Χρονιά-ορόσημο για τους ελέγχους ακινήτων αναδεικνύεται το 2026. Το «ό,τι δηλώσεις» στην Ελλάδα παίρνει τέλος, καθώς μέσα στη χρονιά αναμένεται να ολοκληρωθούν δύο εμβληματικά έργα: η κτηματογράφηση σε όλη την επικράτεια, καθώς και η πλήρης λειτουργία του Μητρώου Ιδιοκτησίας και Διαχείρισης Ακινήτων (ΜΙΔΑ).
Και αυτή είναι μόνο η αρχή. Στη συνέχεια έρχονται τετραπλές διασταυρώσεις με: Κτηματολόγιο, Εφορία (ΜΙΔΑ / ΕΝΦΙΑ / δηλώσεις εισοδήματος / My Property-μισθωτήρια), Δήμους με δηλώσεις ΤΑΠ και υπουργείο Περιβάλλοντος για στοιχεία από τακτοποιήσεις ημιυπαίθριων και αυθαιρέτων μιας 20ετίας.
Τα δηλώνουν στο Δημόσιο, τα εξαφανίζουν στην Εφορία
Το «σύνδρομο της διπλής εικόνας» των ακινήτων κρατούσε χρόνια στη χώρα μας, το αποκάλυψε όμως μαζικά το Κτηματολόγιο: χιλιάδες ιδιοκτήτες έσπευσαν να δηλώσουν τα ακίνητά τους για να κατοχυρώσουν τους τίτλους ιδιοκτησίας και να μην τα χάσουν ως «αγνώστου ιδιοκτήτη». Την ίδια στιγμή, όμως, τα ίδια ακίνητα παρέμεναν άφαντα ή «κουτσουρεμένα» στο Ε9, ώστε να αποφεύγεται η πληρωμή ΕΝΦΙΑ, τεκμηρίων και φόρων μεταβίβασης.
Ωστόσο το σκάνδαλο ΟΠΕΚΕΠΕ έφερε στο φως και την «ανάποδη» απάτη: ενώ οι ιδιοκτήτες ακινήτων έκρυβαν σπίτια από την Εφορία, ορισμένοι επιτήδειοι εμφάνιζαν ανύπαρκτα αγροτεμάχια στο Ε9 (πληρώνοντας και έναν χαμηλό ΕΝΦΙΑ) προκειμένου να το καταθέτουν στο ολοκληρωμένο σύστημα διαχείρισης και ελέγχου (ΟΣΔΕ) και να εισπράττουν παράνομα αγροτικές επιδοτήσεις.
Δεν ήταν η πρώτη φορά πάντως που εμφανίζονταν ή εξαφανίζονταν ακίνητα κατά το δοκούν…
Επί δεκαετίες αρκούσε μία δήλωση ακινήτου στο Ε9 (μαζί με μία-δύο υπεύθυνες δηλώσεις μαρτύρων ίσως) για να «νομιμοποιηθούν» παράνομες καταπατήσεις, αυθαιρεσίες και δήθεν χρησικτησίες. Για παράδειγμα, μέχρι το 2000 η συνολική έκταση γεωτεμαχίων που δηλώνονταν στο Ε9 της Εφορίας ξεπερνούσε σε επιφάνεια τα 500.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα -δηλαδή το τετραπλάσιο της έκτασης ολόκληρης της Ελλάδας- καθώς πολλοί δήλωναν αγρούς και περιουσίες που ανήκαν στο Δημόσιο ή σε άλλους ιδιώτες «μόνο και μόνο για να εδραιώσουν ιδιοκτησιακά δικαιώματα», αναφέρουν στο «business stories» αρμόδιες πηγές.
Το σκηνικό άλλαξε λίγα χρόνια μετά, όταν με βάση τις δηλώσεις ακινήτων άρχισαν να επιβάλλονται φόροι: αρχικά με τον Φόρο Μεγάλης Ακίνητης Περιουσίας, η χώρα γέμισε με offshore ακινήτων για να μη φαίνεται ο πραγματικός ιδιοκτήτης σε επαύλεις και αχανείς εκτάσεις (π.χ. σε Κρανίδι-Πόρτο Χέλι και νησιά του Αιγαίου). Ενώ, στη συνέχεια, με την επιβολή του ΕΝΦΙΑ, άρχισε μαζικά η διαγραφή ακινήτων από τη δήλωση Περιουσιακής Κατάστασης (Ε9) από όσους ήθελαν να αποφύγουν φόρους – και ειδικά σε ακίνητα που δεν ανήκαν πραγματικά στους επίδοξους διεκδικητές τους.
Στο φως μια ολόκληρη πόλη
Ελλείψει ουσιαστικών διασταυρώσεων, καθώς το Κτηματολόγιο καρκινοβατούσε, η ακίνητη περιουσία στην Ελλάδα αποτελούσε μια διπλή πραγματικότητα. Οι αρχικές εκτιμήσεις μιλούσαν για 80.000-90.000 ακίνητα-φαντάσματα. Ωστόσο, με σχεδόν τα 2/3 της χώρας κτηματογραφημένα πλέον, ο αριθμός των περιπτώσεων που εμφανίζει αποκλίσεις εκτιμάται πως θα αποδειχθεί περίπου από 100.000 έως 120.000. Ερχεται στο φως δηλαδή μια ολόκληρη «πόλη» κατοικιών και οικοπέδων που βρισκόταν στο σκοτάδι μέχρι χθες.
Η αντίστροφη μέτρηση για την κατάργηση των πλασματικών δηλώσεων ξεκίνησε ουσιαστικά το 2021, όταν θεσμοθετήθηκε η υποχρεωτική αναγραφή του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) στις δηλώσεις ΟΣΔΕ για τα αγροτεμάχια. Ωστόσο, η πλήρης εφαρμογή της διασταύρωσης σκόνταφτε στην ατελή κτηματογράφηση.
Από φέτος, όμως, με το κλείσιμο του Κτηματολογίου και στις τελευταίες περιοχές όπου υπάρχει εκκρεμότητα (Κέρκυρα, Θεσπρωτία, Κρήτη και ορισμένα νησιά των Κυκλάδων), η φάκα κλείνει. Το 2026 σηματοδοτεί την εποχή όπου κάθε τετραγωνικό μέτρο γης στην Ελλάδα έχει μοναδικό ψηφιακό αποτύπωμα.
«Φαντάσματα» στον ΟΣΔΕ
Η νέα φάμπρικα που έρχεται στο φως συνδέεται με τις έρευνες για τις παράνομες επιδοτήσεις αγροτών.
Το φαινόμενο λειτουργούσε ως εξής: δηλώνονταν στο ΟΣΔΕ (και ενίοτε στο Ε9 για ξεκάρφωμα ως ευτελούς αξίας βοσκότοποι) εκτάσεις που στην πραγματικότητα ήταν δασικές, δημόσιες ή ανήκαν σε τρίτους που δεν τις δήλωναν. Με το Κτηματολόγιο ανολοκλήρωτο, ο έλεγχος ταύτισης ήταν αδύνατος.
Με την υποχρεωτική αντιστοίχιση όμως του Αριθμού Ταυτότητας Ακινήτου (ΑΤΑΚ) με τον Κωδικό Αριθμό Εθνικού Κτηματολογίου (ΚΑΕΚ) οι διασταυρώσεις έδειξαν ότι χιλιάδες στρέμματα που λαμβάνουν επιδοτήσεις:
■ Δεν υπάρχουν στο όνομα του δικαιούχου στο Κτηματολόγιο.
■ Είναι καταπατημένες δημόσιες εκτάσεις.
■ Δεν διαθέτουν τίτλους ιδιοκτησίας που να δικαιολογούν τη χρήση τους.
Με την ολοκλήρωση του Κτηματολογίου και του ΜΙΔΑ, όμως, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και η ΑΑΔΕ δεν θα βασίζονται πλέον μόνο σε δειγματοληπτικούς ελέγχους ή καταγγελίες. Οι διασταυρώσεις θα μπορούν να γίνονται νομό-νομό και θα αφορούν:
■ Κτηματολόγιο – Ε9, εντοπίζοντας τα αδήλωτα τετραγωνικά.
■ MyProperty – Ε2, εντοπίζοντας αδήλωτα ενοίκια.
■ Κτηματολόγιο – ΟΣΔΕ, εντοπίζοντας επιδοτήσεις σε αγρότες-μαϊμού.
Τη μεγάλη διαφορά κάνει το νέο ΜΙΔΑ, το οποίο θα ενημερώνεται πλέον αυτόματα. Κάθε συμβολαιογραφική πράξη, κάθε δήλωση στο Κτηματολόγιο, κάθε μισθωτήριο ενημερώνει σε πραγματικό χρόνο την περιουσιακή εικόνα κάθε φορολογούμενου. Ενώ, για τα τεράστια αυτά δεδομένα, η ΑΑΔΕ θα χρησιμοποιήσει προηγμένα ευρετικά μοντέλα Τεχνητής Νοημοσύνης, καθώς οι έλεγχοι με το χέρι θα ήταν ίσως αδύνατο να ολοκληρωθούν.
Διαβάστε ακόμη
Τουρισμός: Αύξηση 5% στις προκρατήσεις για τη φετινή σεζόν
Ολες οι ευνοϊκές ρυθμίσεις για τους νέους επαγγελματίες
Ρεύμα: Στις φθηνότερες χονδρεμπορικές αγορές της Ευρώπης η Ελλάδα τον Ιανουάριο
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα