Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, καλύπτεται κατά τα 9/10 από πάγους, παρά το όνομά της που σημαίνει «πράσινη». Η στρατηγική της θέση στον Αρκτικό κύκλο και τα πλούσια κοιτάσματα φυσικών πόρων την καθιστούν σημαντικό γεωπολιτικό κόμβο. Το ενδιαφέρον των ΗΠΑ, υπό τον Ντόναλντ Τραμπ, για στρατηγική πρόσβαση ή έλεγχο του νησιού προκάλεσε έντονες αντιδράσεις από τη Δανία και την Ευρωπαϊκή Ένωση, που χαρακτήρισαν τις κινήσεις αυτές επικίνδυνη κλιμάκωση και οικονομικό εκβιασμό.
Στη συνέντευξη που ακολουθεί, ο κ. Εμμανουήλ Παπαλέξης άνθρωπος της διεθνούς ναυτιλίας, ειδικό σε γεωπολιτικά και περιβαλλοντικά θέματα, αναλύει την ιστορία, την οικονομία, τη στρατηγική σημασία και τις τρέχουσες πολιτικές εξελίξεις γύρω από τη Γροιλανδία.
-Κύριε Παπαλέξη, να αρχίσουμε από τα…γενικά. Γιατί η Γροιλανδία ονομάζεται «πράσινη» ενώ είναι κυρίως καλυμμένη με πάγους;
Η ιστορία λέει ότι ο Νορβηγός Βίκινγκ Erik, που ανακάλυψε το νησί το 982, το ονόμασε επίτηδες «πράσινη» για να προσελκύσει κι άλλους Βίκινγκ να κατοικίήσουν εκεί. Στην πραγματικότητα, τα 9/10 της έκτασης καλύπτονται από πάγους. Είναι μια ειρωνική ονομασία, που δείχνει πώς η ανθρώπινη φαντασία μπορεί να διαμορφώσει την ιστορία ενός τόπου.
– Ποιες είναι οι βασικές γεωγραφικές και δημογραφικές πληροφορίες για τη Γροιλανδία;
Η Γροιλανδία είναι το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, με έκταση 6.166.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα. Ο πληθυσμός της είναι μόλις 56.865 άτομα, οι οποίοι θεωρούνται Ευρωπαίοι πολίτες. Είναι αυτόνομη χώρα και συνιστώσα περιοχή της Δανίας, με μεγαλύτερη αυτονομία από το 2009. Γεωγραφικά, απέχει από τη Νέα Υόρκη περίπου 3.918 χιλιόμετρα και βρίσκεται μεταξύ του Βορείου Ατλαντικού και του Αρκτικού Ωκεανού. Τα δύο τρίτα του νησιού βρίσκονται εντός του Αρκτικού κύκλου και το βόρειο άκρο απέχει μόνο 800 χιλιόμετρα από τον Βόρειο Πόλο. Η πλησιέστερη ευρωπαϊκή χώρα είναι η Ισλανδία, σε απόσταση 320 χιλιομέτρων.
– Ποια είναι η ιστορική της σύνδεση με τη Δανία;
Όταν το 1814 χωρίστηκε η Νορβηγία με τη Δανία, η Γροιλανδία παρέμεινε υπό την κυριαρχία της Δανίας. Το 1954, η χώρα επέτρεψε στις ΗΠΑ να εγκαταστήσουν μια μεγάλη στρατιωτική βάση στη βορειοδυτική ακτή, γνωστή ως PITTUFFIC Αεροπορική Βάση ή «βάση της Θούλης». Αυτή η βάση παρέχει μεταξύ άλλων σύστημα προειδοποίησης για βαλλιστικούς πυραύλους και αποτέλεσε στρατηγικό κόμβο κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου. Μάλιστα, η Θούλη αναφέρεται ήδη από τον Έλληνα ιστορικό Πυθέα το 325 π.Χ., δείχνοντας τη μακρά ιστορική σημασία της περιοχής.
– Ποια είναι η κύρια οικονομική δραστηριότητα της Γροιλανδίας;
Η αλιεία αποτελεί την καρδιά της οικονομίας της Γροιλανδίας, με εξαγωγές ψαριών και ιχθυελαίου. Παλαιότερα, μέχρι το 1990, η χώρα εξήγαγε ψευδάργυρο και μόλυβδο, αλλά αυτά τα κοιτάσματα έχουν εξαντληθεί. Υπάρχουν όμως σημαντικά κοιτάσματα χρυσού, ουρανίου, πετρελαίου, φυσικού αερίου και άλλων ορυκτών, τα οποία παραμένουν ανεκμετάλλευτα λόγω του παγωμένου εδάφους. Μελλοντικά, μόλις λιώσουν οι πάγοι, η Γροιλανδία αναμένεται να γίνει περιζήτητος προορισμός για εξορύξεις.
– Πώς η θέση της επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα;
Η Γροιλανδία έχει στρατηγική σημασία λόγω του Αρκτικού κύκλου, που πρόκειται να αποτελέσει νέα θαλάσσια οδό μεταξύ Βόρειας Ευρώπης, Ιαπωνίας, Κορέας και βόρειας Κίνας, αντικαθιστώντας τη Διώρυγα του Σουέζ. Παράλληλα, ανοίγει μια συντομότερη διαδρομή μεταξύ Βόρειας Αμερικής και Καναδά, παρακάμπτοντας το Panama Canal. Οι κύριες διαδρομές είναι η Northeast Route (παράλληλα με την ακτή της Ρωσίας), η Northwest Passage (παράλληλα με την ακτή του Καναδά) και η North Sea Route, που είναι μέρος της NEP. Αυτές οι διαδρομές είναι πλεύσιμες μόνο 2-3 μήνες τον χρόνο, Ιούλιο-Σεπτέμβριο, με βοήθεια παγοθραυστικών πλοίων.
-Ποιες είναι οι σημερινές μεταφορικές ροές μέσω αυτών των διαδρομών;
Το 2024, 18 πλοία πέρασαν την NWP από τον Ειρηνικό στον Ατλαντικό. Η διαδρομή αυτή είναι 7.000 χιλιόμετρα συντομότερη από το Panama Canal. Ταυτόχρονα, μέσω NEP και NSR (Ρωσία) πέρασαν 97 πλοία μεταφέροντας 3 εκατομμύρια τόνους φορτίου. Για παράδειγμα, η διαδρομή Rotterdam-Yokohama μέσω Cape of Good Hope είναι 14.448 ν.μ., μέσω Suez Canal 11.133 ν.μ., ενώ μέσω NEP-NSR μόλις 7.000 ν.μ., κερδίζοντας περίπου 25 ημέρες. Αυτή η συντόμευση αλλάζει ριζικά την παγκόσμια ναυτιλία, μειώνοντας χρόνο, καύσιμα και κόστος μεταφοράς.
– Ποιες χώρες εμπλέκονται στη διαχείριση του Αρκτικού κύκλου;
Οκτώ χώρες έχουν περιοχές στον Αρκτικό κύκλο και αποτελούν την Arctic Council: Ηνωμένες Πολιτείες (Alaska), Γροιλανδία (Δανία), Ισλανδία, Νορβηγία, Σουηδία, Φιλανδία, Ρωσία και Καναδάς. Οι χώρες αυτές έχουν 12 μίλια χωρικά ύδατα και 200 μίλια ΑΟΖ. Ο Βόρειος Πόλος και ο Αρκτικός Ωκεανός δεν ανήκουν σε καμία χώρα, ισχύει μόνο ο διεθνής κανονισμός. Η Arctic Council καθιερώθηκε το 1996 στην Οττάβα και συνέρχεται κάθε 2 χρόνια. Πρόεδρος για το 2024-2025 είναι η Νορβηγία, ενώ 2021-2023 ήταν η Ρωσία, η οποία είχε θέσει αξιώσεις για το 55% της Αρκτικής ακτογραμμής.
– Γιατί η Γροιλανδία θεωρείται τόσο σημαντική στρατηγικά;
Εκτός από τα ορυκτά κοιτάσματα, η περιοχή του Αρκτικού κύκλου περιλαμβάνει το 13% των γνωστών αποθεμάτων πετρελαίου και το 30% του φυσικού αερίου. Η στρατηγική θέση και η πρόσβαση στις νέες θαλάσσιες οδούς εξηγούν γιατί η Γροιλανδία προσελκύει το ενδιαφέρον μεγάλων δυνάμεων, όπως οι ΗΠΑ. Με το λιώσιμο των πάγων, η χώρα θα γίνει ένα πραγματικό γεωπολιτικό και οικονομικό κέντρο, με δυνατότητες που αλλάζουν τα δεδομένα σε παγκόσμιο επίπεδο. Να λοιπόν γιατί ο Ντόναλντ Τραμπ θέλει τη Γροιλανδία.
Διαβάστε ακόμη
Πλατφόρμα – «οδηγός» για όσους θέλουν να μετεγκατασταθούν στην περιφέρεια
ΟΠΑΠ – Allwyn: Επιταχύνεται η συνένωση, τα επόμενα βήματα
Σε λειτουργία το Κεντρικό Μητρώο Πιστώσεων: Δάνεια, χρέη και ιστορικό κακοπληρωτών με ένα κλικ
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα