Εκατοντάδες εμπορικές πτήσεις πρόκειται να τροποποιήσουν την πορεία τους πάνω από τον βορειοανατολικό Ατλαντικό κατά τη διάρκεια των επόμενων δύο χειμώνων, στο πλαίσιο ενός πρωτοποριακού πειράματος. Στόχος είναι να διαπιστωθεί κατά πόσο σχετικά μικρές μεταβολές στο ύψος πτήσης μπορούν να περιορίσουν το κλιματικό αποτύπωμα των αερομεταφορών.
Η δοκιμή, η οποία υποστηρίζεται από τη βρετανική κυβέρνηση, ξεκίνησε την Τρίτη και πραγματοποιείται σε κλίμακα ολόκληρου εναέριου διαδρόμου. Βασικός στόχος είναι να περιοριστεί ο σχηματισμός των γνωστών ιχνών συμπύκνωσης, των λεγόμενων contrails. Στο εγχείρημα συμμετέχει και η Google UK, παρέχοντας προβλέψεις που βασίζονται στην τεχνητή νοημοσύνη και εντοπίζουν τις ατμοσφαιρικές περιοχές όπου υπάρχει αυξημένη πιθανότητα δημιουργίας τους.
Πώς δημιουργούνται τα contrails
Τα contrails σχηματίζονται όταν ένα αεροσκάφος περνά μέσα από ψυχρές περιοχές της ατμόσφαιρας με υψηλή υγρασία. Υπό αυτές τις συνθήκες, γύρω από τα σωματίδια αιθάλης που εκπέμπουν οι κινητήρες μπορούν να δημιουργηθούν κρύσταλλοι πάγου, οι οποίοι σχηματίζουν νέφη που συγκρατούν θερμότητα και συμβάλλουν στην υπερθέρμανση του πλανήτη.
Η περιοχή ελέγχου Shanwick, στο ανατολικό τμήμα του βορειοατλαντικού αεροπορικού διαδρόμου, αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους κόμβους για τις πτήσεις μεταξύ Ευρώπης και Βόρειας Αμερικής. Παράλληλα, όμως, θεωρείται περιοχή όπου οι ατμοσφαιρικές συνθήκες ευνοούν συχνά τη δημιουργία τέτοιων ιχνών.
Το πείραμα Operation Blue Skies
Το ερευνητικό πρόγραμμα ονομάζεται Operation Blue Skies, έχει συνολική διάρκεια 30 μηνών και περιλαμβάνει δοκιμές κατά τον φετινό και τον επόμενο χειμώνα. Στη διάρκειά τους, οι ελεγκτές εναέριας κυκλοφορίας θα μπορούν να ζητούν από επιλεγμένες πτήσεις να μεταβάλλουν το ύψος τους έως και κατά 2.000 πόδια, δηλαδή περίπου 610 μέτρα, σε σχέση με την αρχικά προγραμματισμένη πορεία.
Με αυτόν τον τρόπο, τα αεροσκάφη θα επιχειρούν να αποφεύγουν ατμοσφαιρικές ζώνες στις οποίες προβλέπεται αυξημένη πιθανότητα σχηματισμού contrails. Σύμφωνα με τη βρετανική κυβέρνηση, πρόκειται για περιορισμένες προσαρμογές ύψους που εντάσσονται στις συνήθεις διαδικασίες μιας πτήσης και θα πραγματοποιούνται μέσω των καθιερωμένων καναλιών επικοινωνίας με τον έλεγχο εναέριας κυκλοφορίας.
Οι δοκιμές αναμένεται να πραγματοποιούνται για περίπου 20 έως 40 ημέρες κάθε χειμώνα, κυρίως σε περιόδους κατά τις οποίες η εναέρια κυκλοφορία είναι μειωμένη. Υπολογίζεται ότι περίπου 10.000 πτήσεις θα περάσουν από τον εναέριο χώρο του Shanwick κατά τις ημέρες των δοκιμών, με εκατοντάδες από αυτές να καλούνται να αλλάξουν πορεία.
Ο Πολ Χότζσον, τεχνικός επικεφαλής της Google για το Operation Blue Skies, εκτιμά ότι η αλλαγή πορείας στο 1% έως 5% των συγκεκριμένων πτήσεων είναι αρκετή ώστε οι επιστήμονες να διαπιστώσουν εάν υπάρχει στατιστικά σημαντική μείωση των contrails σε επίπεδο ολόκληρου εναέριου διαδρόμου.
Από τις μεμονωμένες δοκιμές σε έναν ολόκληρο διάδρομο
Αεροπορικές εταιρείες έχουν πραγματοποιήσει και στο παρελθόν πειράματα με μεταβολές του ύψους πτήσης, προκειμένου να αποφεύγονται οι περιοχές όπου ευνοείται η δημιουργία ιχνών συμπύκνωσης. Νωρίτερα φέτος, η Google και η American Airlines ανακοίνωσαν ότι η χρήση του εργαλείου πρόβλεψης της Google, το οποίο αξιοποιεί τεχνητή νοημοσύνη, βοήθησε την εταιρεία να περιορίσει σημαντικά τις κλιματικές επιπτώσεις σε ορισμένες πτήσεις.
Η διαφορά με τη νέα πρωτοβουλία είναι η κλίμακά της. Αντί η συγκεκριμένη πρακτική να εφαρμόζεται αποσπασματικά από μία αεροπορική εταιρεία, το Operation Blue Skies επιχειρεί να εξετάσει εάν μπορεί να λειτουργήσει αποτελεσματικά σε επίπεδο ολόκληρου εναέριου διαδρόμου.
Οι χαρακτηριστικές λεπτές λευκές γραμμές που αφήνουν πίσω τους τα αεροσκάφη εκτιμάται ότι έχουν σημαντική επίδραση στο κλίμα. Σύμφωνα με τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Contrails.org, που αποτελεί μέρος της Breakthrough Energy του Μπιλ Γκέιτς, τα contrails συνδέονται με περίπου το 1% έως 2% της υπερθέρμανσης του πλανήτη.
Τα σχετικά μοντέλα εκτιμούν, μάλιστα, ότι ο εναέριος χώρος του Shanwick αντιπροσωπεύει περίπου το 5% του συνολικού παγκόσμιου κλιματικού αντίκτυπου από τα contrails, με μεγάλο μέρος της επίδρασης να καταγράφεται κατά τους χειμερινούς μήνες.
Κρατική χρηματοδότηση και στόχοι
Ο Βρετανός υπουργός αρμόδιος για θέματα αεροπορίας, Κιρ Μάδερ, ανέφερε ότι η κυβέρνηση συνεργάζεται με την Google με σκοπό να στηρίξει Βρετανούς επιστήμονες και ειδικούς στην αναζήτηση πρακτικών λύσεων που θα μπορούσαν να κάνουν τις αεροπορικές μετακινήσεις περισσότερο φιλικές προς το περιβάλλον.
Η βρετανική κυβέρνηση καλύπτει περισσότερο από το μισό κόστος της μελέτης, ο συνολικός προϋπολογισμός της οποίας φτάνει τα 5 εκατ. λίρες, ποσό που αντιστοιχεί σε περίπου 6,76 εκατ. δολάρια.
Από την πλευρά της, η Google χαρακτηρίζει το ζήτημα των contrails ως μία από τις πλέον επείγουσες κλιματικές προκλήσεις για τον κλάδο των αερομεταφορών, αλλά ταυτόχρονα και ως ένα πρόβλημα για το οποίο υπάρχουν σχετικά άμεσες δυνατότητες παρέμβασης.
Ο Χότζσον εξήγησε ότι μια δοκιμή σε επίπεδο ολόκληρου εναέριου διαδρόμου μπορεί να δείξει εάν πολλά αεροσκάφη είναι δυνατόν να αποφεύγουν ταυτόχρονα μια περιοχή στην οποία προβλέπεται σχηματισμός contrails. Παράλληλα, θα εξεταστεί εάν αυτές οι συντονισμένες κινήσεις μπορούν να μειώσουν συνολικά τα ίχνη συμπύκνωσης σε μια συγκεκριμένη γεωγραφική ζώνη. Εφόσον το μοντέλο αποδειχθεί αποτελεσματικό, θα μπορούσε να εφαρμοστεί και σε άλλους αεροπορικούς διαδρόμους.
Η κοινοπραξία πίσω από το πρόγραμμα
Στο Operation Blue Skies συμμετέχει μια ευρύτερη κοινοπραξία οργανισμών. Εκτός από την Google και το βρετανικό υπουργείο Μεταφορών, στο πρόγραμμα βρίσκονται η εθνική μετεωρολογική υπηρεσία Met Office, η NATS, που αποτελεί τον βασικό πάροχο υπηρεσιών αεροναυτιλίας στη Βρετανία, ο οργανισμός Contrails.org, καθώς και ερευνητικές ομάδες από το Imperial College London και το Πανεπιστήμιο του Cambridge.
Ήδη από το 2020, μελέτη του Imperial College London είχε δείξει ότι σχετικά μικρές αλλαγές στις πορείες των αεροσκαφών θα μπορούσαν να περιορίσουν τις κλιματικές επιπτώσεις των contrails. Σύμφωνα με τον καθηγητή Μαρκ Στέτλερ, το Operation Blue Skies δίνει πλέον τη δυνατότητα αυτή η θεωρία να δοκιμαστεί στην πράξη και σε κλίμακα που δεν έχει εφαρμοστεί μέχρι σήμερα.
Διαβάστε ακόμη
Citi: Τρεις λόγοι που ευνοούν τις ευρωπαϊκές μετοχές – Περιθώριο ανόδου 8%
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφθείτε το Πρώτο ΘΕΜΑ