Ένα πανάκριβο, πλωτό έκτρωμα αλλοιώνει τη θέα στο λιμάνι της Τεργέστης, στη βόρεια Ιταλία, εδώ και περισσότερα από τέσσερα χρόνια, ενώ η συντήρησή του κοστίζει εκατομμύρια στους Ιταλούς φορολογουμένους, σύμφωνα με τον δήμαρχο της πόλης.
Το Sailing Yacht A, που συνδέεται με τον Ρώσο ολιγάρχη Αντρέι Ιγκόρεβιτς Μέλνιτσενκο, είναι ένα από τα μεγαλύτερα ιστιοφόρα σκάφη στον κόσμο, με εκτιμώμενη αξία περίπου 600 εκατ. δολαρίων.
Το σκάφος βρισκόταν στην Τεργέστη για εργασίες συντήρησης τον Μάρτιο του 2022, όταν η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία οδήγησε στην επιβολή εκτεταμένων κυρώσεων και στη δέσμευση ρωσικών περιουσιακών στοιχείων.
Ανάμεσα σε αυτά ήταν και το σκάφος του Μέλνιτσενκο, μήκους 468 ποδιών, δηλαδή περίπου 143 μέτρων, το οποίο κάποτε είχε χαρακτηριστεί ως «το ασχημότερο γιοτ του κόσμου».
Οι κάτοικοι της Τεργέστης, που έχουν αρχίσει να το απεχθάνονται, το αποκαλούν απλώς «Α».
Σχεδιασμένο από τον Φιλίπ Σταρκ, το superyacht διαθέτει μια σχεδόν απόκοσμη εξωτερική εμφάνιση, με παράθυρα που μόλις διακρίνονται, ενσωματωμένα σε έναν αστραφτερό θωρακισμένο χαλύβδινο σκελετό.
Τα τρία περιστρεφόμενα κατάρτια του, κατασκευασμένα από ανθρακονήματα, έχουν ύψος αντίστοιχο με ένα οκταώροφο ιταλικό μέγαρο. Η χαρακτηριστική σιλουέτα τους έχει πλέον γίνει μόνιμο στοιχείο του πολυσύχναστου λιμανιού, στο οποίο καταπλέουν κάθε εβδομάδα δεκάδες κρουαζιερόπλοια.
Κόστος 30.000 δολαρίων την ημέρα για ένα δεσμευμένο γιοτ
Τον Σεπτέμβριο του 2025, ο δήμαρχος της Τεργέστης, Ρομπέρτο Ντιπιάτσα, ξεκίνησε δημόσια εκστρατεία θέτοντας το ερώτημα ποιος πληρώνει τα έξοδα ελλιμενισμού και συντήρησης του γιοτ.
Χαρακτήρισε την κατάσταση «ντροπή», απειλώντας ότι θα πουλήσει το σκάφος ή θα το απομακρύνει διά θαλάσσης.
Ο Ντιπιάτσα δήλωσε στο CNN ότι το κόστος διατήρησης του σκάφους σε λειτουργική κατάσταση ανέρχεται περίπου σε 30.000 δολάρια ημερησίως, δηλαδή σχεδόν 11 εκατ. δολάρια τον χρόνο.
Στο ποσό περιλαμβάνονται η αμοιβή 20μελούς πληρώματος, τα καύσιμα για τη λειτουργία των γεννητριών, οι εξειδικευμένες εργασίες καθαρισμού, η ασφάλεια και η ασφαλιστική κάλυψη.
Σύμφωνα με την ιταλική νομοθεσία, ένα σκάφος που έχει τεθεί υπό δέσμευση πρέπει να συντηρείται και δεν επιτρέπεται να εγκαταλειφθεί ώστε να σκουριάσει ή να βυθιστεί.
Εάν και όταν αρθούν οι κυρώσεις κατά του Μέλνιτσενκο, εκείνος θα πρέπει να επιστρέψει τα ποσά που έχουν δαπανηθεί για να παραλάβει ξανά το σκάφος του.
«Στο τέλος, θα του κοστίσει λιγότερο να αγοράσει ένα καινούργιο γιοτ παρά να επιστρέψει όλα όσα έχουμε ξοδέψει», δήλωσε ο δήμαρχος.
«Και εμείς πού θα βρεθούμε τότε; Μπορεί να πληρώνουμε για αυτό το τερατούργημα επί χρόνια».
Ο Μέλνιτσενκο, τραπεζίτης και βιομήχανος με περιουσία που εκτιμάται περίπου στα 20 δισ. δολάρια, αμφισβήτησε τη δέσμευση του γιοτ το καλοκαίρι του 2022.
Υποστήριξε ότι το σκάφος δεν ανήκε απευθείας στον ίδιο, αλλά σε εταιρεία με την επωνυμία Valla Sails, μέσω καταπιστεύματος που είχε συστήσει η σύζυγός του.
Η υπόθεση εξετάστηκε από δικαστήριο της Ρώμης το 2022 και τελικά έφτασε στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Το 2025, το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η Ιταλία έχει το δικαίωμα να διατηρήσει το σκάφος υπό δέσμευση.
Μαζί με αυτό το δικαίωμα, ωστόσο, παραμένει και η υποχρέωση συντήρησής του.
Το Scheherazade των 700 εκατ. δολαρίων και η σύνδεση με τον Πούτιν
Το Sailing Yacht A δεν είναι το μοναδικό ρωσικό γιοτ που επιβαρύνει οικονομικά την Ιταλία.
Στο λιμάνι Μαρίνα ντι Καράρα, στην Τοσκάνη, βρίσκεται το εξαώροφο υπερπολυτελές σκάφος Scheherazade, μήκους 465 ποδιών, περίπου 142 μέτρων.
Το γιοτ είναι ελλιμενισμένο πίσω από ψηλούς τοίχους, ώστε να προστατεύεται αλλά και να παραμένει μακριά από τα βλέμματα των περίεργων.
Παρότι, σύμφωνα με αναφορές, έχει καταχωριστεί στο όνομα του Εντουάρντ Χουνταϊνάτοφ, στελέχους της ρωσικής πετρελαϊκής εταιρείας Rosneft, ο Ρώσος αντιπολιτευόμενος Αλεξέι Ναβάλνι είχε υποστηρίξει, παρουσιάζοντας στοιχεία που θεωρήθηκαν αξιόπιστα, ότι το σκάφος ανήκει στην πραγματικότητα στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.
Στις 28 Αυγούστου 2026, το γιοτ αναχώρησε από το λιμάνι με κατεύθυνση προς τα βόρεια, στην Ιταλική Ριβιέρα, σύμφωνα με τα σήματα του αναμεταδότη του που καταγράφηκαν από την υπηρεσία Vessel Finder.
Κατά τη διάρκεια του πλου συνοδευόταν από ισχυρές ιταλικές δυνάμεις ασφαλείας.
Επέστρεψε περίπου δέκα ώρες αργότερα.
Εκπρόσωπος της Italian Sea Group, στις εγκαταστάσεις της οποίας είναι ελλιμενισμένο, εξήγησε ότι πραγματοποιήθηκαν τεχνικές δοκιμές στο πλαίσιο της συντήρησής του.
Το Scheherazade έχει εκτιμώμενη αξία 700 εκατ. δολαρίων.
Ανάμεσα στις πολυτελείς εγκαταστάσεις του περιλαμβάνονται δύο ελικοδρόμια και μια πισίνα που μετατρέπεται σε πίστα χορού, σύμφωνα με το Superyacht Times.
Πάνω από 15 εκατ. δολάρια για τη συντήρηση του Scheherazade
Το συμβόλαιο ελλιμενισμού του Scheherazade είχε εξοφληθεί μέχρι τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με φορολογικά αρχεία που εξέτασε το CNN.
Η Italian Sea Group δεν αποκαλύπτει ποιος είχε καταβάλει τα σχετικά ποσά ή ποιος καλύπτει σήμερα τα έξοδα ελλιμενισμού.
Από τη στιγμή που το σκάφος τέθηκε υπό δέσμευση, οι φορολογούμενοι της Τοσκάνης έχουν καταβάλει περισσότερα από 15 εκατ. δολάρια για τη συντήρηση του μειωμένου πληρώματος, σύμφωνα με δημοσιεύματα του τοπικού Τύπου.
Ορισμένα από τα μέλη του πληρώματος είναι Βρετανοί και άλλα Ρώσοι, ενώ οι εργαζόμενοι εναλλάσσονται αρκετές φορές τον χρόνο.
Πέρυσι, ένα κινηματογραφικό συνεργείο που προσπάθησε να πλησιάσει το γιοτ απομακρύνθηκε με τη χρήση drones και κανονιών νερού.
Στα πρόσθετα έξοδα περιλαμβάνεται η ασφάλεια, ώστε να διασφαλίζεται ότι κανείς δεν πλησιάζει το σκάφος, αλλά και ότι το ίδιο δεν θα αποπλεύσει όσο παραμένει δεσμευμένο.
Τα Lady M και Lena που πληρώνει επίσης η Ιταλία
Ανάμεσα στα υπόλοιπα πλοία των οποίων τη συντήρηση καλύπτει η Ιταλία βρίσκεται και το Lady M, ένα κομψό superyacht μήκους 210 ποδιών, περίπου 64 μέτρων.
Το σκάφος ανήκει στον Αλεξέι Μορντάσοφ, συνεργάτη του Πούτιν και βασικό μέτοχο της Severstal, της μεγαλύτερης εταιρείας χάλυβα και εξόρυξης της Ρωσίας.
Το Forbes εκτιμά ότι η καθαρή περιουσία του Μορντάσοφ πλησιάζει τα 37 δισ. δολάρια.
Το Lady M παραμένει δεσμευμένο στην Ιμπέρια και έχει κοστίσει μέχρι στιγμής περίπου 2 εκατ. δολάρια στους Ιταλούς φορολογουμένους, σύμφωνα με τον Ματέο Μπονζάν, υποδιευθυντή του λιμανιού Marina di Imperia, ο οποίος μίλησε στο Forbes.
Σε κοντινή απόσταση συντηρείται και το Lena, ένα superyacht μήκους 126 ποδιών, περίπου 38 μέτρων, που ανήκει στον Γκενάντι Τιμτσένκο, έναν ακόμη σύμμαχο του Πούτιν.
Όλα τα δεσμευμένα σκάφη διαθέτουν πληρώματα που φροντίζουν για τη συντήρησή τους, με τις σχετικές δαπάνες να καλύπτονται από την ιταλική κυβέρνηση.
Στα πρόσθετα κόστη περιλαμβάνεται ακόμη και η λειτουργία του κλιματισμού, προκειμένου να αποτρέπεται η ανάπτυξη μούχλας στο εσωτερικό των σκαφών.
Από τη Γερμανία και τη Γαλλία μέχρι την Ισπανία – Ο λογαριασμός των κυρώσεων
Η Ιταλία δεν είναι η μοναδική ευρωπαϊκή χώρα που έχει βρεθεί αντιμέτωπη με το κόστος συντήρησης δεσμευμένων υπερπολυτελών γιοτ.
Η Γερμανία διατηρεί το Dilbar, αξίας περίπου 800 εκατ. δολαρίων, το οποίο κάποια περίοδο ανήκε στην αδελφή του Ρώσου μεγιστάνα Αλισέρ Ουσμάνοφ (Alisher Usmanov), σε βάρος του οποίου έχουν επιβληθεί κυρώσεις.
Η Γαλλία καλύπτει τη συντήρηση του Amore Vero, που συνδέεται με τον Ρώσο ολιγάρχη Ιγκόρ Σέτσιν.
Αντίστοιχα, η Ισπανία συντηρεί το Tango, ιδιοκτησίας του Ρώσου ολιγάρχη Βίκτορ Βέκσελμπεργκ, ο οποίος επίσης υπόκειται σε κυρώσεις.
Το Γιβραλτάρ, από την άλλη πλευρά, κατάφερε να πουλήσει σε δημοπρασία το Axioma, μήκους 236 ποδιών, περίπου 72 μέτρων, που ανήκε στον Ρώσο μεγιστάνα του χάλυβα Ντμίτρι Πουμπιάνσκι .
Το τίμημα της πώλησης διαμορφώθηκε περίπου στα 37,5 εκατ. δολάρια, σύμφωνα με το Reuters.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν επίσης πουλήσει αρκετά δεσμευμένα σκάφη, μεταξύ των οποίων το Amadea, που ανήκε στον Ρώσο πολιτικό Σουλεϊμάν Κερίμοφ (Suleiman Kerimov), σε βάρος του οποίου έχουν επιβληθεί κυρώσεις δύο φορές.
Δεν επιλέγουν όλες οι χώρες να καλύπτουν το κόστος συντήρησης δεσμευμένων σκαφών, ιδιαίτερα όταν η εθνική τους νομοθεσία δεν τις υποχρεώνει να το κάνουν.
Το τεράστιο Luminosity, μήκους 353 ποδιών, περίπου 108 μέτρων, που συνδέεται με τον Ρώσο Αντρέι Γκούριεφ, βρίσκεται υπό δέσμευση στο Μαυροβούνιο.
Σύμφωνα με φωτογραφίες που δημοσίευσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης η Benetti Yachts, η εταιρεία που κατασκεύασε το σκάφος, το Luminosity έχει αφεθεί να σκουριάζει και να φθείρεται.
Το Μαυροβούνιο επιχείρησε να πουλήσει το γιοτ το 2024, έναντι 135 εκατ. ευρώ.
Ωστόσο, η πώληση τελικά εμποδίστηκε και το σκάφος εξακολουθεί να παραμένει εγκαταλελειμμένο στη μαρίνα Porto Montenegro, στο Τίβατ.
Η στάση της Μελόνι και η οργή των φορολογουμένων
Η πρωθυπουργός της Ιταλίας, Τζόρτζια Μελόνι, έχει υποστηρίξει σθεναρά τη διατήρηση των κυρώσεων σε βάρος Ρώσων ολιγαρχών που συνδέονται με τον Πούτιν.
Τον περασμένο μήνα, προειδοποίησε την ιταλική Γερουσία ότι οποιαδήποτε χαλάρωση των κυρώσεων ή προσπάθεια συνεννόησης με τη Μόσχα θα αποτελούσε «μια πολύ επικίνδυνη επιλογή».
Ωστόσο, πολλοί άλλοι, όπως ο δήμαρχος της Τεργέστης, Ρομπέρτο Ντιπιάτσα, θεωρούν ότι οι φορολογούμενοι δεν θα έπρεπε να επιβαρύνονται με το κόστος συντήρησης των πολυτελών παιχνιδιών των ολιγαρχών.
Η διατήρηση των δεσμευμένων γιοτ σε καλή κατάσταση έχει μετατραπεί έτσι σε ένα ακριβό και δυσεπίλυτο πρόβλημα, στο οποίο συγκρούονται οι διεθνείς κυρώσεις, οι νομικές υποχρεώσεις και το οικονομικό βάρος που καλούνται να σηκώσουν οι πολίτες.