Η Νέα Δημοκρατία συμπληρώνει 52 χρόνια και η διαδρομή της σχεδόν συμπίπτει με τη ζωή της Γ΄ Ελληνικής Δημοκρατίας.
Τρεις είναι οι ημερομηνίες – κλειδιά που σηματοδότησαν την ίδρυσή της:
28 Σεπτεμβρίου 1974: ο Κωνσταντίνος Καραμανλής ανακοινώνει δημόσια την ίδρυση της «Νέας Δημοκρατίας» και δημοσιοποιεί την Ιδρυτική Διακήρυξη.
29 Σεπτεμβρίου 1974: δημοσιοποιείται το πρώτο σχέδιο καταστατικού του κόμματος.
4 Οκτωβρίου 1974: ο Κωνσταντίνος Καραμανλής καταθέτει στον Άρειο Πάγο τη δήλωση σύστασης της Νέας Δημοκρατίας, βάσει του Νομοθετικού Διατάγματος 59/1974. Με αυτή την πράξη ολοκληρώνεται η τυπική διαδικασία ίδρυσης του κόμματος.
Τι έλεγε η ιδρυτική διακήρυξη
Το κείμενο του Κωνσταντίνου Καραμανλή δεν παρουσιάζει τη Νέα Δημοκρατία απλώς ως ανασύσταση της παλιάς ΕΡΕ αλλά αναφέρεται σε μια ευρύτερη μεταδικτατορική πολιτική παράταξη.
Κεντρική φράση της διακήρυξης είναι: «Η Νέα Δημοκρατία είναι η πολιτική παράταξη που ταυτίζει το έθνος με τον λαό, την πατρίδα με τους ανθρώπους της, την Πολιτεία με τους πολίτες της, την εθνική ανεξαρτησία με τη λαϊκή κυριαρχία, την πρόοδο με το κοινό αγαθό, την πολιτική ελευθερία με την έννομη τάξη και την κοινωνική δικαιοσύνη». Επίσης αναφέρει ότι: η Νέα Δημοκρατία «αγνοεί τις διενέξεις και τους διχασμούς του παρελθόντος» και προσανατολίζεται προς «τα ευρύτερα δυνατά σχήματα εθνικής ενότητος».
Το Ίδρυμα Κωνσταντίνος Γ. Καραμανλής επισημαίνει ακριβώς αυτή την πρόθεση υπέρβασης των παραδοσιακών ορίων της παράταξης και δημιουργίας νέων πολιτικών ισορροπιών.
Πολιτικό Πλαίσιο
Ο Κωνσταντίνος Καραμανλής επέστρεψε στην Ελλάδα τον Ιούλιο του 1974, μετά την κατάρρευση της δικτατορίας, σε μια χώρα με πολύ ισχυρό αντιδικτατορικό και δημοκρατικό αίσθημα. Η προσπάθειά του δεν ήταν να ανασυστήσει απλώς την ΕΡΕ. Η Νέα Δημοκρατία σχεδιάστηκε ως νέο κόμμα, με διαφορετική πολιτική γλώσσα και με σαφή προσπάθεια να διευρύνει την απήχησή της προς το Κέντρο.
«Το μέγα θέμα της εποχής μας είναι η δημοκρατία», αναφέρεται στην ιδρυτική διακήρυξη.
Ο «ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός» έγινε ο χαρακτηριστικός ιδεολογικός όρος της ΝΔ, αλλά η πλήρης συστηματοποίηση της ιδεολογίας δεν έγινε την περίοδο της ίδρυσης. Η ιδεολογική πλατφόρμα άρχισε να συστηματοποιείται στα προσυνέδρια του 1977 και ο όρος αποκρυσταλλώθηκε στο συνέδριο της Χαλκιδικής το 1979.
Σύμφωνα με αναλυτές, ο «ριζοσπαστικός φιλελευθερισμός» του Κωνσταντίνου Καραμανλή δεν ταυτιζόταν με τον μεταγενέστερο οικονομικό νεοφιλελευθερισμό.
Η ιστορική βιβλιογραφία περιγράφει τη ΝΔ της περιόδου ως προσκολλημένη στη μικτή οικονομία, με σημαντικό ρόλο του κράτους και έμφαση στην κοινωνική δικαιοσύνη.
Η στρατηγική διεύρυνσης ήταν εμφανής στην επιλογή των προσώπων που ξεπερνούσε το παλιό στελεχιακό δυναμικό της ΕΡΕ. Υπήρξε σημαντική ανανέωση και, σύμφωνα με ιστορικό υλικό της Βουλής, αποκλείστηκαν πρόσωπα που είχαν συνεργαστεί με τη δικτατορία.
Διαβάστε περισσότερα στο protothema.gr