Η ενεργειακή ακρίβεια επαναφέρει ένα δύσκολο δίλημμα για την παγκόσμια οικονομία: πόσο ακόμη μπορεί να παραμείνει ακριβός ο δανεισμός χωρίς να υπονομεύσει την ανάπτυξη και πόσο επικίνδυνη θα ήταν μια πρόωρη χαλάρωση απέναντι στον πληθωρισμό, σύμφωνα με το Bloomberg. Ο πόλεμος στο Ιράν, οι ανατιμήσεις στο πετρέλαιο και το φυσικό αέριο και οι αποκλίσεις μεταξύ των μεγάλων οικονομιών δυσκολεύουν τις απαντήσεις.
Η Fed, η ΕΚΤ και η Τράπεζα της Ιαπωνίας επέλεξαν να κρατήσουν σταθερά τα επιτόκια στις τελευταίες συνεδριάσεις τους. Η αναμονή, όμως, δεν σημαίνει ότι ολοκληρώθηκε ο κύκλος αυξήσεων. Ο Δεκέμβριος αναδεικνύεται σε κρίσιμο σταθμό, καθώς τα νέα στοιχεία θα δείξουν εάν το ενεργειακό κόστος μετατρέπεται σε πιο επίμονες ανατιμήσεις.
Η ανάπτυξη δεν ακολουθεί την ίδια διαδρομή
Η εικόνα της οικονομικής δραστηριότητας εξηγεί γιατί οι αποφάσεις δεν μπορούν να είναι ίδιες παντού. Στις ΗΠΑ, το τρίτο τρίμηνο έφερε τον ταχύτερο ρυθμό ανάπτυξης του τελευταίου έτους. Η κατανάλωση και οι επιχειρηματικές επενδύσεις διατήρησαν τη δυναμική τους, παρά την πίεση από τα επιτόκια και τις αυξήσεις τιμών.
Οι επενδύσεις σε εξοπλισμό είχαν τη μεγαλύτερη συμβολή από το 2011, εξαιρουμένης της μεταπανδημικής ανάκαμψης. Παράλληλα, οι παραγγελίες διαρκών αγαθών σημείωσαν τον Σεπτέμβριο την ισχυρότερη αύξηση πέντε μηνών, με ώθηση από αεροσκάφη και επιχειρηματικό εξοπλισμό.
Αυτή η ανθεκτικότητα επιτρέπει στη Fed να διατηρεί περιοριστική πολιτική. Η επιτάχυνση βασικού δείκτη τιμών προς το τέλος του τριμήνου, ωστόσο, δυσκολεύει τη χαλάρωση και αφήνει ανοιχτή ακόμη μία αύξηση τον Δεκέμβριο.
Στην Ευρωζώνη, η ανάπτυξη ήταν διπλάσια των προβλέψεων, αλλά η συνολική επίδοση συγκαλύπτει σημαντικές διαφορές. Γερμανία και Ισπανία αναπτύχθηκαν, η Ιταλία έμεινε στάσιμη και η Γαλλία κατέγραψε συρρίκνωση 0,1%.
Η γερμανική οικονομία εμφανίζει ενδείξεις ανάκαμψης, με τις επιχειρηματικές προσδοκίες να βελτιώνονται τον Οκτώβριο για έκτο συνεχόμενο μήνα. Δημόσιες δαπάνες για υποδομές και άμυνα, μαζί με επενδύσεις στην τεχνητή νοημοσύνη, προσφέρουν στήριξη απέναντι στην ακριβή ενέργεια και στα προβλήματα μεταφορών από ακραία καιρικά φαινόμενα.
Στη Γαλλία, αντίθετα, η καταναλωτική εμπιστοσύνη υποχώρησε στο χαμηλότερο επίπεδο από το 2013. Ο δείκτης έχασε πέντε μονάδες, φτάνοντας στις 80, καθώς επιδεινώνονται οι εκτιμήσεις για εισόδημα, βιοτικό επίπεδο και απασχόληση. Οι κοινωνικές κινητοποιήσεις και η αναταραχή στα ομόλογα επιβαρύνουν το κλίμα.
Η ΕΚΤ περιμένει τις νέες προβλέψεις
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η ΕΚΤ διατήρησε το επιτόκιο καταθέσεων στο 2,5%, έπειτα από δύο αυξήσεις που ακολούθησαν την έναρξη του πολέμου στο Ιράν. Η απόφαση ήταν ευθυγραμμισμένη με τις εκτιμήσεις σχεδόν όλων των οικονομολόγων.
Οι αγορές, πάντως, αναμένουν αυστηρότερη πολιτική από εκείνη που προβλέπουν οι οικονομολόγοι, θεωρώντας ιδιαίτερα πιθανή μια νέα αύξηση τον Δεκέμβριο. Καθοριστικές θα είναι οι επικαιροποιημένες προβλέψεις για πληθωρισμό και ανάπτυξη, οι οποίες θα αποτυπώσουν πληρέστερα τις επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης.
Η αβεβαιότητα συμπίπτει με την επικείμενη αλλαγή ηγεσίας, καθώς η Κριστίν Λαγκάρντ αποχωρεί από την προεδρία τον Φεβρουάριο. Η ευρωπαϊκή οικονομία καλείται επομένως να αντιμετωπίσει ταυτόχρονα επίμονες πληθωριστικές πιέσεις και μεγάλες αποκλίσεις στην αναπτυξιακή της πορεία.
Η τεχνητή νοημοσύνη στηρίζει την Ασία
Στις ασιατικές οικονομίες, η ζήτηση για ημιαγωγούς και τεχνολογικό εξοπλισμό λειτουργεί ως σημαντικό αντίβαρο στις διεθνείς πιέσεις. Η Νότια Κορέα αναπτύχθηκε περισσότερο από το αναμενόμενο το τρίτο τρίμηνο, καθώς οι ανάγκες για μικροτσίπ ενίσχυσαν εξαγωγές και επενδύσεις.
Η Ταϊβάν συμπλήρωσε τέσσερα συνεχόμενα τρίμηνα διψήφιας ανάπτυξης, στο μεγαλύτερο αντίστοιχο σερί σχεδόν 39 ετών. Η δυναμική της τεχνολογίας αρχίζει να ενισχύει και την εγχώρια κατανάλωση.
Στην Ιαπωνία, η κεντρική τράπεζα κράτησε σταθερά τα επιτόκια τον Οκτώβριο, αλλά ο διοικητής Καζούο Ουέντα έδωσε ισχυρές ενδείξεις για αύξηση τον Δεκέμβριο. Ο πληθωρισμός στο Τόκιο παραμένει αισθητά πάνω από τον στόχο του 2%.
Παράλληλα, στην Κίνα, ο ανταγωνισμός για περιορισμένες ποσότητες χαλκού οδήγησε το ασφάλιστρο Yangshan σε ιστορικό υψηλό. Ο δείκτης εισαγωγικής ζήτησης αποτυπώνει τις πιέσεις στην προσφορά, ενώ ενεργειακή μετάβαση και τεχνολογικές υποδομές συντηρούν τις ανάγκες για το μέταλλο.
Οι αυξήσεις συνεχίζονται σε άλλες οικονομίες
Η αναμονή των μεγαλύτερων τραπεζών δεν αποτελεί καθολική επιλογή. Ο Καναδάς αύξησε τα επιτόκια για να περιορίσει τον πληθωρισμό, προσθέτοντας βάρος στην ήδη αδύναμη αγορά κατοικίας. Η συχνή ανανέωση στεγαστικών δανείων, συνήθως ανά πενταετία ή νωρίτερα, και η διάδοση των κυμαινόμενων επιτοκίων ενισχύουν την επίδραση στα νοικοκυριά.
Στην Αίγυπτο, η πρώτη αύξηση από τον Μάρτιο του 2024 ακολούθησε την πτώση της λίρας σε ιστορικό χαμηλό. Το επιτόκιο καταθέσεων ανέβηκε κατά μία μονάδα στο 20% και των χορηγήσεων στο 21%, υπό τον φόβο νέου πληθωριστικού κύματος λόγω περιφερειακής έντασης.
Το Μεξικό, αντίθετα, κατέγραψε την ισχυρότερη ανάπτυξη από το 2023. Το ΑΕΠ αυξήθηκε 3,2% ετησίως, έναντι πρόβλεψης 3%, και 0,9% τριμηνιαίως, με στήριξη από επενδύσεις και εξαγωγές.
Αμετάβλητα επιτόκια επέλεξαν επίσης Νέα Ζηλανδία, Ταϊλάνδη, Χιλή, Μποτσουάνα, Μαλάουι, Κολομβία και Δομινικανή Δημοκρατία, ενώ Πακιστάν και Ουκρανία προχώρησαν σε αυξήσεις.
Το επόμενο διάστημα, σύμφωνα πάντα με το Bloomberg, οι αποφάσεις θα εξαρτηθούν από το κατά πόσο η ενέργεια διατηρεί τον πληθωρισμό υψηλό. Για τις αγορές, το κρίσιμο ερώτημα είναι εάν η αμερικανική ανθεκτικότητα, η ευρωπαϊκή ανομοιογένεια και η ασιατική τεχνολογική δυναμική αφήνουν περιθώριο σταθερών επιτοκίων ή επιβάλλουν νέα σύσφιγξη. Οι συνεδριάσεις του Δεκεμβρίου θα κρίνουν αυτή την ισορροπία.