Σχεδόν δύο στους τρεις ανθρώπους που μοιράζονται το ίδιο κρεβάτι διαφωνούν για την ιδανική θερμοκρασία του υπνοδωματίου. Και το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα ζευγάρια. Εμφανίζεται εξίσου συχνά μεταξύ συναδέλφων και συγκατοίκων, οδηγώντας πολλές φορές σε κρυφές κινήσεις, μικρές απάτες και απίστευτες μηχανορραφίες. Υπάρχει, άραγε, τρόπος να επιτευχθεί ανακωχή;
Σε μια πρόσφατη ανάρτηση στο Threads κάποιος έγραφε: «Ιδέα για νέα εφαρμογή γνωριμιών: δημοσιεύστε τις ρυθμίσεις του θερμοστάτη σας για να βρείτε το ταίρι σας». Ο συντάκτης αποκάλυπτε στη συνέχεια τις δικές του προτιμήσεις: μια ευχάριστα ζεστή θερμοκρασία 24 βαθμών Κελσίου την ημέρα και δροσερούς 19 βαθμούς την ώρα του ύπνου.
Η πρόταση προκάλεσε καταιγισμό αντιδράσεων. «Ως άνθρωπος που παντρεύτηκε κάποιον εκτός της δικής του θερμοκρασιακής κατηγορίας, μπορώ μόνο να πω ότι πρόκειται για την πιο έξυπνη ιδέα που έχω ακούσει ποτέ», σχολίασε ένας χρήστης.
«Άσε μας με αυτό το θερμοκήπιο που έχεις για σπίτι την ημέρα», απάντησε κάποιος άλλος. «Μήπως αποθηκεύεις παλέτες με προϊόντα στο σπίτι και πρέπει να τα διατηρείς κρύα;», συμπλήρωσε ένας τρίτος.
Καθώς βρισκόμαστε αντιμέτωποι με την πιθανότητα πολικών εισβολών και ισχυρού ψύχους τον φετινό χειμώνα, αλλά και με λογαριασμούς ενέργειας που εκτοξεύονται, οι διαμάχες γύρω από τον θερμοστάτη αποτελούν αναμφίβολα καυτό θέμα.
Τον Σεπτέμβριο, αμερικανική έρευνα αποκάλυψε ότι το 44% των ζευγαριών παραδέχεται πως αλλάζει κρυφά τη θερμοκρασία όταν ο σύντροφός του αποκοιμηθεί. Διαπιστώθηκε επίσης ότι σχεδόν τα δύο τρίτα των ανθρώπων που μοιράζονται το ίδιο κρεβάτι διαφωνούν για τη θερμοκρασία του υπνοδωματίου, ενώ το 6% τσακώνεται γι’ αυτό κάθε βράδυ, γράφει ο Guardian.
Οι κρυφές μάχες για τη θέρμανση στο σπίτι και στο γραφείο
Οι διαμάχες για τον θερμοστάτη δεν περιορίζονται, φυσικά, στο οικογενειακό περιβάλλον.
Τον Ιανουάριο του 2024, εργαζόμενοι στο δημαρχείο της Οξφόρδης ανακάλυψαν ότι οι θερμοστάτες των καλοριφέρ είχαν κλειδωθεί με λουκέτα, ώστε να μην μπορεί κανείς να αυξήσει τη θέρμανση.
Ακούγονται επίσης ιστορίες για ιδιοκτήτες κατοικιών που βρίσκονται σε διαρκή σύγκρουση με τους ενοικιαστές τους, αλλά και για γονείς εξοργισμένους με τα παιδιά τους, τα οποία κυκλοφορούν στο σπίτι με σορτς έχοντας τη θέρμανση στο τέρμα.
Η τεχνολογία έχει αναμφίβολα ανοίξει τον δρόμο για ακόμη πιο ύπουλες συμπεριφορές.
«Είχα αγανακτήσει τόσο πολύ με τον άνδρα μου, που κατέβαζε συνεχώς τη θέρμανση, ώστε τον περασμένο χειμώνα του πρότεινα να αναβαθμίσουμε τον λέβητα», αφηγείται μια χρήστρια.
«Του είπα ότι αναλάμβανα ευχαρίστως ολόκληρη τη διαδικασία. Όταν πρόκειται για τέτοιες δουλειές, επιδεικνύει μια μαθημένη ανικανότητα, οπότε η πρότασή μου ήταν μουσική στ’ αυτιά του. Αυτό που εξακολουθεί να μη γνωρίζει είναι ότι ο καινούργιος θερμοστάτης μπορεί να παρακαμφθεί μέσω εφαρμογής».
«Έχει τη συνήθεια να χαμηλώνει τη θέρμανση αργά το βράδυ, ανεξάρτητα από το πόσο κρύο κάνει. Εγώ αισθάνομαι ότι το υπνοδωμάτιό μας βρίσκεται κάτω από το μηδέν. Ήταν για χρόνια αιτία έντονων καβγάδων».
Η αναβάθμιση του λέβητα σηματοδότησε την έναρξη μιας νέας, αρμονικής περιόδου.
«Τώρα, όταν κατεβάζει τον θερμοστάτη στους 15 βαθμούς, αντί να του βάζω τις φωνές, χαμογελώ καλοσυνάτα. Μόλις ξαπλώσουμε και αρχίσει να νυστάζει, πιάνω το κινητό μου και ανεβάζω τη θερμοκρασία στους 21 βαθμούς, κυριολεκτικά κάτω από τη μύτη του. Νομίζει ότι χαζεύω ασταμάτητα ειδήσεις στο κινητό».
Μα δεν αντιλαμβάνεται την ξαφνική ζέστη;
«Όχι, ποτέ. Νομίζω ότι γι’ αυτόν η μείωση της θέρμανσης δεν έχει καμία σχέση με το πόση ζέστη αισθάνεται πραγματικά. Έχει γίνει ένας αυτόματος τρόπος να διεκδικεί την ηθική ανωτερότητα. Είναι οικολόγος και ταυτόχρονα πολύ προσεκτικός με τα χρήματα».
Αυτό που είναι πραγματικά εκνευριστικό είναι ότι ο άνθρωπος που ζεσταίνεται φαίνεται να κερδίζει πάντα.
Αρκετές γυναίκες διηγήθηκαν ιστορίες για το πώς τουρτούριζαν εξαιτίας ανδρών που επέμεναν να αφήνουν τα παράθυρα ανοιχτά μέσα στην καρδιά του χειμώνα.
«Το πιο ενοχλητικό είναι ότι πάντα επικρατεί εκείνος που ζεσταίνεται. Ο άνδρας μου απλώς μου λέει να φορέσω ακόμη ένα ρούχο», λέει η Τάρα.
Πήρε, πάντως, την εκδίκησή της: κουλουριάζεται δίπλα του κάτω από το πάπλωμα φορώντας ένα χοντρό χειμωνιάτικο μπουφάν, κουμπωμένο μέχρι τον λαιμό και με την κουκούλα σηκωμένη, προκειμένου να επιβιώσει στο αρκτικό υπνοδωμάτιο.
Γιατί οι γυναίκες αισθάνονται περισσότερο το κρύο
Η διαφορά μεταξύ των δύο φύλων δεν αποτελεί απλώς προσωπική εντύπωση. Επιστημονικές μελέτες έχουν δείξει ότι οι γυναίκες τείνουν να αισθάνονται το κρύο περισσότερο από τους άνδρες, με εξαίρεση τις ιδιαίτερες συνθήκες που μπορεί να δημιουργήσει η εμμηνόπαυση.
Μια έρευνα του 2019 από οικονομολόγους της συμπεριφοράς, με τίτλο «Battle for the Thermostat», διαπίστωσε μάλιστα ότι οι γυναίκες είχαν καλύτερες επιδόσεις σε ορισμένες γνωστικές δοκιμασίες όταν βρίσκονταν σε θερμότερο περιβάλλον, ενώ οι άνδρες ήταν πιθανότερο να αποδίδουν καλύτερα σε χαμηλότερες θερμοκρασίες.
«Οι γυναίκες πράγματι τείνουν να είναι πιο ευαίσθητες στο κρύο. Γενικά, η θερμοκρασία του δέρματός τους είναι χαμηλότερη από εκείνη των ανδρών», εξηγεί η Κλερ Έγκλιν, ειδική στη θερμική φυσιολογία στο Πανεπιστήμιο του Πόρτσμουθ.
«Οι γυναίκες συνήθως έχουν μικρότερη μυϊκή μάζα και περισσότερο σωματικό λίπος από τους άνδρες».
Όπως εξηγεί, το επιπλέον στρώμα λίπους βοηθά στη διατήρηση της θερμοκρασίας στο εσωτερικό του γυναικείου σώματος, αλλά περιορίζει μέρος της ροής θερμού αίματος προς το δέρμα και τα άκρα, όπως τα χέρια και τα πόδια.
Σημαντικό ρόλο διαδραματίζουν επίσης οι ορμόνες.
«Τα οιστρογόνα κάνουν τις γυναίκες ελαφρώς πιο ευαίσθητες στο κρύο», αναφέρει η Έγκλιν. «Τα αιμοφόρα αγγεία τους συστέλλονται ταχύτερα στο κρύο σε σύγκριση με εκείνα των ανδρών, γεγονός που μειώνει τη θερμοκρασία του δέρματος».
«Ο άλλος παράγοντας είναι ότι οι άνδρες τείνουν να διαθέτουν μεγαλύτερη μυϊκή μάζα και, επομένως, μεγαλύτερη ικανότητα παραγωγής θερμότητας».
Η ιδανική θερμοκρασία για έναν καλό ύπνο
Αν, πάντως, ανήκετε σε εκείνους που επιβάλλουν τη δική τους προτίμηση για ένα ζεστό υπνοδωμάτιο, υπάρχει πιθανότητα αυτό να επηρεάζει αρνητικά την ποιότητα του ύπνου σας.
«Η ιδανική θερμοκρασία για τον ύπνο είναι περίπου 17 βαθμοί Κελσίου», αναφέρει η Έγκλιν.
Την ίδια σύσταση διατυπώνει και η British Gas, σύμφωνα με την οποία η θερμοκρασία στα υπνοδωμάτια θα πρέπει ιδανικά να κυμαίνεται μεταξύ 16 και 18 βαθμών, ενώ στους χώρους που χρησιμοποιούνται την ημέρα μεταξύ 20 και 22 βαθμών.
Η θερμοκρασία στο εσωτερικό του σώματος αρχίζει να μειώνεται το βράδυ και συνήθως υποχωρεί κατά περίπου έναν βαθμό Κελσίου.
Ακόμη και ασθενείς που παραμένουν υποχρεωτικά στο κρεβάτι, χωρίς να καταβάλλουν καμία σωματική προσπάθεια κατά τη διάρκεια της ημέρας, ακολουθούν αυτόν τον θερμοκρασιακό κύκλο.
Έρευνες έχουν επίσης δείξει ότι η χαμηλότερη θερμοκρασία πριν από την κατάκλιση και κατά τη διάρκεια της νύχτας συνδέθηκε με υψηλότερα επίπεδα μελατονίνης, της ορμόνης που ρυθμίζει τον ύπνο, στους συμμετέχοντες.
«Όταν κοιμάστε, δεν έχετε πραγματική επίγνωση του τι συμβαίνει γύρω σας. Δεν θέλετε να ζεσταίνεστε υπερβολικά. Για να αποκοιμηθείτε, η θερμοκρασία στον πυρήνα του σώματός σας πρέπει να μειωθεί», εξηγεί.
«Θέλετε να μπαίνετε σε ένα δροσερό υπνοδωμάτιο, ώστε να μπορείτε να κοιμηθείτε».
Η Έγκλιν επισημαίνει επίσης ότι τα παιδιά μοιάζουν με τις γυναίκες ως προς την αυξημένη ευαισθησία τους στο κρύο.
«Στη συνέχεια, κατά την εφηβεία, τα αγόρια αρχίζουν να ιδρώνουν περισσότερο. Οι άνδρες βασίζονται στην εξάτμιση του ιδρώτα για να δροσίζονται, ενώ οι γυναίκες και τα παιδιά στηρίζονται περισσότερο στην απώλεια θερμότητας μέσω των μεταβολών της ροής του αίματος προς το δέρμα».
Οι γυναίκες έχουν, κατά μέσο όρο, μεγαλύτερη επιφάνεια δέρματος σε σχέση με κάθε κιλό σωματικού βάρους. Αυτό σημαίνει ότι χάνουν τη θερμότητα του σώματός τους ταχύτερα προς το περιβάλλον.
Πώς η εμμηνόπαυση ανατρέπει τις ισορροπίες
Η βασική εξαίρεση σε αυτή τη διαφορά μεταξύ των φύλων αφορά στις γυναίκες που βρίσκονται στην εμμηνόπαυση.
«Η μείωση ή οι διακυμάνσεις των οιστρογόνων ευθύνονται για τις εξάψεις», εξηγεί η Έγκλιν.
«Προκαλούν αύξηση της θερμοκρασίας στο εσωτερικό του σώματος, η οποία συνδέεται με μεγαλύτερη ροή αίματος προς το δέρμα».
Ακολουθεί έντονη εφίδρωση και, όταν η υγρασία στο δέρμα εξατμίζεται, εμφανίζεται το αίσθημα του ρίγους.
Η συμβίωση με έναν σύντροφο που αντιμετωπίζει τέτοια συμπτώματα μπορεί να δημιουργήσει πραγματικό χάος στη διαχείριση της θέρμανσης.
Ο Τζακ εργάζεται από το σπίτι, όπως και η σύζυγός του, Τζέμα.
«Αυτές τις ημέρες, το σπίτι μας είναι ουσιαστικά ένα ιγκλού», παραπονιέται.
«Έκανε τόσο κρύο ώστε αναγκαζόμουν να φοράω γάντια για να πληκτρολογώ. Τελικά βρήκα μια λύση: αγόρασα ένα υπερσύγχρονο αερόθερμο 400 λιρών, που διαθέτει λειτουργία τόσο θέρμανσης όσο και ψύξης».
«Την ημέρα το έχω δίπλα στο γραφείο μου, στη μέγιστη θερμοκρασία. Τα βράδια ανάβουμε τη θέρμανση. Εγώ κάθομαι δίπλα στο καλοριφέρ και εκείνη δίπλα στον ανεμιστήρα που βγάζει κρύο αέρα».
Μερικές φορές οι άνθρωποι καταφεύγουν σε πραγματικά ακραίες λύσεις.
Τον Οκτώβριο, η αμερικανική ιστοσελίδα ενημέρωσης για τη θέρμανση και τις υδραυλικές εγκαταστάσεις Homepros δημοσίευσε μια ιστορία για έναν τεχνικό από τον οποίο είχε ζητηθεί κάποτε να εγκαταστήσει έναν «ψεύτικο» θερμοστάτη σε ένα σπίτι.
Σκοπός ήταν η σύζυγος να μπορεί να αλλάζει τη θερμοκρασία σε μια συσκευή που στην πραγματικότητα δεν έλεγχε τίποτα. Ο πραγματικός θερμοστάτης βρισκόταν κρυμμένος στο γραφείο του άνδρα της.
Πότε ο καβγάς για τη θέρμανση κρύβει βαθύτερα προβλήματα
Πότε, όμως, όλες αυτές οι κρυφές κινήσεις παύουν να αποτελούν αθώα διασκέδαση και αρχίζουν να υποδηλώνουν κάτι πιο ανησυχητικό; Και πώς μπορεί να επιτευχθεί η οικογενειακή αρμονία;
«Εάν ένα ζευγάρι ερχόταν για θεραπεία επειδή τσακώνεται για τη θέρμανση, θα ήθελα πρώτα να καταλάβω εάν πρόκειται για ένα μεμονωμένο ζήτημα ή εάν παρόμοιες συγκρούσεις εμφανίζονται και σε άλλους τομείς της σχέσης», εξηγεί η Λίνα Μίλνερ, θεραπεύτρια σχέσεων και επικεφαλής κλινικής πρακτικής στον οργανισμό Relate.
«Το ζήτημα δεν είναι τόσο η ίδια η διαφωνία όσο ο τρόπος με τον οποίο οι άνθρωποι διαχειρίζονται τις διαφορές τους».
«Το πρώτο πράγμα που θα ρωτούσα ένα ζευγάρι είναι πώς επικοινωνούν γενικά. Αισθάνονται και οι δύο ότι τους ακούνε και τους σέβονται; Μπορούν να εκφράζουν διαφορετικές ανάγκες χωρίς να αισθάνονται ότι δέχονται κριτική, ότι τους απορρίπτουν ή ότι η γνώμη τους παρακάμπτεται; Υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης ή κάθε διαφωνία μετατρέπεται σε μάχη για τον έλεγχο;»
Ο Μαρκ Ράιαν, ψυχοθεραπευτής σχέσεων εγγεγραμμένος στη Βρετανική Ένωση Συμβουλευτικής και Ψυχοθεραπείας (BACP), συμφωνεί ότι το θέμα που προκαλεί επαναλαμβανόμενους καβγάδες συχνά δεν είναι το πραγματικό πρόβλημα.
«Αυτό που διαπιστώνουμε είναι ότι οι συγκρούσεις σπάνια αφορούν στο συγκεκριμένο αντικείμενο για το οποίο τσακώνονται οι άνθρωποι».
«Κάθε ζευγάρι έχει τη δική του εκδοχή αυτού του ζητήματος, είτε πρόκειται για το πλυντήριο πιάτων είτε για τον θερμοστάτη είτε για τα σκουπίδια. Συχνά, όμως, υπάρχει κάτι βαθύτερο».
«Για παράδειγμα, ο ένας σύντροφος μπορεί να έχει ζήσει στο παρελθόν σχέσεις στις οποίες δεν τον άκουγαν ή μπορεί να είχε έναν ιδιαίτερα ελεγκτικό σύντροφο. Κάθε σύγκρουση έχει το δικό της υπόβαθρο».
Ο Ράιαν επισημαίνει, πάντως, ότι οι καβγάδες για τον θερμοστάτη μπορεί να γίνονται ιδιαίτερα έντονοι, επειδή υπάρχει ένα συγκεκριμένο αντικείμενο του οποίου τον έλεγχο διεκδικούν και οι δύο, αλλά και μια άμεση σωματική συνέπεια.
Μπορεί επίσης να προκαλείται ακαριαία συναισθηματική αντίδραση.
«Εάν ο ένας χαμηλώσει τη θερμοκρασία και ο άλλος την ανεβάσει ξανά, ο πρώτος μπορεί να αισθανθεί ότι υπονομεύεται η αυτονομία ή η γνώμη του».
Η λύση δεν είναι πάντα να μοιράζεται η διαφορά στη μέση
Εφόσον πρόκειται για ένα επαναλαμβανόμενο πρόβλημα, ο Ράιαν συμβουλεύει τα ζευγάρια να πραγματοποιήσουν μια ήρεμη και λογική συζήτηση σχετικά με τον τρόπο διαχείρισής του, προτού αρχίσουν τα κρύα.
«Καθίστε μαζί και ακούστε ο ένας την άποψη του άλλου, ώστε να καταλάβετε πώς θα μπορούσε να διαμορφωθεί ένας συμβιβασμός».
«Μπορεί να είναι κάτι τόσο απλό όσο να συμφωνήσετε ότι ο θερμοστάτης θα ανεβαίνει συγκεκριμένες ώρες της ημέρας ή ότι η θερμοκρασία δεν θα είναι τόσο υψηλή όσο τη θέλει ο ένας, αλλά ούτε τόσο χαμηλή όσο προτιμά ο άλλος».
Η Μίλνερ θεωρεί ότι το βασικό στοιχείο είναι η δυνατότητα ουσιαστικής διαπραγμάτευσης.
«Εάν ο ένας αισθάνεται ότι εκφοβίζεται ή φοβάται να εκφράσει τις ανάγκες του, τότε προκύπτουν εντελώς διαφορετικά ζητήματα. Το να τον ενθαρρύνουμε απλώς να υπερασπιστεί τον εαυτό του μπορεί να μην είναι η κατάλληλη προσέγγιση».
Ο συμβιβασμός, προσθέτει, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι η λύση βρίσκεται πάντοτε ακριβώς στη μέση.
«Οι άνθρωποι έχουν διαφορετικές ανάγκες και ευαισθησίες. Η ηλικία, η κατάσταση της υγείας, η φαρμακευτική αγωγή, οι ορμονικές μεταβολές και οι οικονομικές συνθήκες μπορούν να επηρεάζουν το πόσο άνετα αισθάνεται κάποιος σε μια συγκεκριμένη θερμοκρασία».
«Ορισμένα φάρμακα μπορεί να κάνουν κάποιον να αισθάνεται ασυνήθιστα έντονο κρύο, ενώ άλλα μπορεί να προκαλούν εφίδρωση ή εξάψεις».
Υπάρχει, τέλος, και το ζήτημα του πώς η θερμοκρασιακή ασυμβατότητα μπορεί να οδηγήσει σε απογοήτευση ακόμη και στην ερωτική ζωή.
«Πολλοί παράγοντες επηρεάζουν τη σεξουαλική ζωή ενός ζευγαριού και η σωματική άνεση είναι ασφαλώς ένας από αυτούς», αναφέρει η Μίλνερ.
«Είναι δύσκολο να αισθανθεί κάποιος ερωτική διάθεση όταν παγώνει από το κρύο ή όταν ζεσταίνεται υπερβολικά».
«Εάν κρυώνετε, μπορεί να ασχολείστε περισσότερο με το πώς θα ζεσταθείτε παρά με τη σεξουαλική οικειότητα. Αντίστοιχα, όταν κάποιος αισθάνεται υπερβολική ζέστη, ιδρώνει ή νιώθει το σώμα του κολλώδες, μπορεί να αισθάνεται άβολα ή λιγότερο ελκυστικός».
«Αυτό που για τον έναν σύντροφο μοιάζει ζεστό και φιλόξενο, για τον άλλον μπορεί να είναι ανυπόφορο».
Ποιος, λοιπόν, πρέπει τελικά να περνά το δικό του; Εκείνος που κρυώνει ή ο σύντροφος που ζεσταίνεται υπερβολικά;
«Ίσως το σημαντικότερο ερώτημα δεν είναι ποιος ελέγχει τον θερμοστάτη, αλλά πώς διατηρούμε τη ζεστασιά στις σχέσεις μας όταν οι ανάγκες μας διαφέρουν», καταλήγει η Μίλνερ.