Σημαντική απόκλιση καταγράφεται ανάμεσα στις τιμές παραγωγού και σε εκείνες που πληρώνουν οι καταναλωτές για το ελαιόλαδο στα σούπερ μάρκετ, προκαλώντας ερωτήματα για τη διαμόρφωση του τελικού κόστους ενός από τα σημαντικότερα προϊόντα της ελληνικής διατροφής.
Την ώρα που οι παραγωγοί βλέπουν το εξαιρετικό παρθένο ελαιόλαδο να διατίθεται σε χαμηλές τιμές, το προϊόν εξακολουθεί να πωλείται σε αισθητά υψηλότερες τιμές στα ράφια, επιβαρύνοντας τον οικογενειακό προϋπολογισμό.
Σύμφωνα με στοιχεία που επικαλείται η Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ), η τιμή χονδρικής για ελαιόλαδο με οξύτητα κάτω από 0,5% κυμαίνεται μεταξύ 3,10 και 3,50 ευρώ το κιλό, ενώ στη λιανική καταγράφονται τιμές που φτάνουν ακόμη και τα 8,80 ευρώ το λίτρο.
Η Ομοσπονδία ζητά την παρέμβαση της Επιτροπής Ανταγωνισμού και την εντατικοποίηση των ελέγχων σε όλα τα στάδια της εμπορικής αλυσίδας.
Πόση είναι πραγματικά η διαφορά στην τιμή
Για να γίνει σωστή σύγκριση, πρέπει πρώτα να ληφθεί υπόψη ότι η τιμή παραγωγού αναφέρεται σε κιλά, ενώ η λιανική τιμή συνήθως υπολογίζεται ανά λίτρο.
Ένα λίτρο ελαιολάδου αντιστοιχεί περίπου σε 915 γραμμάρια.
Επομένως, μια τιμή χονδρικής 3,10 ευρώ το κιλό αντιστοιχεί περίπου σε 2,84 ευρώ ανά λίτρο. Αντίστοιχα, τα 3,50 ευρώ το κιλό αντιστοιχούν σε περίπου 3,20 ευρώ το λίτρο.
Με βάση αυτά τα δεδομένα, προκύπτει η ακόλουθη σύγκριση:
| Τιμή παραγωγού | Αντίστοιχη τιμή ανά λίτρο |
|---|---|
| 3,10 ευρώ/κιλό | 2,84 ευρώ |
| 3,30 ευρώ/κιλό | 3,02 ευρώ |
| 3,50 ευρώ/κιλό | 3,20 ευρώ |
| Ενδεικτική υψηλή τιμή λιανικής | 8,80 ευρώ/λίτρο |
Η διαφορά ανάμεσα στα δύο άκρα των παραπάνω τιμών πλησιάζει τα 6 ευρώ ανά λίτρο.
Ωστόσο, το ποσό αυτό δεν αποτελεί καθαρό κέρδος των ενδιάμεσων επιχειρήσεων, καθώς δεν συνυπολογίζει τα κόστη που μεσολαβούν μέχρι να φτάσει το προϊόν στο ράφι. Επίσης, οι τιμές παραγωγού και λιανικής δεν αφορούν υποχρεωτικά την ίδια παρτίδα ή το ίδιο τυποποιημένο προϊόν.
Πού πηγαίνουν τα χρήματα μέχρι το ράφι
Ανάμεσα στον παραγωγό και στον τελικό καταναλωτή παρεμβάλλονται διαφορετικά στάδια.
Το ελαιόλαδο συγκεντρώνεται, αποθηκεύεται, μεταφέρεται, ενδέχεται να υποβληθεί σε επιπλέον ελέγχους ποιότητας και στη συνέχεια τυποποιείται και συσκευάζεται.
Στην τελική τιμή περιλαμβάνονται επίσης τα έξοδα διανομής, οι εμπορικές δαπάνες, τα περιθώρια των επιχειρήσεων που συμμετέχουν στην αλυσίδα και ο ΦΠΑ.
Αυτό, όμως, δεν εξηγεί αυτομάτως κάθε απόκλιση τιμής.
Για να διαπιστωθεί εάν υπάρχουν υπερβολικά περιθώρια κέρδους ή στρεβλώσεις στην αγορά απαιτούνται αναλυτικά στοιχεία για τα πραγματικά κόστη και τις τιμές συναλλαγών σε κάθε στάδιο.
Ακριβώς σε αυτή την κατεύθυνση κινείται η παρέμβαση της ΠΟΓΕΔΥ, η οποία ζητά να ελεγχθούν οι όροι εμπορίας και διακίνησης του προϊόντος.
Γιατί οι παραγωγοί βρίσκονται υπό πίεση
Η χαμηλή τιμή πώλησης δεν σημαίνει απαραίτητα ότι ο παραγωγός έχει ικανοποιητικό εισόδημα.
Οι ελαιοκαλλιεργητές επιβαρύνονται με κόστος καλλιεργητικών εργασιών, εργατικών, ενέργειας, άρδευσης, φυτοπροστασίας και μεταφοράς του ελαιοκάρπου.
Συνεπώς, η τελική αποδοτικότητα εξαρτάται όχι μόνο από την τιμή του κιλού, αλλά και από την παραγωγή ανά στρέμμα, την ποιότητα του ελαιολάδου και τις συνολικές δαπάνες της καλλιέργειας.
Η συμπίεση των τιμών παραγωγού, σε συνδυασμό με το υψηλό λειτουργικό κόστος, περιορίζει τα περιθώρια των ελαιοπαραγωγών, ενώ ο καταναλωτής δεν βλέπει πάντοτε αντίστοιχη υποχώρηση στην τιμή λιανικής.
Οι εισαγωγές από τρίτες χώρες
Ένα ακόμη ζήτημα που θέτει η Ομοσπονδία αφορά τις εισαγωγές ελαιολάδου, κυρίως από την Τυνησία και την Τουρκία.
Η ΠΟΓΕΔΥ ζητά μεγαλύτερη διαφάνεια σχετικά με τις εισαγόμενες ποσότητες, τις χώρες προέλευσης, τις επιχειρήσεις που διακινούν το προϊόν και την επισήμανση στις συσκευασίες.
Το ζητούμενο δεν είναι η αμφισβήτηση των νόμιμων εισαγωγών, αλλά η διασφάλιση ότι οι καταναλωτές γνωρίζουν την πραγματική προέλευση του ελαιολάδου που αγοράζουν.
Παράλληλα, επισημαίνεται η ανάγκη ελέγχων για πιθανές παραπλανητικές πρακτικές ως προς την ελληνική προέλευση προϊόντων.
Τι μπορούν να κάνουν οι καταναλωτές
Η σύγκριση τιμών παραμένει το βασικότερο εργαλείο για ένα νοικοκυριό που θέλει να περιορίσει το κόστος αγοράς.
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην τιμή ανά λίτρο, καθώς οι διαφορετικές συσκευασίες μπορούν να δημιουργήσουν παραπλανητική εικόνα για το πραγματικό κόστος.
Για παράδειγμα, μια συσκευασία πέντε λίτρων που κοστίζει 35 ευρώ αντιστοιχεί σε 7 ευρώ το λίτρο, ενώ μια συσκευασία ενός λίτρου με τιμή 8,80 ευρώ είναι ακριβότερη κατά 1,80 ευρώ ανά λίτρο.
Παράλληλα, οι καταναλωτές θα πρέπει να εξετάζουν την κατηγορία του ελαιολάδου, τη χώρα προέλευσης, τις αναγραφόμενες πληροφορίες και τις συνθήκες διατήρησης του προϊόντος.
Το μεγάλο ερώτημα για την αγορά παραμένει γιατί η χαμηλή τιμή που εισπράττει ο παραγωγός δεν μεταφέρεται πάντοτε στον ίδιο βαθμό στο ράφι. Η απάντηση προϋποθέτει συστηματικούς ελέγχους και διαφάνεια στα πραγματικά κόστη της εφοδιαστικής αλυσίδας.
