Στα projects του γραφείου Potiropoulos+Partners που είναι από τα μεγαλύτερα στην Ελλάδα, η εξωτερική ομορφιά συναντά την εσωτερική άνεση.

Ξεκινήσατε το 1989. Αν κάνατε έναν απολογισμό από το ξεκίνημα σας ως γραφείο μέχρι σήμερα, τι θα λέγατε;
Ξεκινήσαμε μόνοι μας, η Λιάνα κι εγώ, σε ένα μικρό ρετιρέ στο Παγκράτι, στη συνέχεια στη Σούτσου στην Πλατεία Μαβίλη, σε έναν μεγαλύτερο χώρο και καταλήξαμε στην ίδια περιοχή, από την άλλη πλευρά της πλατείας, στην Εβρου. Στα χρόνια που πέρασαν το γραφείο αναπτύχθηκε, μεγάλωσε, από τους δυο μας στην αρχή με αναθέσεις μικρών κυρίως έργων και σήμερα σε μια ομάδα είμαστε εξήντα περίπου άτομα, (μαζί και με τον Ρήγα, τον γιο μου), πλέον με δραστηριότητα σε όλη την Ελλάδα και στο εξωτερικό. Η κινητήρια δύναμη ήταν και είναι το ενδιαφέρον μας για την αρχιτεκτονική. Οι ανεκπλήρωτες προσδοκίες μας -αφού ποτέ το μέλλον δεν θα είναι όπως το σχεδιάζεις- αποτυπώνονται σε κάποια κτίριά μας, περιγεγραμμένες στην υλική τους μορφή που θα υπενθυμίζει, είτε νοητικά είτε συναισθηματικά τις προσπάθειές μας στην αναζήτηση μιας ελπίδας που φέρνει μαζί του ο σχεδιασμός. Υπό αυτή την έννοια υπάρχει ένας αέναος «αγώνας», για την εκπλήρωση του ανεκπλήρωτου -ή του οράματος, όπως θέλετε πείτε το- εκεί είμαστε τώρα.

Η φιλοσοφία και τα έργα ενός μεγάλου Ελληνα αρχιτέκτονα

Dimitris Potiropoulos

Η φιλοσοφία και τα έργα ενός μεγάλου Ελληνα αρχιτέκτονα

Layers Villa 3d visualization Batis Studio

Η φιλοσοφία και τα έργα ενός μεγάλου Ελληνα αρχιτέκτονα

Athens LifeTech Park 3d visualization Batis Studio

Ποιες είναι οι πιο σημαντικές στιγμές του γραφείου σας σε διεθνές επίπεδο;
Είναι οι διεθνείς διακρίσεις, η δουλειά μας στο πλαίσιο των έργων των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα το 2004 λόγω της φύσης της και οι επαφές ή και συνεργασίες μας με ξένα γραφεία. Πιο έντονα έχουν αποτυπωθεί στη μνήμη μου οι συζητήσεις μας με τον Libeskind, με τον Grimshaw και τον Patrik Schumacher, οι επαγγελματικές αλλά και οι πιο χαλαρές, σχετικά με το πώς βλέπουμε οι αρχιτέκτονες την αρχιτεκτονική και πώς η αρχιτεκτονική έχει διαμορφωθεί ως έννοια, αλλά και ως διακύβευμα σε μια χρονική περίοδο που ο κόσμος αλλάζει με ραγδαίους ρυθμούς και απρόβλεπτη πρόγνωση.

Η φιλοσοφία και τα έργα ενός μεγάλου Ελληνα αρχιτέκτονα

Active Materiality – Vacation Houses Complex In Porto Cheli 3d visualization Batis Studio

Ποιο είναι το στοιχείο του χαρακτήρα σας που απεικονίζεται στη φράση “από τα πιο καλά οργανωμένα ελληνικά αρχιτεκτονικά γραφεία”;
Στην αρχαιότητα με τον όρο «διαλεκτική» εννοούσαν την τέχνη να φτάνει κανείς στην «αλήθεια» μέσα από την αντιπαράθεση των αντιθέτων απόψεων. Ο όρος «διαλεκτική» προέρχεται από το «διαλέγομαι», που σημαίνει συζητώ. Γενικότερα, δηλώνει την αντιπαραβολή των αντιθέσεων και την ανάπτυξη του «διαλόγου» τους, είτε ως εναρμόνιση, είτε ως αναίρεση, είτε ως μια νέα σύνθεσή τους. Αυτόν τον τρόπο αναζήτησης της «αλήθειας», δηλαδή των απαντήσεων στα ερωτήματα που μας απασχολούν, τον θεωρούμε ορθολογικό, οργανωμένο, ουσιαστικό, έτσι επιδιώκουμε να σκεφτόμαστε και να συζητάμε, και έτσι λειτουργούμε.

Η φιλοσοφία και τα έργα ενός μεγάλου Ελληνα αρχιτέκτονα

Villas in Olive Grove, Costa Navarino photographer Yiorgis Yerolymbos

Η φιλοσοφία και τα έργα ενός μεγάλου Ελληνα αρχιτέκτονα

Serpentine House 3d visualization Batis Studio

Ποιες είναι οι αγαπημένες σας τυπολογίες κτιρίων που έχετε δημιουργήσει; Θα μπορούσατε να δώσετε παραδείγματα;
Παρόλο που ποσοστιαία είναι τα λιγότερα στο γραφείο, προσωπικά με ενδιαφέρουν περισσότερο τα έργα μικτής χρήσης, λόγω της προγραμματικής τους πολυπλοκότητας, που συνεπάγεται και αντίστοιχη σχεδιαστική πολυπλοκότητα. Συνήθως πρόκειται για έργα μεγαλύτερης κλίμακας κατ’ επέκταση και η σχέση με το περιβάλλον τους, το αστικό ή όποιο άλλο, αποκτά μεγαλύτερο βαθμό κρισιμότητας. Ενα τέτοιο έργο μας είναι το «Athens LifeTech Park», που τώρα κατασκευάζεται, το οποίο μας έδωσε την ευκαιρία να εξετάσουμε και να εισαγάγουμε σχέσεις στον σχεδιασμό του από πιο ευέλικτες μορφές οργάνωσης, ακριβώς λόγω της λειτουργικής συνθετότητας που έχει.

Η φιλοσοφία και τα έργα ενός μεγάλου Ελληνα αρχιτέκτονα

Slow Living Resort in Cyclades 3d visualization Batis Studio

Ποια είναι τα πρόσφατα ελληνικά projects που αναλάβατε για τα οποία νιώθετε πιο υπερήφανος;
Ενδεικτικά θα έλεγα το «Serpentine House» και το «Kifissias 4-est», ως προς τη γλώσσα τους σε σχέση με το αστικό περιβάλλον στο οποίο εντάσσονται και αντίστοιχα με το φυσικό στοιχείο στο πλαίσιο μιας βιώσιμης προσέγγισης που προάγει την ιδέα της αειφορίας.

Η φιλοσοφία και τα έργα ενός μεγάλου Ελληνα αρχιτέκτονα

Villa “Π” 3d visualization Batis Studio

Υπάρχει κάποιο έργο σας που την ώρα που το προσπερνάτε διερχόμενος αναρωτιέστε: «θα έπρεπε να το είχα σχεδιάσει αλλιώς;»
Ο εχθρός του καλού είναι το καλύτερο και του αρχιτέκτονα το αίσθημα-παγίδα του ανικανοποίητου.

