Τη δυνατότητα να γνωρίζουν εκ των προτέρων πώς θα φορολογηθεί μια συναλλαγή, πριν προχωρήσουν στην υλοποίησή της, θα αποκτήσουν οι επιχειρήσεις με τον νέο θεσμό των προκαταρκτικών φορολογικών αποφάσεων που εξετάζει το οικονομικό επιτελείο σε συνεργασία με την Ανεξάρτητη Αρχή Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ).
Με το νέο πλαίσιο, οι επιχειρήσεις θα γνωρίζουν εξαρχής ποιον φόρο πρέπει να πληρώσουν ώστε να μην γίνονται λάθος υπολογισμοί λόγω ασάφειας ή πολυπλοκότητας της νομοθεσίας και να μην βρίσκονται αργότερα αντιμέτωπες με φόρους και πρόστιμα χωρίς δική τους υπαιτιότητα.
Σήμερα, σε μεγάλο μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας η φορολογική ερμηνεία έρχεται εκ των υστέρων. Μια επένδυση, μια συγχώνευση, μια αναδιάρθρωση ή μια σύνθετη συναλλαγή μπορεί να ολοκληρωθεί και η τελική φορολογική κρίση να δοθεί χρόνια μετά, σε έναν έλεγχο, με πρόσθετους φόρους, προσαυξήσεις και αμφισβητήσεις που συχνά καταλήγουν στα δικαστήρια. Το αποτέλεσμα είναι αβεβαιότητα, καθυστερήσεις και ένα μόνιμο φορολογικό ρίσκο που αποθαρρύνει αποφάσεις.
Διαδικασία
Με τις προκαταρκτικές φορολογικές αποφάσεις η λογική αυτή αντιστρέφεται. Η επιχείρηση θα μπορεί πριν κάνει τη συναλλαγή να απευθύνεται στην ΑΑΔΕ και να ζητά επίσημη απάντηση για το πώς θα φορολογηθεί η συγκεκριμένη πράξη. Η απάντηση θα δίνεται γραπτώς και θα δεσμεύει τη φορολογική διοίκηση εφόσον η συναλλαγή πραγματοποιηθεί όπως ακριβώς έχει περιγραφεί στο αίτημα.
Στην πράξη, η διαδικασία θα ξεκινά με την υποβολή αιτήματος από την επιχείρηση, στο οποίο θα περιγράφεται αναλυτικά η επιχειρηματική κίνηση που σχεδιάζεται. Θα αναφέρονται τα εμπλεκόμενα μέρη, το οικονομικό αντικείμενο, το είδος της συναλλαγής και το φορολογικό ζήτημα που τίθεται.
Η Eφορία θα εξετάζει τα στοιχεία και θα εκδίδει προκαταρκτική απόφαση για τη φορολογική μεταχείριση της πράξης. Αν η επιχείρηση κινηθεί εντός των ορίων που δήλωσε, η Eφορία δεν θα μπορεί σε μεταγενέστερο έλεγχο να αλλάξει τη φορολογική της στάση.
Για παράδειγμα, μια εταιρεία που σχεδιάζει συγχώνευση με άλλη επιχείρηση ή τη μεταφορά δραστηριότητας στο εξωτερικό θα μπορεί, πριν προχωρήσει, να απευθυνθεί στην ΑΑΔΕ και να ζητήσει γραπτή απάντηση για το πώς θα φορολογηθεί η συγκεκριμένη κίνηση. Αν η Eφορία απαντήσει ότι η συναλλαγή υπάγεται σε συγκεκριμένο φορολογικό καθεστώς και η εταιρεία την υλοποιήσει ακριβώς όπως περιγράφηκε, τότε σε μεταγενέστερο έλεγχο η φορολογική διοίκηση δεν θα μπορεί να αλλάξει τη φορολογική μεταχείριση.
Μια άλλη επιχείρηση που σχεδιάζει επένδυση σε νέο έργο ή εγκατάσταση και δεν είναι ξεκάθαρο αν το κόστος υπάγεται σε απαλλαγή ή σε συγκεκριμένο φορολογικό καθεστώς, θα μπορεί πριν προχωρήσει να ζητά γραπτή απάντηση από την Εφορία. Eτσι, θα γνωρίζει εξαρχής ποιον φόρο θα πληρώσει και δεν θα βρεθεί αργότερα σε έλεγχο με διαφορετικό υπολογισμό και πρόστιμα.
Το νέο εργαλείο, προφανώς, δεν προορίζεται για την καθημερινή χρήση, αλλά κυρίως για περιπτώσεις όπου το φορολογικό ρίσκο είναι αυξημένο και η ερμηνεία της νομοθεσίας δεν είναι αυτονόητη. Τέτοιες περιπτώσεις είναι οι συγχωνεύσεις και εξαγορές, οι αναδιαρθρώσεις επιχειρήσεων, οι μεγάλες επενδύσεις, οι διασυνοριακές συναλλαγές ή συμβάσεις με σύνθετη φορολογική διάσταση. Εκεί, μια διαφορετική ερμηνεία μπορεί να αλλάξει πλήρως το οικονομικό αποτέλεσμα μιας απόφασης.
Πακέτο παρεμβάσεων
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η έλλειψη φορολογικής προβλεψιμότητας λειτουργεί διαχρονικά ως αντικίνητρο για επενδύσεις. Πολλές επιχειρήσεις είτε καθυστερούν αποφάσεις, είτε αποφεύγουν κινήσεις φοβούμενες ότι θα βρεθούν αντιμέτωπες με απρόβλεπτες φορολογικές επιβαρύνσεις στο μέλλον.
Το μέτρο εντάσσεται στο ευρύτερο πακέτο παρεμβάσεων που σχεδιάζει το οικονομικό επιτελείο για το 2026, μαζί με την καθολική ηλεκτρονική τιμολόγηση, τα ψηφιακά δελτία αποστολής, τα ψηφιακά μητρώα και τα εργαλεία ανάλυσης δεδομένων. Σε αντίθεση με τα εργαλεία ελέγχου, οι προκαταρκτικές φορολογικές αποφάσεις λειτουργούν προληπτικά, επιχειρώντας να περιορίσουν τις φορολογικές διαφορές πριν αυτές δημιουργηθούν.
Αντίστοιχα συστήματα εφαρμόζονται εδώ και χρόνια σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Στη Γερμανία, στην Ολλανδία, στο Λουξεμβούργο και την Ιρλανδία, οι λεγόμενες advance tax rulings αποτελούν βασικό εργαλείο της φορολογικής διοίκησης. Η εμπειρία από τις χώρες αυτές δείχνει ότι όταν οι επιχειρήσεις γνωρίζουν εκ των προτέρων τη φορολογική τους μεταχείριση, συμμορφώνονται ευκολότερα και περιορίζεται σημαντικά ο αριθμός των φορολογικών διαφορών που καταλήγουν στα δικαστήρια.
Στην ελληνική εκδοχή του μέτρου, ιδιαίτερη σημασία θα έχει ο τρόπος εφαρμογής. Κρίσιμα ζητήματα θεωρούνται τα χρονικά όρια εντός των οποίων η Εφορία θα υποχρεούται να απαντά, τα κριτήρια με τα οποία θα γίνονται δεκτά ή θα απορρίπτονται τα αιτήματα, αλλά και το εύρος των συναλλαγών που θα μπορούν να υπαχθούν στο νέο πλαίσιο. Οσο πιο σαφείς και λειτουργικοί είναι αυτοί οι κανόνες, τόσο μεγαλύτερη θα είναι και η πρακτική αξία του θεσμού.
Φοροέλεγχος
Σημαντικό είναι επίσης ότι οι προκαταρκτικές φορολογικές αποφάσεις δεν καταργούν τον φορολογικό έλεγχο. Η φορολογική διοίκηση διατηρεί το δικαίωμα να ελέγξει αν η συναλλαγή πραγματοποιήθηκε όπως ακριβώς περιγράφηκε στο αίτημα.
Σε περίπτωση απόκλισης ή ανακριβούς δήλωσης στοιχείων, η δεσμευτικότητα της απόφασης παύει να ισχύει. Με αυτόν τον τρόπο διασφαλίζεται ότι το εργαλείο δεν θα χρησιμοποιείται καταχρηστικά.
Το οικονομικό επιτελείο βλέπει το μέτρο και ως εργαλείο ενίσχυσης της επενδυτικής εικόνας της χώρας. Σε διεθνές επίπεδο, η φορολογική σταθερότητα και προβλεψιμότητα αποτελούν βασικό κριτήριο για την επιλογή ενός επενδυτικού προορισμού. Παράλληλα, αναμένεται να μειωθεί ο όγκος των φορολογικών διαφορών που καταλήγουν στα διοικητικά δικαστήρια.
Σήμερα, μεγάλο μέρος των υποθέσεων αυτών αφορά διαφορετικές ερμηνείες της φορολογικής νομοθεσίας. Με τις απαντήσεις να δίνονται εκ των προτέρων, πολλές από αυτές τις συγκρούσεις θα αποφεύγονται, εξοικονομώντας χρόνο και πόρους τόσο για τις επιχειρήσεις όσο και για το Δημόσιο.
Διαβάστε ακόμη
Η Ευρώπη αποχαιρετά το ρωσικό αέριο – Γιατί παραμένει χλιαρό το ενδιαφέρον για τον Κάθετο Διάδρομο
Ακίνητα χωρίς «καπέλο»: Oι δύο φόροι που μένουν εκτός παιχνιδιού
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα