search icon

Ευρώπη

Ευρώπη: Γιατί παραμένει δύσκολη η απομάκρυνση από το ρωσικό LNG

Στα 8,7 δισ. ευρώ έφτασαν οι ευρωπαϊκές δαπάνες για ρωσικό LNG το πρώτο δεκάμηνο του 2026, με την ενεργειακή κρίση και το Ορμούζ να περιπλέκουν την εφαρμογή του σχεδιαζόμενου εμπάργκο

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιχειρεί να κλείσει οριστικά την πόρτα στο ρωσικό φυσικό αέριο, αλλά εξακολουθεί να διοχετεύει δισεκατομμύρια ευρώ στη Μόσχα για την προμήθεια LNG. Παρά τις κυρώσεις και τον σχεδιασμό απεξάρτησης από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα, οι ευρωπαϊκές εισαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου από την Αρκτική αυξήθηκαν το 2026, αναδεικνύοντας τις αντιφάσεις της ενεργειακής στρατηγικής των Βρυξελλών σε μια περίοδο έντονης γεωπολιτικής αβεβαιότητας.

Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ενεργειακών αναλύσεων Kpler, η ΕΕ δαπάνησε περίπου 8,7 δισ. ευρώ για ρωσικό LNG κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2026, ποσό που υπερβαίνει κατά 21% τον εκτιμώμενο λογαριασμό για ολόκληρο το 2025.

Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς πλησιάζει η 1η Ιανουαρίου 2027, ημερομηνία κατά την οποία, σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα που παρουσιάζεται, αναμένεται να ενεργοποιηθεί η απαγόρευση εισαγωγών ρωσικού LNG από υφιστάμενες μακροπρόθεσμες συμβάσεις.

Ωστόσο, η διακοπή των προμηθειών βρίσκει την Ευρώπη αντιμέτωπη με χαμηλότερα αποθέματα φυσικού αερίου, υψηλές τιμές και σοβαρές διαταραχές στις διεθνείς ενεργειακές ροές λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.

Η Ευρώπη απορροφά το 81% του LNG από το Γιαμάλ

Τα στοιχεία της Kpler αποτυπώνουν την εξάρτηση της ευρωπαϊκής αγοράς από το μεγάλο ρωσικό ενεργειακό συγκρότημα Γιαμάλ, στην Αρκτική.

Από τον Ιανουάριο έως και τον Οκτώβριο, 12,89 εκατομμύρια τόνοι LNG από το Γιαμάλ κατέληξαν σε ευρωπαϊκά λιμάνια, ποσότητα αυξημένη κατά 6,3% σε σύγκριση με το αντίστοιχο δεκάμηνο του 2025.

Η ΕΕ απορρόφησε έτσι το 81% των συνολικών παραδόσεων LNG του συγκεκριμένου έργου παγκοσμίως, επιβεβαιώνοντας ότι εξακολουθεί να αποτελεί τον σημαντικότερο πελάτη του.

Η συχνότητα των παραδόσεων είναι ενδεικτική: κατά μέσο όρο, ένα φορτίο ρωσικού LNG έφτανε στην Ευρωπαϊκή Ένωση κάθε 1,7 ημέρες στη διάρκεια του πρώτου δεκαμήνου.

Παρά τις διαδοχικές ευρωπαϊκές κυρώσεις, το φυσικό αέριο διατήρησε ιδιαίτερη θέση στην ενεργειακή σχέση με τη Ρωσία, καθώς εξακολουθεί να καλύπτει κρίσιμες ανάγκες αρκετών κρατών-μελών.

Χώρες όπως η Ουγγαρία και η Σλοβακία παραμένουν ιδιαίτερα ευαίσθητες σε ενδεχόμενη διακοπή των ρωσικών ενεργειακών προμηθειών, γεγονός που περιπλέκει την προσπάθεια διαμόρφωσης ενιαίας ευρωπαϊκής στάσης.

Η απαγόρευση του 2027 και ο κίνδυνος νέας ενεργειακής πίεσης

Η σχεδιαζόμενη διακοπή των ρωσικών εισαγωγών δημιουργεί πρόσθετες προκλήσεις για την ευρωπαϊκή αγορά, καθώς η εξασφάλιση επαρκών ποσοτήτων φυσικού αερίου από εναλλακτικούς προμηθευτές δεν θεωρείται δεδομένη.

Ένας από τους βασικούς παράγοντες ανησυχίας είναι η κατάσταση των ευρωπαϊκών αποθηκευτικών εγκαταστάσεων.

Ενώ τα προηγούμενα χρόνια τα αποθέματα φυσικού αερίου προσέγγιζαν το 90%, πλέον βρίσκονται κάτω από το 70%, περιορίζοντας τα περιθώρια ασφαλείας ενόψει του χειμώνα.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει επιδιώξει να διαφοροποιήσει τις πηγές εφοδιασμού της, αναζητώντας πρόσθετες ποσότητες από τις Ηνωμένες Πολιτείες και αναπτύσσοντας εναλλακτικούς διαύλους συνεργασίας, μεταξύ άλλων με τον Καναδά.

Ωστόσο, η μετάβαση αυτή συνοδεύεται από αυξημένο οικονομικό κόστος, καθώς η διεθνής αγορά LNG αντιμετωπίζει ήδη δυσκολίες στην κάλυψη της ζήτησης.

Ο Αλεξάντρου Φορντέα, επικεφαλής Γεωοικονομίας στο ιταλικό Κέντρο Διεθνών Σπουδών (CeSI), επισημαίνει ότι η αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου δεν μπορεί να γίνει με απολύτως ισοδύναμες εναλλακτικές λύσεις, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά στο κόστος.

Όπως σημειώνει, οι συζητήσεις για πιθανές εξαιρέσεις από το σχεδιαζόμενο εμπάργκο δείχνουν ότι δεν υπάρχει απόλυτη συμφωνία μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών, ιδιαίτερα υπό τις σημερινές συνθήκες ενεργειακής στενότητας.

Η κατάσταση επιβαρύνεται από την ανασφάλεια στις θαλάσσιες μεταφορές μέσω του Στενού του Ορμούζ, το οποίο αποτελεί κρίσιμο πέρασμα για το παγκόσμιο εμπόριο ενέργειας.

Η εκτίναξη του TTF στα 86,79 ευρώ αλλάζει τα δεδομένα

Η άνοδος των τιμών του φυσικού αερίου αποτελεί έναν ακόμη λόγο για τον οποίο οι ευρωπαϊκές πληρωμές προς τη Ρωσία παραμένουν σε υψηλά επίπεδα.

Ενδεικτική είναι η εικόνα του Οκτωβρίου, όταν οι παραδόσεις ρωσικού LNG μειώθηκαν κατά 11% σε σύγκριση με τον Σεπτέμβριο, αλλά η εκτιμώμενη αξία τους αυξήθηκε κατά 2,6%.

Συγκεκριμένα, η ΕΕ κατέβαλε περίπου 839 εκατ. ευρώ για τις εισαγωγές του μήνα, παρά τη μείωση των ποσοτήτων.

Η εξήγηση βρίσκεται στην εκτίναξη των ευρωπαϊκών τιμών αναφοράς.

Το ολλανδικό TTF έφτασε στα 86,79 ευρώ ανά μεγαβατώρα, επίπεδο σχεδόν τριπλάσιο σε σύγκριση με τις τιμές που επικρατούσαν πριν από την έναρξη της πολεμικής σύγκρουσης στον Κόλπο.

Οι αναταράξεις στο Στενό του Ορμούζ έχουν επιδεινώσει την κατάσταση, περιορίζοντας την ομαλή ροή ενεργειακών φορτίων και ενισχύοντας τον ανταγωνισμό μεταξύ των εισαγωγέων.

Έτσι, η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με μια δυσμενή εξίσωση: ακόμη και όταν περιορίζει τις ποσότητες που προμηθεύεται, καταλήγει να πληρώνει περισσότερα λόγω της ανόδου των διεθνών τιμών.

