Η εικόνα των φλεγόμενων οδοφραγμάτων, των σπασμένων βιτρινών και των συγκρούσεων με την αστυνομία επέστρεψε το Σάββατο 17 Οκτωβρίου στους δρόμους της Γαλλίας, σε μία από τις σοβαρότερες ημέρες κοινωνικής έντασης των τελευταίων ετών. Από το Παρίσι και τη Λυών μέχρι τη Μασσαλία, τη Λιλ, τη Ρεν και την Τουλούζη, χιλιάδες άνθρωποι συμμετείχαν σε συγκεντρώσεις διαμαρτυρίας για το αυξανόμενο κόστος ζωής, την κατάσταση των δημόσιων υπηρεσιών και την πολιτική της κυβέρνησης. Οι κινητοποιήσεις, που ξεκίνησαν τον Σεπτέμβριο από μαθητές και φοιτητές, απέκτησαν σταδιακά ευρύτερα χαρακτηριστικά, με τη συμμετοχή εργατικών συνδικάτων, αγροτών και ομάδων που συνδέονται με τα «Κίτρινα Γιλέκα».
Σύμφωνα με την εργατική συνομοσπονδία CGT, περισσότεροι από 500.000 άνθρωποι συμμετείχαν στις σημερινές διαδηλώσεις, αριθμός που δεν επιβεβαιώνεται από ανεξάρτητη καταμέτρηση. Οι αρχές είχαν προβλέψει συμμετοχή έως 150.000 ανθρώπων εκτός της μητροπολιτικής περιοχής του Παρισιού και περίπου 40.000 στην πρωτεύουσα. Οι συγκεκριμένοι αριθμοί ήταν εκτιμήσεις πριν από τις συγκεντρώσεις και δεν αποτελούν τελικό απολογισμό.
Η Λυών υπήρξε ένα από τα σημαντικότερα επίκεντρα των επεισοδίων, με την αστυνομία να υπολογίζει περίπου 20.000 διαδηλωτές. Στο κέντρο της πόλης σημειώθηκαν εκτεταμένες καταστροφές, πυρκαγιές και λεηλασίες, ενώ στις φλόγες παραδόθηκε το γραφείο τουρισμού. Στη Μασσαλία διαδηλωτές επιτέθηκαν σε αστυνομικές εγκαταστάσεις, ενώ στο Παρίσι ομάδες νεαρών συγκρούστηκαν με δυνάμεις ασφαλείας, που χρησιμοποίησαν δακρυγόνα και οχήματα εκτόξευσης νερού. Στην γαλλική πρωτεύουσα ένας άνδρας μάλιστα έχασε τη ζωή του.
🇫🇷 Paris is burning today
Apocalyptic scenes https://t.co/8Uy9I2Ld8s
— Megatron (@Megatron_ron) October 17, 2026
Επεισόδια καταγράφηκαν επίσης στη Ρεν, στην Τουλούζη και σε άλλες μεγάλες πόλεις. Η πλειονότητα των συγκεντρώσεων, πάντως, δεν είχε τον ίδιο χαρακτήρα, καθώς χιλιάδες διαδηλωτές συμμετείχαν σε ειρηνικές πορείες.
Η κυβέρνηση του Σεμπαστιάν Λεκορνί κατήγγειλε τις επιθέσεις και τις καταστροφές, αποδίδοντας μεγάλο μέρος των βίαιων ενεργειών σε οργανωμένες ομάδες της άκρας Αριστεράς. Οι συνδικαλιστικές οργανώσεις, από την πλευρά τους, επιμένουν ότι το ουσιαστικό ζήτημα βρίσκεται στις κοινωνικές διεκδικήσεις και στην ανάγκη αλλαγής της οικονομικής πολιτικής. Το υπουργείο Εσωτερικών βρίσκεται επίσης αντιμέτωπο με ερωτήματα για τις μεθόδους καταστολής, μετά τους τραυματισμούς που έχουν καταγραφεί κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων των τελευταίων εβδομάδων.
Η εκπαίδευση, η ακρίβεια και η νέα γενιά που βγήκε στους δρόμους
Η σημερινή κινητοποίηση δεν ξεκίνησε από ένα ενιαίο συνδικαλιστικό αίτημα. Στις 18 Σεπτεμβρίου είχαν αρχίσει οι μαθητικές και φοιτητικές διαμαρτυρίες, με τους συμμετέχοντες να καταγγέλλουν τις ελλείψεις εκπαιδευτικών, την υποχρηματοδότηση των σχολείων, την κατάσταση των κτιριακών εγκαταστάσεων και τις δυσκολίες πρόσβασης στην ανώτατη εκπαίδευση. Στο επίκεντρο βρέθηκε επίσης το Parcoursup, η ηλεκτρονική διαδικασία υποβολής και αξιολόγησης αιτήσεων εισαγωγής στα γαλλικά πανεπιστήμια, την οποία επικρίνουν οργανώσεις μαθητών και φοιτητών.
Οι κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν με αποκλεισμούς σχολείων και πανεπιστημιακών εγκαταστάσεων και σταδιακά άρχισαν να συνδέονται με αιτήματα ευρύτερων κοινωνικών ομάδων. Στις 13 Οκτωβρίου, σε μία από τις προηγούμενες μεγάλες ημέρες διαμαρτυρίας, το υπουργείο Εσωτερικών είχε καταγράψει 161.500 συμμετέχοντες, ενώ οι οργανώσεις της νεολαίας έκαναν λόγο για 480.000. Η απόκλιση των αριθμών αποτυπώνει και τη δυσκολία εξαγωγής ενός κοινά αποδεκτού απολογισμού στις γαλλικές κοινωνικές κινητοποιήσεις.
Στο μεταξύ, η αύξηση των τιμών των καυσίμων, τα ακριβά ενοίκια, οι πιέσεις στην αγοραστική δύναμη και η δυσαρέσκεια για τη λειτουργία των δημόσιων υπηρεσιών επανέφεραν στους δρόμους πολίτες που δεν συνδέονται οργανωτικά με το μαθητικό κίνημα. Αγροτικές οργανώσεις, ενώσεις οδηγών οχημάτων με μίσθωση και εργατικά συνδικάτα ανταποκρίθηκαν στο κάλεσμα της 17ης Οκτωβρίου. Η CGT συνέδεσε τα αιτήματα της νεολαίας με τις διεκδικήσεις για μισθούς, συντάξεις και δημόσιες δαπάνες.
Η ημερομηνία της σημερινής κινητοποίησης είχε αρχίσει να κυκλοφορεί στα κοινωνικά δίκτυα ήδη από τις αρχές Σεπτεμβρίου. Ένα βίντεο στο TikTok που δημοσιεύθηκε στις 7 Σεπτεμβρίου συγκέντρωσε περισσότερα από 600.000 likes και σχεδόν 10.000 σχόλια, καλώντας τους Γάλλους να διαδηλώσουν στις 17 Οκτωβρίου. Σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας Visibrain που δημοσίευσε η Le Monde, από τις 27 Σεπτεμβρίου καταγράφηκαν περίπου 460.000 αναρτήσεις σχετικές με τη συγκεκριμένη κινητοποίηση. Η απήχησή της αυξήθηκε καθώς οι διαμαρτυρίες των μαθητών συνάντησαν τη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια.
Η σύγκλιση διαφορετικών κοινωνικών ομάδων παραπέμπει σε μια προηγούμενη περίοδο της προεδρίας Εμανουέλ Μακρόν. Τον Νοέμβριο του 2018, μία διαμαρτυρία για τη φορολογία των καυσίμων είχε εξελιχθεί σε ένα από τα μεγαλύτερα και πιο επίμονα κινήματα αμφισβήτησης της γαλλικής πολιτικής εξουσίας. Σήμερα, οκτώ χρόνια αργότερα, η ακρίβεια και τα καύσιμα επανέρχονται στο επίκεντρο, ενώ η εμπλοκή μαθητών και φοιτητών προσθέτει ένα νέο στοιχείο στην κοινωνική αντιπαράθεση.
2017-2018: Η πρώτη σύγκρουση για την αγορά εργασίας και η έκρηξη των «Κίτρινων Γιλέκων»
Οι μεγάλες κοινωνικές συγκρούσεις της περιόδου Μακρόν ξεκίνησαν λίγους μήνες μετά την πρώτη εκλογή του, τον Μάιο του 2017. Τον Σεπτέμβριο εκείνης της χρονιάς, η κυβέρνησή του προχώρησε σε αλλαγές της εργατικής νομοθεσίας, επιδιώκοντας μεγαλύτερη ευελιξία στην αγορά εργασίας, αλλαγές στις συλλογικές διαπραγματεύσεις και περιορισμό ορισμένων εμποδίων στις απολύσεις. Η CGT και άλλα συνδικάτα αντέδρασαν, υποστηρίζοντας ότι οι μεταρρυθμίσεις αποδυνάμωναν την προστασία των εργαζομένων.
Στις 21 Σεπτεμβρίου 2017, το γαλλικό υπουργείο Εσωτερικών κατέγραψε 132.000 διαδηλωτές, ενώ η CGT έκανε λόγο για αρκετές εκατοντάδες χιλιάδες. Η πρώτη αυτή αντιπαράθεση έδειξε ότι ο νέος πρόεδρος ήταν αποφασισμένος να προχωρήσει στις εξαγγελθείσες μεταρρυθμίσεις, ακόμη και απέναντι στις αντιδράσεις των εργατικών οργανώσεων.
Το μεγαλύτερο κοινωνικό σοκ ήρθε τον Νοέμβριο του 2018. Η προαναγγελθείσα αύξηση των φόρων στα καύσιμα προκάλεσε την εμφάνιση των «Κίτρινων Γιλέκων», ενός κινήματος που αναπτύχθηκε έξω από τις παραδοσιακές συνδικαλιστικές δομές. Στις 17 Νοεμβρίου, περίπου 288.000 άνθρωποι συμμετείχαν σε αποκλεισμούς δρόμων και συγκεντρώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, σύμφωνα με τον απολογισμό που δημοσίευσε η Le Monde. Μία γυναίκα έχασε τη ζωή της σε τροχαίο περιστατικό κοντά σε αποκλεισμό στη Σαβοΐα και περισσότεροι από 400 άνθρωποι τραυματίστηκαν κατά τη διάρκεια της πρώτης ημέρας των κινητοποιήσεων.
Το κίνημα σύντομα ξεπέρασε το αρχικό αίτημα για τα καύσιμα. Εργαζόμενοι της περιφέρειας, χαμηλόμισθοι, συνταξιούχοι και μικροεπαγγελματίες διαμαρτύρονταν για την επιβάρυνση των οικογενειακών προϋπολογισμών, τη φορολογική πολιτική και την αίσθηση ότι οι αποφάσεις του Παρισιού λαμβάνονταν χωρίς να υπολογίζονται οι ανάγκες της υπόλοιπης χώρας. Τα Σάββατα μετατράπηκαν σε ημέρες κινητοποιήσεων, με αποκλεισμούς κυκλικών κόμβων, διαδηλώσεις και επανειλημμένες συγκρούσεις στην πρωτεύουσα.
Ο Μακρόν αναγκάστηκε τελικά να αποσύρει την προγραμματισμένη αύξηση της φορολογίας στα καύσιμα και να ανακοινώσει μέτρα ενίσχυσης της αγοραστικής δύναμης, μεταξύ των οποίων φορολογικές και εισοδηματικές ελαφρύνσεις. Ακολούθησε ο λεγόμενος «Μεγάλος Εθνικός Διάλογος», μια προσπάθεια να συζητηθούν δημόσια τα αιτήματα που είχαν αναδειχθεί. Το κύμα των «Κίτρινων Γιλέκων» υποχώρησε σταδιακά μέσα στο 2019, αλλά επηρέασε καθοριστικά τον τρόπο με τον οποίο η γαλλική κοινωνία αντιμετώπιζε πλέον την προεδρία Μακρόν.
Διαβάστε περισσότερα στο protothema.gr