Τα έργα σας «σηκώνουν» updates;
Η αρχιτεκτονική έχει χρόνο γέννησης την ημερομηνία σύλληψής της. Αυτό που απασχολεί τον αρχιτέκτονα είναι με ποιους όρους και για ποιο σκοπό θα δημιουργεί κάθε φορά, σε έναν συγκεκριμένο τόπο, μια συγκεκριμένη χρονική στιγμή. Οταν ο χρόνος αυτός παρέλθει, που σημαίνει ότι οι συνθήκες δεν θα είναι πια οι ίδιες, κάθε έργο επιδέχεται νέες ερμηνείες. Δεν πιστεύω σε διαχρονικούς «κανόνες». Η επικαιροποίηση της συνθετικής προσέγγισης, του πώς δηλαδή αντιλαμβανόμαστε την «άσκηση» και τη «λύση» της μια άλλη χρονική στιγμή, είναι αναπόφευκτη. Αταβιστικά, πατάμε πάντα σε πράγματα που προϋπάρχουν, αλλά η προτεραιότητα δίνεται στο εκάστοτε χρονικό πλαίσιο που εξετάζουμε.

Η «χρυσή» βράβευση για το «Cascading Terraces» ποιο στάδιο απεικονίζει στην πορεία του γραφείου;
Να πω το εξής για να δώσω το στίγμα μας: Ο σκοπός του αρχαίου ανθρώπου ήταν η αρμονία με την φύση, εμείς οι σύγχρονοι άνθρωποι έχουμε αναπτύξει την αντίστιξη και την ένταση που αυτή φέρνει ως αποτέλεσμα. Σπρώξαμε στα όρια την αρχιτεκτονική. Ναι μεν το να ζούμε καλύτερα σημαίνει να είμαστε ανοικτοί στην ανανέωση και την εξέλιξη, αλλά ποια ανανέωση και ποια εξέλιξη; Αυτό λοιπόν είναι ένα καίριο ερώτημα, που αφορά στον βίαιο εκμοντερνισμό της αστικής ζωής, ή για να το πάμε ακόμη παραπέρα, στο φλέγον ζήτημα της διασύνδεσης αρχιτεκτονικής και φύσης. Στις ημέρες μας, όταν η περιβαλλοντική καταστροφή θέτει υπό αμφισβήτηση την κοινή πεποίθηση ότι ο μελλοντικός χρόνος είναι άπειρος, βρισκόμαστε ακριβώς στη χρονική στιγμή που οφείλει κανείς να υποδείξει δυνατότητες υπέρβασης εκεί όπου η σημερινή λογική συναντάει αδιέξοδα. Δυνατότητες, που ανασκάπτουν εκτεταμένα πεδία σημασιών και μας βοηθάνε να κατανοήσουμε ότι οι προβληματισμοί που διατυπώνονται δεν αποτελούν ιδιοτροπίες του καιρού μας, αλλά εύγλωττες φανερώσεις μιας πολύ ευρύτερης υπόθεσης που σχετίζεται άμεσα με την βιωσιμότητα του πλανήτη μας.

Να επιστρέψω όμως στο ερώτημα για το «Cascading». Οι άνθρωποι είμαστε έλλογα όντα που κατανοούν τη σχέση τους με τον κόσμο, είμαστε επίσης φτιαγμένοι να νοηματοδοτούμε τη ζωή μας και υπό αυτό το πρίσμα, είμαστε πάνω και πέρα από τη χρονική της διάρκεια. Ωστόσο συνειδητοποιούμε τον χρόνο και τις συναφείς αλλαγές, ή και ανατροπές που συνεπάγεται, στη βάση πάντοτε ότι η γλώσσα που χρησιμοποιούμε είναι μία αλυσίδα η οποία εξελίσσεται, έχει μία συνέχεια, όχι απαραίτητα γραμμική. Επομένως, πρόκειται για μια εξελικτική πορεία -αναφέρομαι στη δουλειά μας- που δεν μπορεί να ταυτιστεί με ένα συγκεκριμένο κτίριο ή ένα επινοημένο «όριο-σταθμό».