Την προετοιμασία του για τις ευρωεκλογές του 2029 έχει ήδη ξεκινήσει το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα (ΕΛΚ). Ο πρόεδρός του, Μάνφρεντ Βέμπερ, συγκρότησε πριν από δύο εβδομάδες την ομάδα εργασίας «Win2029», με αποστολή να διαμορφώσει μια πολιτική πρόταση ικανή να ανακόψει την άνοδο της ακροδεξιάς.
Η πρωτοβουλία έρχεται πριν ακόμη συμπληρωθεί το μισό της τρέχουσας θητείας του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Όπως προκύπτει, ωστόσο, από συνεντεύξεις και εσωτερικά πρακτικά που επικαλείται το POLITICO, το ΕΛΚ δεν έχει κοινή απάντηση σε ένα βασικό ερώτημα: πρέπει να συνεργαστεί με κόμματα της ακροδεξιάς ή να τα αντιμετωπίσει ως πολιτικούς αντιπάλους; Αντίστοιχες διαφωνίες υπάρχουν για το μεταναστευτικό, το κλίμα και τα κοινωνικά ζητήματα.
Ο αντιπρόεδρος του ΕΛΚ, Ζίγκφριντ Μουρεσάν, εκτιμά ότι η βασική πολιτική αντιπαράθεση στις ευρωεκλογές του 2029 θα είναι ανάμεσα στους «αντιευρωπαϊστές λαϊκιστές» και τα κόμματα του ΕΛΚ. Ο εκπρόσωπος της πολιτικής ομάδας Πέδρο Λόπες δε Πάμπλο υποστηρίζει, από την πλευρά του, ότι οι συντηρητικοί πρέπει να παρουσιάσουν πειστικές εναλλακτικές απέναντι στις υποσχέσεις των κομμάτων που βρίσκονται εκτός κυβέρνησης.
Επικεφαλής της ομάδας «Win2029» είναι ο Ισπανός ευρωβουλευτής Εστέμπαν Γκονθάλεθ Πονς. Οι συζητήσεις για το εκλογικό πρόγραμμα αναμένεται να αρχίσουν σε συνάντηση του κόμματος στη Σικελία τον Οκτώβριο και να συνεχιστούν έως το συνέδριο του ΕΛΚ στη Ρώμη την επόμενη άνοιξη.
Διαφορετικές γραμμές απέναντι στην ακροδεξιά
Οι εθνικές αντιπροσωπείες του ΕΛΚ αντιμετωπίζουν διαφορετικές πολιτικές συνθήκες. Πολωνοί και Ρουμάνοι αντιτίθενται στη σύμπλευση με την ακροδεξιά, ενώ συντηρητικά κόμματα στην Ισπανία, τη Σουηδία, τη Φινλανδία, τη Δανία και την Ολλανδία έχουν ήδη κυβερνήσει με τη συμμετοχή ή τη στήριξή της. Στη Γερμανία, ορισμένοι πολιτικοί στο Βερολίνο θέτουν πλέον ερωτήματα για τον αποκλεισμό της Εναλλακτικής για τη Γερμανία (AfD) από κάθε συνεργασία, αν και οι περισσότεροι Γερμανοί ευρωβουλευτές του ΕΛΚ εξακολουθούν να αντιτίθενται σε μια τέτοια προοπτική.
Η Φινλανδή ευρωβουλευτής Σίρπα Πιετικάινεν περιγράφει το δίλημμα ως ζήτημα πολιτικής ταυτότητας: το ΕΛΚ πρέπει, όπως λέει, να ξεκαθαρίσει στους ψηφοφόρους αν παραμένει ένα κόμμα της κεντροδεξιάς ή αν μετακινείται προς μια διαφορετική δεξιά.
Στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, η ηγεσία του ΕΛΚ επιχειρεί να διατηρήσει όρια συνεργασίας. Σύμφωνα με τα εσωτερικά πρακτικά, έχει ζητήσει επανειλημμένα από τους ευρωβουλευτές της να απορρίπτουν πρωτοβουλίες των ακροδεξιών Πατριωτών για την Ευρώπη, ενώ αντιμετωπίζει ως αποδεκτό εταίρο τους Ευρωπαίους Συντηρητικούς και Μεταρρυθμιστές (ECR), στην πολιτική οικογένεια των οποίων ανήκει η Ιταλίδα Πρωθυπουργός, Τζόρτζια Μελόνι. Η πολιτική ομάδα του ΕΛΚ απέπεμψε, μάλιστα, τον Σλοβένο ευρωβουλευτή Μπράνκο Γκριμς μετά την παρουσία του σε εκδήλωση της AfD.
Στην πράξη, όμως, η γραμμή αυτή δεν τηρείται πάντοτε. Σε ψηφοφορία για τον μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, πλειοψηφία της δεξιάς αφαίρεσε πράσινα κριτήρια και κριτήρια ισότητας των φύλων από τον έλεγχο των δαπανών, παρά την πρόθεση της ηγεσίας του ΕΛΚ να κινηθεί μαζί με τις δυνάμεις του κέντρου.
Αντίστοιχη ένταση καταγράφηκε στις διαπραγματεύσεις για ψήφισμα σχετικά με το μεταναστευτικό στην ισπανική Θέουτα. Μετά την αποτυχία συνεννόησης με τους Σοσιαλιστές και Δημοκράτες, εσωτερικά πρακτικά που είδε το POLITICO καταγράφουν σχέδιο στήριξης μίας τροπολογίας των Πατριωτών, ώστε η ακροδεξιά ομάδα να αισθανθεί ότι συμμετέχει στη διαδικασία. Η πρόταση προήλθε από την ισπανική αντιπροσωπεία και υποστηρίχθηκε από την ηγεσία του ΕΛΚ.
Μεταναστευτικό και κοινωνική πολιτική στο επίκεντρο
Το ερώτημα για το ΕΛΚ δεν περιορίζεται στις κοινοβουλευτικές συνεργασίες. Αφορά και στο αν θα επιδιώξει να κερδίσει πίσω ψηφοφόρους υιοθετώντας αυστηρότερες θέσεις σε θέματα που προβάλλει η ακροδεξιά ή αν θα διατηρήσει μια σαφώς κεντρώα πολιτική ταυτότητα.
Μετά τις ευρωεκλογές του 2024, ο Μάνφρεντ Βέμπερ είχε ταχθεί υπέρ μιας αλλαγής στο πολιτικό αφήγημα του κόμματος, με αυστηρότερη στάση στο μεταναστευτικό, περισσότερες επιστροφές μεταναστών και χαλάρωση πράσινων κανόνων. Στην πολιτική συνέλευση του ΕΛΚ στη Βιέννη, τον Ιούνιο, οι σύνεδροι ζήτησαν περισσότερους πόρους για τη Frontex και ευκολότερες επιστροφές στα εξωτερικά σύνορα της ΕΕ. Συμφώνησαν επίσης, σύμφωνα με τα πρακτικά, να αντικαταστήσουν στο κείμενό τους τον όρο «παράτυπη μετανάστευση» με τον όρο «παράνομη μετανάστευση».
Η επιλογή αυτή προκαλεί αντιδράσεις στο εσωτερικό του κόμματος. Ο Γερμανός ευρωβουλευτής Ντένις Ράντκε προειδοποιεί ότι η άνοδος της άκρας δεξιάς δεν μπορεί να αποδοθεί μόνο στο μεταναστευτικό. Όπως επισημαίνει, οι αριθμοί των αιτούντων άσυλο μειώνονται, ενώ η ακροδεξιά συνεχίζει να ενισχύεται, καθώς πολλά κοινωνικά προβλήματα παραμένουν άλυτα.
Διαφωνίες υπάρχουν και για τη βαρύτητα που πρέπει να δοθεί στα δικαιώματα των εργαζομένων και στην κοινωνική προστασία. Τον Φεβρουάριο, οι οργανώσεις εργαζομένων, ηλικιωμένων και γυναικών του ΕΛΚ πρότειναν ψήφισμα για ισχυρότερη κοινωνική προστασία, κατάρτιση και στήριξη της απασχόλησης των νέων. Αντιπρόσωποι από την Αυστρία, τη Φινλανδία, τη Γερμανία και τη Σουηδία αντέδρασαν, θεωρώντας ότι η έμφαση στην κοινωνική δικαιοσύνη δεν συμβαδίζει με τις προτεραιότητες του κόμματος για ανταγωνιστικότητα και παραγωγικότητα. Η ψηφοφορία αναβλήθηκε και το ψήφισμα δεν εμφανίστηκε στην ημερήσια διάταξη της επόμενης συνάντησης.
Ρήγματα για το φύλο και την πράσινη πολιτική
Οι εσωτερικές αντιθέσεις επεκτείνονται στα ζητήματα φύλου και αναπαραγωγικών δικαιωμάτων. Κατά την Πιετικάινεν, το ΕΛΚ παραδοσιακά στήριζε ισχυρά τα σεξουαλικά και αναπαραγωγικά δικαιώματα, αφήνοντας ελευθερία ψήφου στις εθνικές αντιπροσωπείες για το θέμα των αμβλώσεων. Πλέον η συναίνεση είναι δυσκολότερη και περισσότερα θέματα, όπως η αξιολόγηση των δημόσιων δαπανών με βάση τις επιπτώσεις τους σε γυναίκες και άνδρες, αφήνονται σε ελεύθερη ψήφο.
Έκθεση για τις ανισότητες των φύλων στην υγεία προκάλεσε έντονη αντιπαράθεση σε πρόσφατη συνεδρίαση της πολιτικής ομάδας. Ιρλανδοί, Πολωνοί και Λουξεμβούργιοι ευρωβουλευτές ζήτησαν τη στήριξή της, ενώ Ισπανοί και Κροάτες συνάδελφοί τους διατύπωσαν σφοδρές αντιρρήσεις.
Ανοιχτό μέτωπο είναι και η περιβαλλοντική νομοθεσία. Οι αντιπροσωπείες του ΕΛΚ διαφωνούν για το πόσο πρέπει να αποδυναμωθεί η προγραμματισμένη κατάργηση των νέων αυτοκινήτων με κινητήρα εσωτερικής καύσης, αλλά και για το εύρος της χαλάρωσης των περιορισμών στις βιομηχανικές εκπομπές άνθρακα.
Όλες αυτές οι διαφωνίες συγκλίνουν στο βασικό δίλημμα της στρατηγικής για το 2029: πόσο δεξιά μπορεί να μετακινηθεί το ΕΛΚ για να ανακτήσει ψηφοφόρους από την ακροδεξιά, χωρίς να διευρύνει τα ρήγματα στο εσωτερικό του.
Διαβάστε ακόμη
Ομόλογα: Η άνοδος των αποδόσεων δοκιμάζει τις αγορές – Οι πιέσεις και οι αντοχές της Ελλάδας
Γιάννης Μασούτης: Πώς «έστρωσε» τον ισολογισμό της Μασούτης πριν από το μεγάλο άλμα με την Κρητικός
Κάμερες παντού: Εκεί που η ζωή καταγράφεται με κάθε λεπτομέρεια
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