Η εποχή της εύκολης πρόσβασης στη χρηματοδότηση για τις μικρομεσαίες επιχειρήσεις στην Ελλάδα φαίνεται να έχει παρέλθει ανεπιστρεπτί. Υποχρεωτική ασφάλιση έναντι κινδύνων κλίματος, μέτρα εναντίον της διαφθοράς στην καθημερινή λειτουργία της επιχείρησης, τήρηση ποσόστωσης στις ανώτερες θέσεις της επιχείρησης είναι μόνον μερικά από τα ζητούμενα.
Όλα τα παραπάνω μπορούν να αλλάξουν πολύ τα κριτήρια, αλλά και το κόστος δανεισμού των μικρομεσαίων επιχειρήσεων.
Οι τράπεζες ξεκινούν την εφαρμογή αυστηρών και συστηματικών ESG κριτηρίων (περιβαλλοντικά, κοινωνικά και κριτήρια εταιρικής διακυβέρνησης) για την αξιολόγηση των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, που χρηματοδοτούνται από αυτές ανεξαρτήτων κλάδου και δραστηριότητας. Αυτή η αλλαγή αποτελεί σαφή στρατηγική επιλογή του χρηματοπιστωτικού συστήματος, ενταγμένη στις ευρωπαϊκές και διεθνείς απαιτήσεις για υπεύθυνη και βιώσιμη χρηματοδότηση.
Η κατεύθυνση αυτή καθυστερούσε να εφαρμοστεί σε μικρότερες επιχειρήσεις, ενώ μόλις δύο χρόνια νωρίτερα χρησιμοποιήθηκε στις μεγάλες εταιρίες. Σήμερα όμως, καθώς οι τράπεζες ήδη αρχίζουν και θα συνεχίσουν να κατανέμουν τον δανεισμό τους στις μικρομεσαίες (SMEs), η ανάγκη να αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο όπως οι μεγαλύτερες επιχειρήσεις γίνεται επιτακτική. Άλλωστε οι πόροι που αντλούν δεν είναι αμελητέοι, για να μην εξετάζονται όλοι οι κίνδυνοι για τη λειτουργία τους. Συγχρόνως, θα υπάρξουν και ακόμη περισσότερες χρηματοδοτήσεις για μικρομεσαίους με κοινοτική σφραγίδα.
Η αξιολόγηση ESG δεν κρίνει απλώς αν μια επιχείρηση πληροί κάποιες τυπικές προϋποθέσεις — καθορίζει ουσιαστικά αν και με ποιους όρους η ίδια θα μπορέσει να χρηματοδοτηθεί. Στην πράξη, αυτό σημαίνει ότι η χρηματοδότηση δεν εξαρτάται μόνο από τα παραδοσιακά οικονομικά δεδομένα (π.χ. τζίρος, κερδοφορία, εγγυήσεις), αλλά πια και από τον τρόπο λειτουργίας της επιχείρησης, τον τρόπο που αντιμετωπίζει περιβαλλοντικούς κινδύνους, την κοινωνική της επίδραση, και την ποιότητα της εταιρικής διακυβέρνησης. Η υιοθέτηση και η απόδειξη συμμόρφωσης με τα κριτήρια ESG μετατρέπεται σε βασική προϋπόθεση, με άμεση επίδραση όχι μόνο στην έγκριση του δανείου, αλλά και στο κόστος του χρήματος — δηλαδή στα επιτόκια και στις υπόλοιπες χρηματοδοτικές συνθήκες.
Εννοείται πως τα πρώτα ερωτηματολόγια θα έχουν διερευνητικό χαρακτήρα και οι τράπεζες θα επισημάνουν στους πελάτες τους τα τρωτά τους σημεία, ώστε αυτά να διορθωθούν. Τα κριτήρια ESG δεν αποτελούν απλώς ένα σύνολο θεωρητικών αρχών. Αντιθέτως, είναι εργαλεία μέσα από τα οποία μπορούν να αναγνωριστούν και να ποσοτικοποιηθούν οι βασικοί κίνδυνοι, που συνεπάγεται ο δανεισμός προς μια επιχείρηση.
Τι περιλαμβάνει το ερωτηματολόγιο
Ένα από τα βασικά εργαλεία που πλέον χρησιμοποιούν οι τράπεζες για να αξιολογήσουν τις επιχειρήσεις είναι ένα ειδικό ερωτηματολόγιο που αποστέλλεται μέσω του συστήματος Τειρεσία. Το ερωτηματολόγιο αυτό απευθύνεται πλέον και σε επιχειρήσεις με ετήσιο τζίρο από 10 εκατ. ευρώ και άνω, ενώ μέχρι πρότινος περιοριζόταν σε πολύ μεγάλες εταιρείες.
Για παράδειγμα, οι ερωτήσεις διερευνούν το πώς μια εταιρεία αντιμετωπίζει περιβαλλοντικά ζητήματα όπως εκπομπές ρύπων, πόσο ρυπαίνει το περιβάλλον πώς διαχειρίζεται κοινωνικά θέματα όπως η ασφάλεια και η προστασία των εργαζομένων, η ενσωμάτωση της διαφορετικότητας και η κοινωνική επίδραση, καθώς και το πώς εφαρμόζει πολιτικές εταιρικής διακυβέρνησης, όπως η καταπολέμηση της διαφθοράς και η επίτευξη διαφάνειας στη λήψη αποφάσεων.
Περιβάλλον
Μέσα από αυτό ζητείται να περιγραφεί, πώς η επιχείρηση εφαρμόζει συγκεκριμένες πολιτικές, ποια μέτρα έχει λάβει για φυσικούς και περιβαλλοντικούς κινδύνους, σε ποιο βαθμό ασφαλίζει τις λειτουργίες της (π.χ. έναντι πυρκαγιών, πλημμυρών, ακραίων καιρικών συνθηκών), καθώς και λεπτομέρειες των συμβολαίων αυτών.
Το ερωτηματολόγιο διενεργεί έλεγχο σε δύο πεδία: το πραγματικό και το δυναμικό. Τι συνέβη στο παρελθόν και πώς αντιμετωπίστηκε, αλλά και ποιες είναι οι μέριμνες που έχουν ήδη προγραμματιστεί για το μέλλον.
Επιπλέον, ζητείται περιγραφή για τον τύπο της ενέργειας που χρησιμοποιεί η επιχείρηση προκειμένου να λειτουργήσει, το κόστος της, και τυχόν σχέδια για μείωση ή βελτίωση του κόστους αυτού, ενώ γνωστοποιείται προς τις τράπεζες αν εφαρμόζονται μέτρα για τον περιορισμό της κατανάλωσης πόρων ή για τη μετάβαση σε καθαρότερες πηγές ενέργειας.
Κοινωνία
Το κοινωνικό κομμάτι των κριτηρίων περιλαμβάνει ερωτήσεις για την ιδιωτική ασφάλιση των εργαζομένων, για τον τρόπο που η εταιρεία μετρά τις κοινωνικές επιπτώσεις από τη λειτουργία της, καθώς και για το πόσες γυναίκες ή άλλες πληθυσμιακές ομάδες συμμετέχουν σε ανώτερες θέσεις εργασίας. Πέρα από αυτό, εξετάζονται και οι στόχοι κοινωνικής απόδοσης, που έχει θέσει η επιχείρηση.
Εταιρική Διακυβέρνηση
Στον τομέα της εταιρικής διακυβέρνησης, το ερωτηματολόγιο γίνεται ακόμα πιο αυστηρό. Ζητείται να αποτυπωθεί κατά πόσο η επιχείρηση διαθέτει πολιτικές καταπολέμησης της διαφθοράς, αν υπάρχει δομή και σώμα εταιρικής διακυβέρνησης, και αν δημοσιεύει έκθεση βιωσιμότητας, που να τεκμηριώνει σε ετήσια βάση την ESG στρατηγική και τις επιδόσεις της.
Τέλος, ερωτάται αν η επιχείρηση απαιτεί από τους προμηθευτές της να υποβάλλονται σε ανάλογο due diligence ESG — δηλαδή αν επεκτείνει τις βιώσιμες πρακτικές της και στην εφοδιαστική αλυσίδα της.
Είναι προφανές ότι ένα τέτοιο ερωτηματολόγιο, σε συνδυασμό με τις πιστωτικές πολιτικές των τραπεζών, θα οδηγήσει σταδιακά τις μικρότερες επιχειρήσεις να υιοθετούν πολιτικές ESG που σήμερα μπορεί να θεωρούν όχι και τόσο απαραίτητες ή ασύμβατες με τη φιλοσοφία τους. Με αυτόν τον τρόπο, οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουν οι τράπεζες μειώνονται, ενώ η κουλτούρα της βιώσιμης και υπεύθυνης επιχειρηματικότητας διαχέεται σε ολοένα και μικρότερες επιχειρηματικές μονάδες.
Διαβάστε ακόμη
Γιάννης Παπαχρήστου: Κέρδη ρεκόρ €400 εκατ. για το Υπερταμείο και μέρισμα €200 εκατ. στο Δημόσιο
HSBC: Πτώση 7,4% στα ετήσια κέρδη προ φόρων, άλμα 4% στα έσοδα
Για όλες τις υπόλοιπες ειδήσεις της επικαιρότητας μπορείτε να επισκεφτείτε το Πρώτο Θέμα