Ύστερα από δύο εβδομάδες, κατά τις οποίες υπέστη έντονο πολιτικό και νομικό έλεγχο, η Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (Fed) θα επιδιώξει να καταστήσει τη σημερινή συνεδρίαση για τα επιτόκια όσο το δυνατόν πιο «ανώδυνη», αν και ο Αμερικανός Πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ, είναι πιθανό να μη μείνει ικανοποιημένος από το αποτέλεσμα. Η επιτροπή νομισματικής πολιτικής της κεντρικής τράπεζας θεωρείται σχεδόν βέβαιο ότι θα διατηρήσει αμετάβλητο το βασικό βραχυπρόθεσμο επιτόκιο, κοντά στο 3,6%, έπειτα από τρεις διαδοχικές μειώσεις κατά 25 μονάδες βάσης που πραγματοποιήθηκαν μέσα στο 2025.
Ο πρόεδρος της Fed, Τζερόμ Πάουελ, είχε δηλώσει μετά τη συνεδρίαση του Δεκεμβρίου ότι η τράπεζα βρίσκεται «σε καλή θέση, ώστε να περιμένει και να δει πώς εξελίσσεται η οικονομία» πριν προχωρήσει σε περαιτέρω κινήσεις. Όπως υπενθυμίζει το Euronews, όταν η Fed μειώνει το βραχυπρόθεσμο επιτόκιό της, μπορεί με την πάροδο του χρόνου να επηρεάσει και άλλα κόστη δανεισμού, όπως τα στεγαστικά και καταναλωτικά δάνεια ή τη χρηματοδότηση των επιχειρήσεων, αν και τα επιτόκια αυτά επηρεάζονται επίσης από τις συνθήκες της αγοράς.
Fed: Συνεδρίαση στη σκιά της ποινικής έρευνας για τον Πάουελ
Η σημερινή συνεδρίαση —μία από τις οκτώ που πραγματοποιεί κάθε χρόνο η Fed— επισκιάζεται από την αποκάλυψη-βόμβα ότι το Department of Justice έχει αποστείλει κλήτευση στη Fed στο πλαίσιο ποινικής έρευνας για κατάθεση που έδωσε ο Πάουελ τον περασμένο Ιούνιο, σχετικά με ανακαίνιση κτηρίου, που κόστισε 2,5 δισ. δολάρια. Πρόκειται για την πρώτη φορά που εν ενεργεία πρόεδρος της Fed ερευνάται ποινικά, γεγονός που προκάλεσε μια ασυνήθιστα δημόσια αντίδραση από τον ίδιο τον Πάουελ.
Πλέον, ο επικεφαλής της Fed καλείται να μετατοπίσει το βάρος από τη σύγκρουση με τον Λευκό Οίκο, δίνοντας έμφαση στο ότι οι αποφάσεις για τα επιτόκια λαμβάνονται με καθαρά οικονομικά κριτήρια και όχι πολιτικά. Στις 11 Ιανουαρίου, ο Πάουελ χαρακτήρισε τις κλητεύσεις «προσχήματα», υποστηρίζοντας ότι στόχος είναι να τιμωρηθεί η Fed, επειδή δεν μείωσε τα επιτόκια όσο επιθυμούσε ο Τραμπ.
Ο Μάικλ Γκέιπεν, επικεφαλής οικονομολόγος για τις ΗΠΑ στη Morgan Stanley και πρώην στέλεχος της Fed, εκτίμησε ότι παρά τον έντονο έλεγχο, η κεντρική τράπεζα θα συνεχίσει να εξετάζει τη νομισματική πολιτική όπως πάντα. «Οι συνεδριάσεις έχουν έναν σταθερό, προβλέψιμο ρυθμό», είπε. «Υπάρχουν παρουσιάσεις, συζητήσεις που πρέπει να γίνουν… Αυτές οι ευρύτερες επιθέσεις κατά της Fed ουσιαστικά δεν μπαίνουν στο τραπέζι».
Λίγο μετά τις κλητεύσεις του υπουργείου Δικαιοσύνης, το Supreme Court εξέτασε την περασμένη εβδομάδα αν ο Τραμπ μπορεί να απομακρύνει τη διοικήτρια της Fed Λίζα Κουκ, λόγω κατηγοριών για στεγαστική απάτη, τις οποίες η ίδια αρνείται. Κανένας πρόεδρος δεν έχει απολύσει διοικητή της Fed στα 112 χρόνια ιστορίας της. Κατά τη διάρκεια της ακροαματικής διαδικασίας, οι δικαστές φάνηκαν να κλίνουν υπέρ της παραμονής της στη θέση της έως ότου ολοκληρωθεί η υπόθεση.
Η πλειοψηφία αναμένει «πάγωμα» στις μειώσεις επιτοκίων
Και άλλα στελέχη της Fed έχουν αφήσει να εννοηθεί ότι η τράπεζα είναι πιθανό να διατηρήσει αμετάβλητα τα επιτόκια στη διήμερη συνεδρίαση που ολοκληρώνεται σήμερα. Οι τρεις μειώσεις επιτοκίων του περασμένου έτους είχαν στόχο να στηρίξουν την οικονομία, μετά την απότομη επιβράδυνση των προσλήψεων που ακολούθησε τους δασμούς που επέβαλε ο Τραμπ τον Απρίλιο σε δεκάδες χώρες.
Ωστόσο, το ποσοστό ανεργίας υποχώρησε τον Δεκέμβριο, ύστερα από ανοδική πορεία για μεγάλο μέρος του έτους, ενώ υπάρχουν ενδείξεις ότι η αγορά εργασίας σταθεροποιείται. Οι αιτήσεις για επίδομα ανεργίας παραμένουν σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα, ένδειξη ότι οι απολύσεις δεν έχουν αυξηθεί σημαντικά.
Την ίδια ώρα, ο πληθωρισμός παραμένει αυξημένος και μάλιστα ενισχύθηκε εκ νέου πέρυσι, σύμφωνα με τον δείκτη που προτιμά η Fed, αποδυναμώνοντας τα επιχειρήματα υπέρ άμεσης μείωσης επιτοκίων. Οι τιμές αυξήθηκαν κατά 2,8% τον Νοέμβριο σε ετήσια βάση, έναντι 2,6% έναν χρόνο νωρίτερα.
Εκτός αν οι επιχειρήσεις αρχίσουν να περιορίζουν τις θέσεις εργασίας ή η ανεργία αυξηθεί, οι οικονομολόγοι εκτιμούν ότι η Fed δύσκολα θα προχωρήσει σε νέα μείωση επιτοκίων για τουλάχιστον μερικούς μήνες.
Αν ο πληθωρισμός υποχωρήσει σταδιακά φέτος, όπως αναμένεται, η Fed ενδέχεται να μειώσει τα επιτόκια την άνοιξη ή το καλοκαίρι. Οι επενδυτές της Wall Street προεξοφλούν μόλις δύο μειώσεις κατά 25 μονάδες βάσης εντός του έτους, σύμφωνα με τις τιμές των futures.
Πολλοί οικονομολόγοι αναμένουν επίσης επιτάχυνση της ανάπτυξης τους επόμενους μήνες, κάτι που θα αποτελούσε επιπλέον λόγο αναμονής. Ο Γκέιπεν εκτιμά ότι οι επιστροφές φόρων θα μπορούσαν να είναι περίπου 20% υψηλότερες φέτος την άνοιξη, καθώς τίθενται σε ισχύ οι φορολογικές μειώσεις της κυβέρνησης Τραμπ.
Η οικονομία αναπτύχθηκε με ετήσιο ρυθμό 4,4% το τρίμηνο Ιουλίου-Σεπτεμβρίου πέρυσι και ενδέχεται να κινήθηκε με παρόμοια δυναμική και στο τελευταίο τρίμηνο του έτους.
Αν αυτή η ισχυρή ανάπτυξη συνεχιστεί, οι αξιωματούχοι της Fed είναι πιθανό να περιμένουν να δουν και αν οι προσλήψεις ενισχυθούν, μειώνοντας περαιτέρω την ανάγκη για νέες μειώσεις επιτοκίων.
Το μέλλον του Πάουελ
Ο Τζερόμ Πάουελ προεδρεύει της Fed από το 2018, αρχικά διορισμένος από τον Τραμπ στην πρώτη του θητεία και επαναδιορισμένος αργότερα από τον Τζο Μπάιντεν. Η θητεία του ως προέδρου λήγει τον Μάιο και ο Τραμπ αναμένεται να προτείνει διάδοχο τις επόμενες ημέρες. Μεταξύ των ονομάτων που ακούγονται είναι ο Ρικ Ρίντερ της BlackRock, ο διευθυντής του Εθνικού Οικονομικού Συμβουλίου Κέβιν Χάσετ, ο διοικητής της Fed Κρίστοφερ Γουόλερ και ο πρώην διοικητής Κέβιν Γουόρς.
Παρότι ο Πάουελ ετοιμάζεται να αποχωρήσει από την ηγεσία της Fed, παραμένει ασαφές αν θα επιλέξει —κάτι εξαιρετικά ασυνήθιστο— να παραμείνει στο διοικητικό συμβούλιο, όπου η θητεία του διαρκεί έως τις 31 Ιανουαρίου 2028.
Το διοικητικό συμβούλιο της Fed αποτελείται από επτά μέλη με 14ετείς θητείες, αν και σχεδόν όλοι οι πρόεδροι αποχωρούν από το συμβούλιο με τη λήξη της θητείας τους. Αν ο Πάουελ παραμείνει, θα στερήσει από τον Λευκό Οίκο τη δυνατότητα να αποκτήσει πλειοψηφία στο συμβούλιο, υπονομεύοντας τις προσπάθειες της κυβέρνησης Τραμπ να αποκτήσει μεγαλύτερο έλεγχο στην κεντρική τράπεζα. Θα ήταν ο πρώτος πρόεδρος της Fed εδώ και σχεδόν 50 χρόνια που θα ακολουθούσε αυτή την οδό.