβος Βιωσιμότητας. Τι ακριβώς θα προσφέρει στις ελληνικές επιχειρήσεις και πώς θα μπορούσε να διευκολύνει την πρόσβασή τους στη χρηματοδότηση;
ΑΠ: Το ΕΚΤ αναπτύσσει τον Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας των επιχειρήσεων, ο οποίος βασίζεται στον Εθνικό Χάρτη Δεδομένων ESG. Πρόκειται για μια νέα υποδομή που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αξιολογούν τις επιδόσεις τους σε θέματα περιβάλλοντος, κοινωνικής ευθύνης και εταιρικής διακυβέρνησης, αξιοποιώντας συγκριτικά δεδομένα.
Ο Εθνικός Χάρτης Δεδομένων ESG έχει αναπτυχθεί με στοιχεία από 14.000 επιχειρήσεις, διαφορετικών κλάδων και μεγεθών, από ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Μέσω του νέου κόμβου, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να πραγματοποιούν συγκριτική αξιολόγηση, το λεγόμενο benchmarking, ώστε να διαπιστώνουν τη θέση τους σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου, μεγέθους ή γεωγραφικής περιοχής.
Η διαδικασία θα βασίζεται στη συμπλήρωση ενός σύντομου ερωτηματολογίου για τις επιδόσεις ESG. Με αυτόν τον τρόπο, κάθε επιχείρηση θα αποκτά μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των δυνατών σημείων και των αδυναμιών της, καθώς και των περιθωρίων βελτίωσης.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την πρόσβαση στην τραπεζική χρηματοδότηση, καθώς τα κριτήρια ESG χρησιμοποιούνται ήδη από τις τράπεζες κατά την αξιολόγηση επιχειρήσεων.
Για παράδειγμα, μια επιχείρηση μπορεί να μην εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις ESG σε σύγκριση με το σύνολο της χώρας, αλλά να βρίσκεται μεταξύ των καλύτερων στον κλάδο ή στην περιοχή της. Η δυνατότητα τεκμηρίωσης αυτής της θέσης θα μπορούσε να αποτελέσει πρόσθετο στοιχείο κατά την εξέταση ενός αιτήματος χρηματοδότησης και να επηρεάσει θετικά τη σχετική απόφαση.
Βασικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι οι επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν τα ESG όχι αποκλειστικά ως υποχρέωση συμμόρφωσης, αλλά ως εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και βιώσιμης ανάπτυξης.
ΕΡ: Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η ανάπτυξη του Ψηφιακού Κόμβου Βιωσιμότητας και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα λειτουργίας του;
ΑΠ: Το έργο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και αναμένεται σύντομα η προκήρυξη ανοικτού διαγωνισμού για την ανάπτυξη της σχετικής πλατφόρμας. Ο συνολικός ορίζοντας υλοποίησης είναι περίπου δύο χρόνια, ωστόσο εκτιμάται ότι μέσα στους επόμενους έξι έως οκτώ μήνες θα υπάρχουν σημαντικά αποτελέσματα προς παρουσίαση.
Ήδη λειτουργεί ο Εθνικός Χάρτης Δεδομένων ESG, ο οποίος παρέχει μια πρώτη αποτύπωση των επιδόσεων της ελληνικής επιχειρηματικότητας.
Για τη δημιουργία του αξιοποιούνται στοιχεία από διαφορετικές πηγές. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, η οποία παρέχει συγκεντρωτικά στατιστικά δεδομένα και όχι πρωτογενή στοιχεία. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται δεδομένα από τον ΟΦΥΠΕΚΑ, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, το Χρηματιστήριο και δημοσιευμένες εκθέσεις βιωσιμότητας.
Η ενοποίηση των δεδομένων αποτελεί σύνθετη διαδικασία, καθώς οι επιχειρήσεις δεν χρησιμοποιούν πάντοτε ενιαίες μεθόδους καταγραφής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ενεργειακή κατανάλωση, όπου ορισμένες επιχειρήσεις δηλώνουν μόνο την ηλεκτρική ενέργεια, ενώ άλλες συμπεριλαμβάνουν και τα καύσιμα των οχημάτων τους.
Επιδίωξη του ΕΚΤ είναι η συγκέντρωση, επεξεργασία και αξιοποίηση αυτών των στοιχείων, ώστε να διαμορφωθεί μια όσο το δυνατόν πληρέστερη και αξιόπιστη εικόνα των επιδόσεων των ελληνικών επιχειρήσεων.
Oλόκληρη η συνέντευξη
ΕΡ: Η κοινή μελέτη του ΕΚΤ με τον ΟΟΣΑ καταγράφει ενίσχυση του Brain Gain. Τι δείχνουν τα στοιχεία και πώς μπορεί να διατηρηθεί αυτή η τάση;
ΑΠ: Η μελέτη, η οποία διήρκεσε σχεδόν δύο χρόνια, καταγράφει αποκλιμάκωση της φυγής Ελλήνων προς το εξωτερικό και ενίσχυση των επιστροφών.
Το 2023 καταγράφηκε για πρώτη φορά μετά την οικονομική κρίση θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο Ελλήνων πολιτών, το οποίο ενισχύθηκε το 2024. Συγκεκριμένα, το 2024 περίπου 52.000 Έλληνες επέστρεψαν στη χώρα, ενώ 32.000 έφυγαν στο εξωτερικό, διαμορφώνοντας θετικό ισοζύγιο περίπου 20.000 ατόμων.
Η κινητικότητα του ανθρώπινου δυναμικού δεν είναι απαραίτητα αρνητική, καθώς η εργασία και οι σπουδές στο εξωτερικό προσφέρουν πολύτιμες εμπειρίες και τεχνογνωσία. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε όσοι επιθυμούν να επιστρέψουν να μπορούν να αξιοποιήσουν τις γνώσεις τους στην Ελλάδα.
Αυτό προϋποθέτει επαγγελματικές ευκαιρίες, κατάλληλες υποδομές και συνθήκες που θα επιτρέπουν στους ανθρώπους να εξελιχθούν και να δημιουργήσουν οικογένεια στη χώρα.
ΕΡ: Τι αποκαλύπτουν οι περισσότεροι από 350 δείκτες του Παρατηρητηρίου Ψηφιακής Μετάβασης για την πρόοδο και τις αδυναμίες της Ελλάδας;
ΑΠ: Το Παρατηρητήριο Δεικτών Ψηφιακής Μετάβασης (digitaltransition.ekt.gr), που έχει αναπτύξει το ΕΚΤ, επιτρέπει τη συστηματική παρακολούθηση της ψηφιακής προόδου, συνδέοντας κάθε δείκτη με τις πηγές των δεδομένων και τις διεθνείς αξιολογήσεις.
Αυτό είναι σημαντικό, καθώς πολλές φορές οι παρεμβάσεις που υλοποιούνται σήμερα αποτυπώνονται στις διεθνείς εκθέσεις με καθυστέρηση δύο ετών.
Η μεγαλύτερη πρόοδος καταγράφεται στην ψηφιακή διακυβέρνηση, στις βασικές ψηφιακές δεξιότητες και στις υποδομές. Αντίθετα, οι σημαντικότερες αδυναμίες εντοπίζονται στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού ΤΠΕ και στην εμπορική αξιοποίηση της έρευνας.
Σύντομα θα παρουσιαστεί νέα έρευνα του ΕΚΤ, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εργασίας, για τις ανάγκες της αγοράς και το χάσμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης εξειδικευμένου προσωπικού στον τομέα ΤΠΕ.
Παράλληλα, μέσω του Enterprise Europe Network, το ελληνικό δίκτυο του οποίου συντονίζει το ΕΚΤ με 16 εταίρους, παρέχεται υποστήριξη στις επιχειρήσεις για την αναζήτηση χρηματοδότησης, τεχνογνωσίας και συνεργασιών.
ΕΡ: Ποιες εφαρμογές αναπτύσσει το ΕΚΤ στο πλαίσιο του PHAROS AI Factory για την αξιοποίηση του ελληνικού πολιτιστικού αποθέματος;
ΑΠ: Σε συνεργασία με το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», το Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, αναπτύσσουμε ψηφιακό βοηθό στην ελληνική γλώσσα, ο οποίος θα επιτρέπει την αναζήτηση περίπου 1,1 εκατομμυρίων πολιτιστικών τεκμηρίων.
Στόχος είναι να καταστεί αυτό το πολιτιστικό απόθεμα περισσότερο προσβάσιμο και αξιοποιήσιμο.
Εξετάζονται επίσης εφαρμογές στον πολιτιστικό τουρισμό, όπως ψηφιακοί βοηθοί για κινητά τηλέφωνα, καθώς και η δημιουργία εικονικών εκθέσεων που θα συνδυάζουν τεκμήρια διαφορετικών μουσείων. Πρόκειται, ωστόσο, για πρόσθετες προτάσεις χωρίς ακόμη εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Το χρονοδιάγραμμα του ψηφιακού βοηθού συνδέεται με την έναρξη λειτουργίας του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος». Εκτιμάται ότι τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα θα μπορούσαν να παρουσιαστούν προς το τέλος του πρώτου ή στις αρχές του δεύτερου τριμήνου του 2027.
ΕΡ: Ποιες είναι οι σημαντικότερες νέες πρωτοβουλίες του ΕΚΤ για το 2027;
ΑΠ: Έχουμε υποβάλει 18 προτάσεις χρηματοδότησης προς το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και έχουν ήδη εγκριθεί δύο. Η πρώτη αφορά τον εκσυγχρονισμό των υποδομών γνώσης του ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών αποθετηρίων, και τη μεταφορά τους στο κυβερνητικό νέφος G-Cloud.
Η δεύτερη αφορά τον Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας. Παράλληλα, συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε τη σύνδεση της έρευνας με την επιχειρηματικότητα. Η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικούς ερευνητές και παράγει επιστημονικό έργο υψηλού επιπέδου. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης στη μετατροπή της γνώσης σε προϊόντα και υπηρεσίες που φτάνουν στην αγορά.
Βασική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της έρευνας, των δεδομένων και των νέων τεχνολογιών προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.
Τις αλλαγές που φέρνει η Τεχνητή Νοημοσύνη στη δημόσια διοίκηση, την οικονομία και την έρευνα, τις νέες ψηφιακές υπηρεσίες που αναπτύσσονται για πολίτες και επιχειρήσεις, αλλά και τις προκλήσεις που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει η Ελλάδα, παρουσίασε σε συνέντευξή του στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο διευθυντής του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης και Ηλεκτρονικού Περιεχομένου (ΕΚΤ), Δρ Κυριάκος Τολιάς.
Ο κ. Τολιάς αναφέρθηκε στη νέα εποχή του gov.gr, κατά την οποία ο ψηφιακός βοηθός θα μπορεί, με τη συναίνεση του πολίτη, να αναζητά και να συγκεντρώνει τα απαραίτητα δικαιολογητικά για την ολοκλήρωση διοικητικών διαδικασιών. Παράλληλα, παρουσίασε τον νέο Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας, που αναπτύσσει το ΕΚΤ με βάση δεδομένα ESG από 14.000 ελληνικές επιχειρήσεις, με στόχο να αποτελέσει εργαλείο συγκριτικής αξιολόγησης, στρατηγικού σχεδιασμού και υποστήριξης της πρόσβασης στη χρηματοδότηση.
Ιδιαίτερη έμφαση έδωσε στη συμμετοχή του ΕΚΤ στο ελληνικό εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, στην ανάπτυξη ψηφιακού βοηθού για την αξιοποίηση 1,2 εκατομμυρίων πολιτιστικών τεκμηρίων, καθώς και στα ευρήματα της κοινής μελέτης του ΕΚΤ με τον ΟΟΣΑ για το Brain Gain. Όπως επισήμανε, παρά τη σημαντική πρόοδο της Ελλάδας στον ψηφιακό μετασχηματισμό, εξακολουθούν να υπάρχουν προκλήσεις στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην κάλυψη των αναγκών της αγοράς σε εξειδικευμένο προσωπικό και στην εμπορική αξιοποίηση της έρευνας.
Η συνέντευξη του Δρ Κυριάκου Τολιά στο Αθηναϊκό-Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων και στον δημοσιογράφο Γιάννη Χατζηδοπαυλάκη έχει ως εξής:
ΕΡ: Πόσο έτοιμη είναι η Ελλάδα να αξιοποιήσει τις δυνατότητες της Τεχνητής Νοημοσύνης και ποιος είναι ο ρόλος του ΕΚΤ;
ΑΠ: Η Ελλάδα έχει πραγματοποιήσει σημαντικά βήματα ψηφιακής ωρίμανσης, ιδιαίτερα μετά το 2019, με τη συμβολή και του Ταμείου Ανάκαμψης. Στις ψηφιακές υποδομές, στη συνδεσιμότητα και στις υπηρεσίες του Δημοσίου βρίσκεται σε αρκετά καλό επίπεδο. Ωστόσο, οι μικρομεσαίες επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν δυσκολίες στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών, καθώς απαιτούνται επενδύσεις και εξειδικευμένο προσωπικό. Το εργοστάσιο Τεχνητής Νοημοσύνης PHAROS, στο οποίο συμμετέχει το ΕΚΤ, αναμένεται να συμβάλει στην αντιμετώπιση αυτών των προκλήσεων.
Το ΕΚΤ λειτουργεί ως εθνικός κόμβος γνώσης, συγκεντρώνοντας και διαθέτοντας δεδομένα για την έρευνα, την ανάπτυξη και τον πολιτισμό. Παρέχει τυποποιημένα δεδομένα, έτοιμα για αξιοποίηση από εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης, ερευνητές και επιχειρήσεις.
ΕΡ: Το ΕΚΤ καταγράφει σημαντικά οφέλη από τον ψηφιακό μετασχηματισμό του Δημοσίου, ενώ αναπτύσσει νέες υποδομές και υπηρεσίες. Ποιες αλλαγές αναμένεται να δουν οι πολίτες τα επόμενα χρόνια, ιδιαίτερα μέσα από το νέο gov.gr;
ΑΠ: Η Τεχνητή Νοημοσύνη αναμένεται να επιφέρει σημαντικές αλλαγές στον τρόπο εργασίας και ιδιαίτερα στη λειτουργία του ελληνικού Δημοσίου. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί ο ψηφιακός βοηθός του gov.gr, ο οποίος σήμερα υποστηρίζει τους πολίτες απαντώντας στα ερωτήματά τους.
Με την αξιοποίηση της Agentic AI και την εφαρμογή της αρχής «μόνον άπαξ», σύμφωνα με την οποία ο πολίτης υποβάλλει τα στοιχεία του μία φορά, ο ψηφιακός βοηθός θα αποκτήσει τη δυνατότητα να αναλαμβάνει συγκεκριμένες ενέργειες. Ειδικότερα, με τη συναίνεση του πολίτη, θα μπορεί να αναζητά και να συγκεντρώνει τα πιστοποιητικά, τα έγγραφα και τα αποδεικτικά που απαιτούνται για την ολοκλήρωση μιας διοικητικής διαδικασίας.
Σήμερα, ο ψηφιακός βοηθός ενημερώνει τον πολίτη για τα δικαιολογητικά που χρειάζεται να προσκομίσει και τις υπηρεσίες από τις οποίες πρέπει να τα αναζητήσει. Στο νέο περιβάλλον, θα μπορεί να προτείνει την αυτόματη συγκέντρωσή τους, περιορίζοντας σημαντικά τον χρόνο και την ταλαιπωρία που συνεπάγεται η επικοινωνία με διαφορετικούς δημόσιους φορείς.
Η εξέλιξη αυτή σηματοδοτεί τη μετάβαση από την απλή παροχή πληροφοριών στην ενεργή υποστήριξη της διεκπεραίωσης διοικητικών διαδικασιών. Παράλληλα, η συνεχής βελτίωση των ψηφιακών υπηρεσιών αυξάνει τις προσδοκίες των πολιτών και δημιουργεί νέες απαιτήσεις για τη δημόσια διοίκηση και το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης.
Για να αξιοποιηθούν ουσιαστικά αυτές οι δυνατότητες, απαιτούνται αξιόπιστα και διαλειτουργικά δεδομένα, κατάλληλες ψηφιακές υποδομές και συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Σε αυτά ακριβώς τα πεδία συμβάλλει το ΕΚΤ, μέσα από το νέο οικοσύστημα δεδομένων που αναπτύσσει και την αποτίμηση των οικονομικών, διοικητικών και περιβαλλοντικών οφελών του ψηφιακού μετασχηματισμού.
ΕΡ: Στις νέες πρωτοβουλίες του ΕΚΤ περιλαμβάνεται ο Ψηφιακός Κόμβος Βιωσιμότητας. Τι ακριβώς θα προσφέρει στις ελληνικές επιχειρήσεις και πώς θα μπορούσε να διευκολύνει την πρόσβασή τους στη χρηματοδότηση;
ΑΠ: Το ΕΚΤ αναπτύσσει τον Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας των επιχειρήσεων, ο οποίος βασίζεται στον Εθνικό Χάρτη Δεδομένων ESG. Πρόκειται για μια νέα υποδομή που θα επιτρέπει στις επιχειρήσεις να αξιολογούν τις επιδόσεις τους σε θέματα περιβάλλοντος, κοινωνικής ευθύνης και εταιρικής διακυβέρνησης, αξιοποιώντας συγκριτικά δεδομένα.
Ο Εθνικός Χάρτης Δεδομένων ESG έχει αναπτυχθεί με στοιχεία από 14.000 επιχειρήσεις, διαφορετικών κλάδων και μεγεθών, από ολόκληρη την ελληνική επικράτεια. Μέσω του νέου κόμβου, οι επιχειρήσεις θα μπορούν να πραγματοποιούν συγκριτική αξιολόγηση, το λεγόμενο benchmarking, ώστε να διαπιστώνουν τη θέση τους σε σχέση με άλλες επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου, μεγέθους ή γεωγραφικής περιοχής.
Η διαδικασία θα βασίζεται στη συμπλήρωση ενός σύντομου ερωτηματολογίου για τις επιδόσεις ESG. Με αυτόν τον τρόπο, κάθε επιχείρηση θα αποκτά μια πιο ολοκληρωμένη εικόνα των δυνατών σημείων και των αδυναμιών της, καθώς και των περιθωρίων βελτίωσης.
Η συγκεκριμένη δυνατότητα αποκτά ιδιαίτερη σημασία και για την πρόσβαση στην τραπεζική χρηματοδότηση, καθώς τα κριτήρια ESG χρησιμοποιούνται ήδη από τις τράπεζες κατά την αξιολόγηση επιχειρήσεων.
Για παράδειγμα, μια επιχείρηση μπορεί να μην εμφανίζει ιδιαίτερα υψηλές επιδόσεις ESG σε σύγκριση με το σύνολο της χώρας, αλλά να βρίσκεται μεταξύ των καλύτερων στον κλάδο ή στην περιοχή της. Η δυνατότητα τεκμηρίωσης αυτής της θέσης θα μπορούσε να αποτελέσει πρόσθετο στοιχείο κατά την εξέταση ενός αιτήματος χρηματοδότησης και να επηρεάσει θετικά τη σχετική απόφαση.
Βασικός στόχος της πρωτοβουλίας είναι οι επιχειρήσεις να αντιμετωπίζουν τα ESG όχι αποκλειστικά ως υποχρέωση συμμόρφωσης, αλλά ως εργαλείο στρατηγικού σχεδιασμού, ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας και βιώσιμης ανάπτυξης.
ΕΡ: Σε ποιο στάδιο βρίσκεται η ανάπτυξη του Ψηφιακού Κόμβου Βιωσιμότητας και ποιο είναι το χρονοδιάγραμμα λειτουργίας του;
ΑΠ: Το έργο βρίσκεται ήδη σε εξέλιξη και αναμένεται σύντομα η προκήρυξη ανοικτού διαγωνισμού για την ανάπτυξη της σχετικής πλατφόρμας. Ο συνολικός ορίζοντας υλοποίησης είναι περίπου δύο χρόνια, ωστόσο εκτιμάται ότι μέσα στους επόμενους έξι έως οκτώ μήνες θα υπάρχουν σημαντικά αποτελέσματα προς παρουσίαση.
Ήδη λειτουργεί ο Εθνικός Χάρτης Δεδομένων ESG, ο οποίος παρέχει μια πρώτη αποτύπωση των επιδόσεων της ελληνικής επιχειρηματικότητας.
Για τη δημιουργία του αξιοποιούνται στοιχεία από διαφορετικές πηγές. Ιδιαίτερα σημαντική είναι η συμβολή της Ελληνικής Αναπτυξιακής Τράπεζας, η οποία παρέχει συγκεντρωτικά στατιστικά δεδομένα και όχι πρωτογενή στοιχεία. Παράλληλα, χρησιμοποιούνται δεδομένα από τον ΟΦΥΠΕΚΑ, το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, την Επιτροπή Κεφαλαιαγοράς, το Χρηματιστήριο και δημοσιευμένες εκθέσεις βιωσιμότητας.
Η ενοποίηση των δεδομένων αποτελεί σύνθετη διαδικασία, καθώς οι επιχειρήσεις δεν χρησιμοποιούν πάντοτε ενιαίες μεθόδους καταγραφής. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η ενεργειακή κατανάλωση, όπου ορισμένες επιχειρήσεις δηλώνουν μόνο την ηλεκτρική ενέργεια, ενώ άλλες συμπεριλαμβάνουν και τα καύσιμα των οχημάτων τους.
Επιδίωξη του ΕΚΤ είναι η συγκέντρωση, επεξεργασία και αξιοποίηση αυτών των στοιχείων, ώστε να διαμορφωθεί μια όσο το δυνατόν πληρέστερη και αξιόπιστη εικόνα των επιδόσεων των ελληνικών επιχειρήσεων.
ΕΡ: Η κοινή μελέτη του ΕΚΤ με τον ΟΟΣΑ καταγράφει ενίσχυση του Brain Gain. Τι δείχνουν τα στοιχεία και πώς μπορεί να διατηρηθεί αυτή η τάση;
ΑΠ: Η μελέτη, η οποία διήρκεσε σχεδόν δύο χρόνια, καταγράφει αποκλιμάκωση της φυγής Ελλήνων προς το εξωτερικό και ενίσχυση των επιστροφών.
Το 2023 καταγράφηκε για πρώτη φορά μετά την οικονομική κρίση θετικό μεταναστευτικό ισοζύγιο Ελλήνων πολιτών, το οποίο ενισχύθηκε το 2024. Συγκεκριμένα, το 2024 περίπου 52.000 Έλληνες επέστρεψαν στη χώρα, ενώ 32.000 έφυγαν στο εξωτερικό, διαμορφώνοντας θετικό ισοζύγιο περίπου 20.000 ατόμων.
Η κινητικότητα του ανθρώπινου δυναμικού δεν είναι απαραίτητα αρνητική, καθώς η εργασία και οι σπουδές στο εξωτερικό προσφέρουν πολύτιμες εμπειρίες και τεχνογνωσία. Το ζητούμενο είναι να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις ώστε όσοι επιθυμούν να επιστρέψουν να μπορούν να αξιοποιήσουν τις γνώσεις τους στην Ελλάδα.
Αυτό προϋποθέτει επαγγελματικές ευκαιρίες, κατάλληλες υποδομές και συνθήκες που θα επιτρέπουν στους ανθρώπους να εξελιχθούν και να δημιουργήσουν οικογένεια στη χώρα.
ΕΡ: Τι αποκαλύπτουν οι περισσότεροι από 350 δείκτες του Παρατηρητηρίου Ψηφιακής Μετάβασης για την πρόοδο και τις αδυναμίες της Ελλάδας;
ΑΠ: Το Παρατηρητήριο Δεικτών Ψηφιακής Μετάβασης (digitaltransition.ekt.gr), που έχει αναπτύξει το ΕΚΤ, επιτρέπει τη συστηματική παρακολούθηση της ψηφιακής προόδου, συνδέοντας κάθε δείκτη με τις πηγές των δεδομένων και τις διεθνείς αξιολογήσεις.
Αυτό είναι σημαντικό, καθώς πολλές φορές οι παρεμβάσεις που υλοποιούνται σήμερα αποτυπώνονται στις διεθνείς εκθέσεις με καθυστέρηση δύο ετών.
Η μεγαλύτερη πρόοδος καταγράφεται στην ψηφιακή διακυβέρνηση, στις βασικές ψηφιακές δεξιότητες και στις υποδομές. Αντίθετα, οι σημαντικότερες αδυναμίες εντοπίζονται στην υιοθέτηση προηγμένων τεχνολογιών από τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις, στην έλλειψη εξειδικευμένου προσωπικού ΤΠΕ και στην εμπορική αξιοποίηση της έρευνας.
Σύντομα θα παρουσιαστεί νέα έρευνα του ΕΚΤ, σε συνεργασία με το Υπουργείο Εργασίας, για τις ανάγκες της αγοράς και το χάσμα μεταξύ προσφοράς και ζήτησης εξειδικευμένου προσωπικού στον τομέα ΤΠΕ.
Παράλληλα, μέσω του Enterprise Europe Network, το ελληνικό δίκτυο του οποίου συντονίζει το ΕΚΤ με 16 εταίρους, παρέχεται υποστήριξη στις επιχειρήσεις για την αναζήτηση χρηματοδότησης, τεχνογνωσίας και συνεργασιών.
ΕΡ: Ποιες εφαρμογές αναπτύσσει το ΕΚΤ στο πλαίσιο του PHAROS AI Factory για την αξιοποίηση του ελληνικού πολιτιστικού αποθέματος;
ΑΠ: Σε συνεργασία με το Ερευνητικό Κέντρο «Αθηνά», το Ινστιτούτο Επεξεργασίας του Λόγου και το Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, αναπτύσσουμε ψηφιακό βοηθό στην ελληνική γλώσσα, ο οποίος θα επιτρέπει την αναζήτηση περίπου 1,1 εκατομμυρίων πολιτιστικών τεκμηρίων.
Στόχος είναι να καταστεί αυτό το πολιτιστικό απόθεμα περισσότερο προσβάσιμο και αξιοποιήσιμο.
Εξετάζονται επίσης εφαρμογές στον πολιτιστικό τουρισμό, όπως ψηφιακοί βοηθοί για κινητά τηλέφωνα, καθώς και η δημιουργία εικονικών εκθέσεων που θα συνδυάζουν τεκμήρια διαφορετικών μουσείων. Πρόκειται, ωστόσο, για πρόσθετες προτάσεις χωρίς ακόμη εξασφαλισμένη χρηματοδότηση.
Το χρονοδιάγραμμα του ψηφιακού βοηθού συνδέεται με την έναρξη λειτουργίας του υπερυπολογιστή «Δαίδαλος». Εκτιμάται ότι τα πρώτα ουσιαστικά αποτελέσματα θα μπορούσαν να παρουσιαστούν προς το τέλος του πρώτου ή στις αρχές του δεύτερου τριμήνου του 2027.
ΕΡ: Ποιες είναι οι σημαντικότερες νέες πρωτοβουλίες του ΕΚΤ για το 2027;
ΑΠ: Έχουμε υποβάλει 18 προτάσεις χρηματοδότησης προς το Υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης και έχουν ήδη εγκριθεί δύο. Η πρώτη αφορά τον εκσυγχρονισμό των υποδομών γνώσης του ΕΚΤ, συμπεριλαμβανομένων των ψηφιακών αποθετηρίων, και τη μεταφορά τους στο κυβερνητικό νέφος G-Cloud.
Η δεύτερη αφορά τον Ψηφιακό Κόμβο Βιωσιμότητας. Παράλληλα, συνεχίζουμε να υποστηρίζουμε τη σύνδεση της έρευνας με την επιχειρηματικότητα. Η Ελλάδα διαθέτει εξαιρετικούς ερευνητές και παράγει επιστημονικό έργο υψηλού επιπέδου. Ωστόσο, εξακολουθούν να υπάρχουν σημαντικά περιθώρια βελτίωσης στη μετατροπή της γνώσης σε προϊόντα και υπηρεσίες που φτάνουν στην αγορά.
Βασική πρόκληση για τα επόμενα χρόνια είναι η αποτελεσματικότερη αξιοποίηση της έρευνας, των δεδομένων και των νέων τεχνολογιών προς όφελος της οικονομίας και της κοινωνίας.