Η εξέλιξη αυτή ενισχύει τη σημασία του ρωσικού LNG για την ευρωπαϊκή αγορά και εξηγεί γιατί η πλήρης διακοπή του εφοδιασμού παραμένει δύσκολη υπόθεση.

Στο τραπέζι πιθανές εξαιρέσεις από το εμπάργκο

Η εφαρμογή της απαγόρευσης από τις αρχές του 2027 αποτελεί βασικό στόχο της ευρωπαϊκής ενεργειακής πολιτικής, ωστόσο παράγοντες της αγοράς θεωρούν πιθανό να προκύψουν πιέσεις για παρεκκλίσεις.

Οι περισσότερες μακροπρόθεσμες συμβάσεις προμήθειας ρωσικού LNG, σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία, προβλέπεται να λήξουν τον Σεπτέμβριο του 2027 ή γενικότερα κατά το δεύτερο εξάμηνο του έτους.

Η ανάγκη κάλυψης των ενεργειακών αναγκών ορισμένων κρατών-μελών, σε συνδυασμό με την αβεβαιότητα γύρω από το Ορμούζ, ενδέχεται να ενισχύσει τις πιέσεις για ειδικές εξαιρέσεις ή μεταβατικές ρυθμίσεις.

Αναλυτές επισημαίνουν ότι η αυστηρή εφαρμογή του αποκλεισμού σε μια περίοδο περιορισμένης διαθεσιμότητας φυσικού αερίου θα μπορούσε να αυξήσει περαιτέρω το κόστος για τις ευρωπαϊκές οικονομίες.

Υπό αυτές τις συνθήκες, δεν αποκλείεται ορισμένες κυβερνήσεις να ζητήσουν μεγαλύτερη ευελιξία στο χρονοδιάγραμμα απεξάρτησης από τις ρωσικές προμήθειες.

Οι σχετικές εκτιμήσεις συνδέονται με την εξέλιξη της διεθνούς ενεργειακής κρίσης, αλλά και με την πορεία των διπλωματικών προσπαθειών για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Το Ουκρανικό και το ενδεχόμενο επανεξέτασης των ενεργειακών σχέσεων

Η συζήτηση για το μέλλον των ρωσικών ενεργειακών προμηθειών συνδέεται πλέον και με τις ευρύτερες γεωπολιτικές εξελίξεις.

Η Ευρωπαϊκή Ένωση επιδιώκει να αποκτήσει πιο ουσιαστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, διαμορφώνοντας κοινή διπλωματική εκπροσώπηση.

Σύμφωνα με την απόφαση που ελήφθη στην τελευταία σύνοδο κορυφής στο Δουβλίνο, Γαλλία, Γερμανία, Ηνωμένο Βασίλειο, Πολωνία και Ιταλία θα συμμετάσχουν, μαζί με εκπροσώπους της Ευρωπαϊκής Επιτροπής και του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στην ευρωπαϊκή ομάδα για τις επόμενες διαπραγματεύσεις.

Η πρωτοβουλία αποσκοπεί στην ενίσχυση της ευρωπαϊκής παρουσίας σε μια διπλωματική διαδικασία στην οποία μέχρι σήμερα τον κύριο ρόλο διαδραμάτιζαν η Ουάσιγκτον, η Μόσχα και το Κίεβο.

Παράλληλα, μια ενδεχόμενη εκεχειρία στην Ουκρανία θα μπορούσε να επαναφέρει μακροπρόθεσμα τη συζήτηση για τις ενεργειακές σχέσεις της Ευρώπης με τη Ρωσία.

Ευρωπαίοι διπλωμάτες εκτιμούν ότι, εφόσον επιτευχθεί έστω και προσωρινή παύση των εχθροπραξιών, δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο ορισμένες χώρες να επιδιώξουν την επανεξέταση των περιορισμών και τη σταδιακή αποκατάσταση των προμηθειών φυσικού αερίου από τη Μόσχα.

Exit mobile version