Το αραβικό κόμμι, ένα βασικό συστατικό σε προϊόντα όπως η Coca-Cola και τα σοκολατάκια M&M’s, διακινείται όλο και περισσότερο μέσω παράνομων δικτύων από περιοχές που ελέγχονται από αντάρτες στο εμπόλεμο Σουδάν. Σύμφωνα με εμπόρους και πηγές της βιομηχανίας, η παράνομη διακίνηση του πολύτιμου αυτού συστατικού περιπλέκει τις προσπάθειες των δυτικών εταιρειών να προστατεύσουν τις αλυσίδες εφοδιασμού τους από τον πόλεμο.
Το Σουδάν παράγει περίπου το 80% της παγκόσμιας παραγωγής από αραβικό κόμμι, μια φυσική ουσία που εξάγεται από τα δέντρα ακακίας και χρησιμοποιείται ευρέως ως σταθεροποιητής και πηκτικό σε πληθώρα προϊόντων, από κραγιόν της L’Oreal μέχρι τροφές για κατοικίδια της Nestlé.
Ωστόσο, η κατάσταση άλλαξε δραματικά όταν η παραστρατιωτική οργάνωση Rapid Support Forces (RSF), η οποία βρίσκεται σε πόλεμο με τον εθνικό στρατό του Σουδάν από τον Απρίλιο του 2023, κατέλαβε τις κυριότερες περιοχές συγκομιδής του συγκεκριμένου υλικού στο Κορντοφάν και το Νταρφούρ.
Από τότε, το προϊόν πωλείται αποκλειστικά μέσω Σουδανών εμπόρων που υποχρεώνονται να καταβάλλουν τέλη στην RSF. Παράλληλα, το κόμμι διακινείται μέσω ανεπίσημων συνοριακών αγορών προς γειτονικές χώρες, χωρίς τις απαραίτητες πιστοποιήσεις, σύμφωνα με οκτώ εμπόρους και αγοραστές που δραστηριοποιούνται στον κλάδο.
O «ρυθμιστής» του παράνομου εμπορίου
Εκπρόσωπος της RSF υποστήριξε ότι η οργάνωση προστατεύει το εμπόριο που σχετίζεται με το αραβικό κόμμι και επιβάλλει μόνο μικρά τέλη, χαρακτηρίζοντας τις αναφορές περί παρανομίας ως «προπαγάνδα» εναντίον της παραστρατιωτικής ομάδας. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι διαφορετική. Από τα τέλη του 2023, το αραβικό κόμμι διακινείται μέσω άτυπων αγορών στα σύνορα του Σουδάν με τον Νότιο Σουδάν και το Τσαντ, ενώ εμπορικές συναλλαγές γίνονται επίσης στην Αίγυπτο και τη Σενεγάλη.
Παρότι το «gum belt» – η γεωγραφική ζώνη όπου φύονται οι ακακίες – εκτείνεται σε όλη τη Σαχάρα, το Σουδάν κατέχει ηγετική θέση στην παραγωγή λόγω των εκτεταμένων δασών του.
Ο Ερβέ Κανεβέ, ειδικός σε θέματα αγορών της Eco-Agri, δήλωσε ότι είναι σχεδόν αδύνατο να διαπιστωθεί η προέλευση του προϊόντος, καθώς πολλοί έμποροι δεν αποκαλύπτουν εάν πρόκειται για λαθραίο προϊόν. «Σήμερα, μπορώ να πω ότι όλο το αραβικό κόμμι στο Σουδάν είναι λαθραίο, γιατί δεν υπάρχει πραγματική αρχή που να το ελέγχει», ανέφερε.
Διεθνείς εταιρείες αντιμέτωπες με το παράνομο εμπόριο
Ο κίνδυνος το παράνομο εμπόριο να επηρεάσει τις πολυεθνικές εταιρείες είναι υπαρκτός. Μεγάλες εταιρείες όπως οι Nexira, Alland & Robert και Ingredion αγοράζουν το κόμμι σε επεξεργασμένη μορφή και το μετατρέπουν σε γαλακτωματοποιητές για κορυφαίες βιομηχανίες τροφίμων και καλλυντικών. Η Ingredion δήλωσε ότι έχει διαφοροποιήσει τις προμήθειές της, συμπεριλαμβάνοντας χώρες όπως το Καμερούν. Αντίστοιχα, η Nexira μείωσε τις εισαγωγές από το Σουδάν και προμηθεύεται πλέον από δέκα διαφορετικές χώρες.
Εξευτελιστικές τιμές
Η απότομη πτώση των τιμών έχει προκαλέσει υποψίες ότι το αραβικό κόμμι προέρχεται από λαθρεμπόριο. Ο Μοχάμεντ Χουσεΐν Σόρτζε, ιδρυτής της εταιρείας Unity Arabic Gum στο Χαρτούμ, αποκάλυψε ότι του προσφέρθηκε αραβικό κόμμι από εμπόρους στο Τσαντ και τη Σενεγάλη.
Σύμφωνα με το Reuters, οι έμποροι στο Τσαντ ζητούσαν μόλις 3.500 δολάρια ανά τόνο για το hashab gum, την πιο ακριβή ποικιλία του προϊόντος, ενώ πριν τον πόλεμο η τιμή του ξεπερνούσε τα 5.000 δολάρια. Παρόλα αυτά, δεν μπορούσαν να προσκομίσουν πιστοποίηση Sedex, που εγγυάται ότι οι προμηθευτές ακολουθούν βιώσιμες και ηθικές πρακτικές.
Ο Σόρτζε αρνήθηκε να αγοράσει το προϊόν, διότι υποψιάστηκε ότι είχε κλαπεί στο Σουδάν ή είχε εξαχθεί μέσω παράνομων δικτύων της RSF. Αντίστοιχα, ανώνυμος αγοραστής αποκάλυψε ότι δέχθηκε προσφορά μέσω WhatsApp για αγορά φθηνότερης ποικιλίας αραβικού κόμμεος στην τιμή των 1.950 δολαρίων ανά τόνο, πολύ χαμηλότερη από τα 3.000 δολάρια που θα περίμενε να πληρώσει υπό κανονικές συνθήκες.
Πριν από την έναρξη του εμφυλίου πολέμου, το ακατέργαστο κόμμι μεταφερόταν μέσω Χαρτούμ στο λιμάνι του Σουδάν στην Ερυθρά Θάλασσα και από εκεί σε όλο τον κόσμο. Από το τέλος του 2023, όμως, έχει εμφανιστεί σε αγορές στα σύνορα Δυτικού Κορντοφάν με το Νότιο Σουδάν. Εκεί, οι Σουδανοί έμποροι το πωλούν σε Νοτιοσουδανούς εμπόρους σε δολάρια, με την RSF να παρέχει προστασία έναντι αμοιβής.
Η RSF έχει επεκταθεί και σε άλλες αγορές, όπως η Κεντροαφρικανική Δημοκρατία και το Τσαντ, ενώ μέρος της παραγωγής διοχετεύεται μέσω των λιμανιών της Μομπάσα στην Κένυα και της Τζούμπα στο Νότιο Σουδάν.
Ακόμα και διαδικτυακές πωλήσεις γίνονται μέσω Facebook. Ο Ισάμ Σίντιγκ, ο οποίος παλαιότερα επεξεργαζόταν κόμμι από το Σουδάν, διαπίστωσε ότι προϊόντα του εμφανίστηκαν στο διαδίκτυο με τη συσκευασία της εταιρείας του, παρόλο που είχε αναγκαστεί να εγκαταλείψει το Χαρτούμ τον Απρίλιο του 2023.
Διαβάστε επίσης
Γραμμή 4 Μετρό: Μετατίθεται για το 2032 – Στο «τραπέζι» καθυστερήσεις και αποζημιώσεις
Εconomist: Πόσο ψηλά μπορεί τελικά να φτάσει ο παγκόσμιος πληθωρισμός; (πίνακες)
Το Plan B των Βρυξελλών για τις ανατιμήσεις που προκαλεί ο πόλεμος: Αιθανόλη από γαλλικά κρασιά
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα