Ενώ η κοινωνία προσαρμόζεται στη γεννητική τεχνητή νοημοσύνη, οι εκπαιδευτικοί παγκοσμίως συμμετέχουν σε μια συνεχή διαμάχη σχετικά με τις προοπτικές και τα ρίσκα της.
Αντί να αφήσει τον χρόνο να περάσει για να αξιολογήσει εκ των υστέρων τις ζημιές και τις δυνατότητες που θα φέρει η AI στα σχολεία, το Center for Universal Education του Brookings Institution εκπόνησε μια διεθνή έρευνα ετήσιας διάρκειας.
Σκοπός ήταν η έγκαιρη κατανόηση των κινδύνων που απειλούν τους μαθητές και η αναζήτηση άμεσων λύσεων πρόληψης, με παράλληλη ενίσχυση των ωφελειών που προσφέρει η τεχνολογία.
Από την υποβοήθηση του νου στην αντικατάστασή του
Η ραγδαία εξάπλωση συστημάτων όπως τα LLMs μετέτρεψε την τεχνητή νοημοσύνη σε καθημερινό βοηθό για πλήθος σπουδαστών διεθνώς. Αξιοποιείται για παραγωγή ιδεών, αναλύσεις, ασκήσεις, μέχρι και για έτοιμες λύσεις. Το ζήτημα, κατά το Brookings, δεν αφορά τη χρήση ως εργαλείο, αλλά τη σταδιακή ολίσθηση από την υποστήριξη της νόησης στην πλήρη υποκατάστασή της.
Όταν οι νέοι «εκχωρούν» τη σκέψη τους στις μηχανές, ατροφούν ικανότητες όπως η κριτική ανάλυση, η υπομονή, η επίλυση δυσκολιών και η δημιουργικότητα. Αυτές οι δεξιότητες αποτελούν τη βάση της εκπαίδευσης και όχι απλώς επιπλέον προσόντα. Κομβικό σημείο της μελέτης είναι η υπενθύμιση πως η γνώση αποτελεί μια βαθιά κοινωνική και ψυχολογική εμπειρία.
Τα παιδιά εξελίσσονται μέσω των δεσμών, της επικοινωνίας και της σιγουριάς. Όταν η AI παρεμβάλλεται ως «αμέτοχος τρίτος», χωρίς παιδαγωγικούς κανόνες, αυτοί οι δεσμοί φθείρονται. Μεγάλη ανησυχία προκαλεί η εξασθένιση της επαφής δασκάλου–μαθητή. Αν οι μαθητές θεωρούν την AI πιο έγκυρη ή πιο «δίκαιη» από τον παιδαγωγό, τότε το εκπαιδευτικό οικοδόμημα χάνει ένα θεμέλιο λίθο του.
Το σφάλμα της τεχνολογικής ψευδαίσθησης
Η μελέτη ασκεί έντονη κριτική στην αντίληψη ότι κάθε τεχνολογικό βήμα σημαίνει νομοτελειακά εξέλιξη. Χρόνια επενδύσεων στην ψηφιακή παιδεία δεν έφεραν υποχρεωτικά καλύτερες επιδόσεις. Αντιθέτως, έρευνες φανερώνουν ότι η βιαστική ψηφιοποίηση συχνά οδηγεί σε χαμηλότερη βαθμολογία και αποξένωση από τη σχολική κοινότητα. Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο. Η τεχνητή νοημοσύνη ωφελεί τη μάθηση μόνο αν εντάσσεται σε σωστά δομημένες μεθόδους και λειτουργεί συμπληρωματικά, όχι ανταγωνιστικά, προς την ανθρώπινη παρουσία.
Το Brookings παρουσιάζει δύο πιθανές εκδοχές. Στην πρώτη, η AI χρησιμοποιείται με μέτρο και σαφή εκπαιδευτικό στόχο. Βοηθά τη διδασκαλία και διευρύνει τις ευκαιρίες μάθησης. Στη δεύτερη, η αλόγιστη χρήση επιφέρει γνωστική υποβάθμιση, ανισότητες, κινδύνους για τα προσωπικά δεδομένα και προβλήματα ψυχικής υγείας. Σήμερα, τονίζει η έκθεση, πλησιάζουμε επικίνδυνα προς τη δεύτερη αρνητική εκδοχή.
Υπάρχει χρόνος για διορθωτικές κινήσεις Παρά τις επισημάνσεις, η ανάλυση δεν απογοητεύει. Αποτελεί, αντίθετα, μια πρόσκληση για δράση. Η εξέλιξη της AI στα σχολεία δεν είναι προκαθορισμένη. Καθορίζεται από την πολιτική, τους δασκάλους, τις οικογένειες και τον σχεδιασμό των εφαρμογών. Η μελέτη προτείνει ένα πλαίσιο με τρεις πυλώνες: Ευημερία, Ετοιμότητα και Προστασία. Στόχος είναι ένας κόσμος όπου η AI υπηρετεί τον άνθρωπο και όχι το αντίθετο.
Προτάσεις της μελέτης
Στο κλείσιμο, το Brookings απευθύνει συστάσεις προς κράτη, σχολεία, τεχνολογικούς κολοσσούς και γονείς:
- Αλλαγή του τρόπου μάθησης εντός της σχολικής αίθουσας.
- Κοινός σχεδιασμός εργαλείων με συμμετοχή δασκάλων, παιδιών και τοπικών φορέων.
- Εφαρμογή συστημάτων που καθοδηγούν και δεν δίνουν έτοιμες απαντήσεις.
- Διαρκής έρευνα για την παιδική ανάπτυξη στην εποχή της ψηφιακής νοημοσύνης.
- Ενίσχυση της παιδείας γύρω από την AI για όλα τα μέλη της κοινότητας. Εξειδίκευση των εκπαιδευτικών στη χρήση των νέων ψηφιακών μέσων.
- Καθορισμός ηθικών κανόνων με βάση την ανθρώπινη ελευθερία.
- Πρωτοποριακή χρηματοδότηση για την εξάλειψη των ψηφιακών ανισοτήτων.
- Δημιουργία εφαρμογών που ενισχύουν την ψυχική ισορροπία των νέων.
- Θέσπιση αυστηρών κανόνων για την εκπαιδευτική τεχνολογία.
- Επιλογή συστημάτων που διασφαλίζουν την ασφάλεια των προσωπικών δεδομένων.
- Στήριξη των γονέων για τη σωστή χρήση της τεχνολογίας στο σπίτι.
Το κεντρικό νόημα είναι ότι η τεχνητή νοημοσύνη στην παιδεία δεν απαιτεί ταχύτητα, αλλά σύνεση. Και αυτή είναι μια απόφαση που επείγει να ληφθεί τώρα.
Διαβάστε ακόμη
Πώς και γιατί οι τράπεζες επηρεάζονται από το δημογραφικό
Πόσο αμείβονται τα μέλη της βρετανικής βασιλικής οικογένειας
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα