Μέχρι πριν από λίγες ημέρες στο οικονομικό επιτελείο εκτιμούσαν ότι θα χρειαστούν εβδομάδες για να αποσαφηνιστεί η πορεία της κρίσης στη Μέση Ανατολή και οι επιπτώσεις της στην οικονομία. Ωστόσο, η εκτίναξη των διεθνών τιμών ενέργειας και οι έντονες διακυμάνσεις του πετρελαίου γύρω από τα 100 δολάρια το βαρέλι αλλάζουν τα δεδομένα και επιταχύνουν τις αποφάσεις για τη λήψη μέτρων, ακόμη και μέσα στην εβδομάδα.
Καταλυτικό ρόλο σε αυτή την αλλαγή έπαιξε η εικόνα των διεθνών αγορών πετρελαίου τις τελευταίες ημέρες. Στις συναλλαγές της Δευτέρας η τιμή του Brent εκτινάχθηκε αρχικά έως τα επίπεδα των 119 δολαρίων το βαρέλι, πριν υποχωρήσει αργότερα κοντά στην περιοχή των 100 δολαρίων. Η απότομη αυτή κίνηση αποτυπώνει την αβεβαιότητα που προκαλούν οι εξελίξεις στο πολεμικό μέτωπο της Μέσης Ανατολής αλλά και οι διεθνείς διπλωματικές κινήσεις, ενώ οι αγορές αντέδρασαν και στα μηνύματα των χωρών της G7 για την ανάγκη σταθερότητας στις αγορές ενέργειας και τη διατήρηση ανοιχτών των διεθνών ενεργειακών ροών.
Η μεταβλητότητα αυτή ενισχύει την ανησυχία ότι οι ενεργειακές πιέσεις μπορεί να περάσουν γρηγορότερα στον πληθωρισμό, στο κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων και τελικά στην πραγματική οικονομία.
Η αλλαγή αυτή επιβεβαιώθηκε και στη σύσκεψη που πραγματοποιήθηκε στο Μέγαρο Μαξίμου υπό τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη, με τη συμμετοχή των συναρμόδιων υπουργών Ανάπτυξης και Ενέργειας. Στη συνάντηση παρουσιάστηκαν τα δεδομένα της αγοράς και οι εισηγήσεις για την αντιμετώπιση πιθανών φαινομένων αισχροκέρδειας. Αν και άμεσες αποφάσεις δεν ελήφθησαν, στο τραπέζι βρίσκονται εργαλεία που έχουν χρησιμοποιηθεί και στο παρελθόν, όπως η επιβολή πλαφόν στο περιθώριο κέρδους σε καύσιμα και βασικά αγαθά, με τις τελικές αποφάσεις να αναμένονται ακόμη και μέσα στην εβδομάδα.
Το βασικό ερώτημα για την κυβέρνηση είναι πλέον πόσο θα διαρκέσει η κρίση και πόσο έντονη θα αποδειχθεί η διαταραχή στην οικονομία. Η διάρκεια της ενεργειακής αναταραχής αλλά και το εύρος των επιπτώσεων που μπορεί να προκύψουν στην οικονομική δραστηριότητα αποτελούν τις δύο βασικές παραμέτρους που θα καθορίσουν τις αποφάσεις των επόμενων ημερών.
Οι ίδιες παράμετροι βρίσκονται και στο επίκεντρο των ευρωπαϊκών συζητήσεων. Στο Eurogroup η ενέργεια βρέθηκε στην κορυφή της ατζέντας, καθώς η άνοδος των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου μπορεί να δημιουργήσει νέες πληθωριστικές πιέσεις και να επηρεάσει το κόστος παραγωγής και την οικονομική δραστηριότητα στην Ευρώπη. Η συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί και στο ECOFIN, όπου θα εξεταστούν οι ευρύτερες οικονομικές επιπτώσεις της κρίσης και ο συντονισμός των ευρωπαϊκών πολιτικών απέναντι στις ενεργειακές πιέσεις.
Στην Ευρώπη η ανησυχία δεν περιορίζεται μόνο στις τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Όπως επισημαίνεται, οι επιπτώσεις της κρίσης μπορεί να εκδηλωθούν μέσω πολλών διαφορετικών οικονομικών μεταβλητών, από το κόστος των λιπασμάτων και τις αερομεταφορές έως τις εφοδιαστικές αλυσίδες και τις συνθήκες χρηματοδότησης της οικονομίας. Παράλληλα, ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ, έναν από τους πιο κρίσιμους ενεργειακούς διαδρόμους παγκοσμίως, καθώς τυχόν διαταραχές στις ροές πετρελαίου θα μπορούσαν να εντείνουν τις πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Στο οικονομικό επιτελείο στην Αθήνα παρακολουθούν στενά όχι μόνο τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου αλλά και μια σειρά από δείκτες που μεταφέρουν την πίεση στην πραγματική οικονομία. Στο μικροσκόπιο βρίσκονται οι τιμές των καυσίμων, η πορεία του πληθωρισμού, το κόστος παραγωγής των επιχειρήσεων, οι μεταφορές αλλά και η εξέλιξη του ενεργειακού κόστους για τη βιομηχανία και ειδικά το βιομηχανικό ρεύμα.
Η κυβέρνηση εξετάζει ένα πλέγμα πιθανών παρεμβάσεων που θα ενεργοποιούνται σταδιακά, ανάλογα με την πορεία της κρίσης και το πώς οι αυξήσεις στην ενέργεια θα μετακυλιστούν στην αγορά. Η βασική λογική είναι ότι τα μέτρα δεν θα ενεργοποιηθούν όλα μαζί αλλά θα εξελίσσονται κατά κύματα, ανάλογα με το αν και σε ποιο βαθμό οι διεθνείς ενεργειακές πιέσεις θα περάσουν στις τιμές των καυσίμων, στο κόστος παραγωγής και τελικά στον πληθωρισμό.
Το οικονομικό επιτελείο παρακολουθεί παράλληλα όλες τις πιθανές επιπτώσεις της κρίσης, από το αυξημένο κόστος στις αερομεταφορές και τις εφοδιαστικές αλυσίδες έως την επισιτιστική ασφάλεια αλλά και τις συνέπειες που μπορεί να υπάρξουν σε τομείς όπως ο τουρισμός. Προτεραιότητα παραμένει η προστασία της αγοραστικής δύναμης των νοικοκυριών και η διατήρηση της ανταγωνιστικότητας των επιχειρήσεων.
Σημειώνεται ότι στον προϋπολογισμό του 2026 έχει ενσωματωθεί σενάριο με την τιμή του πετρελαίου κοντά στα 100 δολάρια το βαρέλι. Σε μια τέτοια περίπτωση ο πληθωρισμός θα μπορούσε να φτάσει ακόμη και στο 4,7%, περιορίζοντας την αγοραστική δύναμη των νοικοκυριών και επηρεάζοντας αρνητικά την ιδιωτική κατανάλωση.
Διαβάστε ακόμη
Η Ελλάδα καλύτερη επιλογή στον κόσμο για Golden Visa
“Τα αγαπημένα μου σημεία στην Αθήνα” – Τέσσερις αρχιτέκτονες, τέσσερις ιστορίες
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα