Η ανακαίνιση ενός ρετιρέ 150 τ. μ. στο Κολωνάκι από το αρχιτεκτονικό γραφείο Α2, κρύβει δύο εκπλήξεις: το παιχνίδι με τα χρώματα και την επικοινωνία μεταξύ του ιδιοκτήτη και του αρχιτέκτονα.
“Τα αντικείμενα του ιδιοκτήτη εντάσσονται στον χώρο ως ενεργά στοιχεία και όχι ως διακοσμητικές προσθήκες, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας πιο βιωματικής αφήγησης του εσωτερικού”. Η πρόταση προκύπτει μέσα από έναν σταθερό και ουσιαστικό διάλογο μεταξύ ιδιοκτήτη και μελετητή, όπου οι αποφάσεις διαμορφώνονται από κοινού και όχι ως επιβολή μιας έτοιμης αισθητικής κατεύθυνσης. Το διαμέρισμα συγκροτείται ως ένα συνεκτικό εσωτερικό σύνολο, στο οποίο το χρώμα, η υλικότητα και οι χωρικές παρεμβάσεις συνθέτουν μια σαφή, ελεγχόμενη αλλά και έντονα προσωπική αρχιτεκτονική ταυτότητα κατοίκησης.
Οπως σε κάθε συνεργασία με έναν επαγγελματία, έτσι και με έναν αρχιτέκτονα, είναι πολύ σημαντική η επικοινωνία του με τον ιδιοκτήτη της κατοικίας. Αν υπάρχει “χημεία” ή όχι. Σε αυτό το διαμέρισμα της Πατριάρχου Ιωακείμ στο Κολωνάκι εκπέμπεται αυτή η χημεία, ο “διάλογος” μεταξύ ιδιοκτήτη και “μελετητή”. Με αποτέλεσμα να καταφέρνει, ο ιδιοκτήτης μέσα από την ανακαίνιση του σπιτιού του, να αφήνει το αποτύπωμα της αισθητικής, του χαρακτήρα και της προσωπικότητάς του. Στο διαμέρισμα υπάρχει ένα έντονο χρωματικό παιχνίδι -ειδικά το εμβληματικό μπλε που παραπέμπει καθαρά στο χαρακτηριστικό “μπλε του Yves Klein”. Τι είναι όμως το συγκεκριμένο χρώμα;
Το μπλε του Yves Klein
Το International Klein Blue, γνωστό ως IKB, είναι ένα από τα πιο εμβληματικά χρώματα στην ιστορία της σύγχρονης τέχνης. Δημιουργήθηκε από τον Γάλλο καλλιτέχνη Yves Klein (1928–1962) και κατοχυρώθηκε επίσημα το 1960, σε μια εποχή που η τέχνη αναζητούσε νέες γλώσσες έκφρασης πέρα από την αναπαράσταση.
Η φόρμουλα του δεν ήταν τυχαία. Ο Klein συνεργάστηκε με τον χημικό Édouard Adam για να αναπτύξουν μαζί έναν τρόπο να διατηρείται η χρωστική ουσία, ζωντανή και ανέπαφη μετά το στέγνωμα. Αντί για παραδοσιακά μέσα, όπως λάδι ή ακρυλικό, χρησιμοποίησαν μια συνθετική ρητίνη που λέγεται Rhodopas M60A, η οποία επέτρεπε στο χρώμα να διατηρεί το απόλυτο βάθος και τη ζωντάνια του, σαν να μην είχε αγγίξει ποτέ καμβά.
Αυτό που έχει περισσότερο ενδιαφέρον όμως ήταν ότι για τον Klein το IKB δεν ήταν ποτέ απλώς ένα χρώμα. Ήταν μια μεταφυσική κατάσταση. Το βαθύ αυτό μπλε συμβόλιζε το άπειρο, τον ουρανό που δεν μπορείς να αγγίξεις, το κενό, αυτό που ο ίδιος αποκαλούσε le vide (“κενό” στα γαλλικά) και για αυτόν σήμαινε μια απελευθέρωση από κάθε υλικότητα. Για τον ίδιο το μπλε δεν έχει διαστάσεις. Με αυτή την έννοια, κάθε μονόχρωμος πίνακάς του δεν ήταν μια επιφάνεια αλλά ένα άνοιγμα. Ο Klein δημιούργησε εκατοντάδες έργα αποκλειστικά σε IKB πίνακες, τις περίφημες «ανθρωπομετρίες» όπου αποτυπώνονταν γυμνά σώματα στον καμβά, ακόμα και φωτιές βαμμένες μπλε. Τα έργα του βρίσκονται σήμερα σε μερικά από τα σημαντικότερα μουσεία του κόσμου, όπως το MoMA και το Centre Pompidou.
Η κληρονομιά του IKB εκτείνεται πολύ πέρα από την τέχνη. Επηρέασε βαθιά τον Minimalism και την Conceptual Art, ενώ σήμερα το χρώμα επανεμφανίζεται συνεχώς στη μόδα, την αρχιτεκτονική και το σχεδιασμό. Κι όμως, παρά την ευρεία διάδοσή του, το χρώμα του Klein παραμένει μοναδικό κι ένα από τα ελάχιστα χρώματα στην ιστορία που φέρουν ανθρώπινη υπογραφή.
Αρχιτεκτονική περιγραφή
Το διαμέρισμα έχει ανακαινιστεί στο παρελθόν από την οποία διατηρήθηκαν ελάχιστα στοιχεία, με πιο χαρακτηριστικό την υφιστάμενη κουζίνα, ως ίχνος μιας προηγούμενης φάσης του χώρου. Η νέα παρέμβαση δεν επιδιώκει τη διαγραφή αυτής της στρωμάτωσης, αλλά τη διακριτική ενσωμάτωση της στη συνολική σύνθεση. Η κάτοψη οργανώνεται με καθαρότητα και λειτουργική λογική: δύο υπνοδωμάτια, εκ των οποίων το ένα master, ένα γραφείο, δύο λουτρά, ένα WC και ένας ενιαίος χώρος διημέρευσης που συγκεντρώνει το καθιστικό και την καθημερινή χρήση. Η απλότητα της διάταξης επιτρέπει στις αρχιτεκτονικές παρεμβάσεις να καθορίσουν ουσιαστικά την εμπειρία του χώρου.
Κεντρικό στοιχείο της σύνθεσης αποτελεί το χρώμα, το οποίο αντιμετωπίζεται ως εργαλείο οργάνωσης και όχι ως διακοσμητική επεξεργασία. Οι κύριες επιφάνειες του καθιστικού επενδύονται με ένα βαθύ μπλε, το οποίο λειτουργεί ως ενιαίο φόντο και ενισχύει την ανάγνωση των όγκων και των επιμέρους αρχιτεκτονικών χειρισμών. Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, μια έντονη κόκκινη παρέμβαση οργανώνεται ως αρχιτεκτονικό «κάδρο», εισάγοντας ένα δεύτερο επίπεδο ανάγνωσης και δημιουργώντας σαφή χρωματική αντίστιξη που ενεργοποιεί τον χώρο.
Το τζάκι επανασχεδιάζεται ως αυτόνομο αρχιτεκτονικό στοιχείο, με καμπύλη γεωμετρία και συνδυασμό ματ επιφανειών και φυσικού κόκκινου μαρμάρου, το οποίο ενισχύει τη γλυπτική του παρουσία και λειτουργεί ως ισχυρό υλικό σημείο αναφοράς στο εσωτερικό. Η σύνθεση λειτουργεί ως οργανωτικός πυρήνας του ενιαίου χώρου. Διακριτικά ενταγμένα στη συνολική σύνθεση, τα γύψινα διακοσμητικά οροφής επανερμηνεύονται μέσα σε ένα σύγχρονο πλαίσιο, δημιουργώντας έναν ήπιο διάλογο με την τυπική αθηναϊκή αρχιτεκτονική της πολυκατοικίας και ενισχύοντας την αντίθεση μεταξύ κλασικών και σύγχρονων στοιχείων.
Η υλικότητα του έργου βασίζεται σε αντιπαραθέσεις: φυσικές και τεχνητές επιφάνειες, ματ και γυαλιστερές υφές, συμπαγή χρώματα και πιο ουδέτερες ζώνες. Στους ιδιωτικούς χώρους, η χρήση ταπετσαριών με έντονα μοτίβα στα κεφαλάρια των κρεβατιών εντάσσεται οργανικά στη συνολική σύνθεση των υπνοδωματίων, χωρίς να μεταβάλλει τον ενιαίο χαρακτήρα της ατμόσφαιρας. Τα αντικείμενα του ιδιοκτήτη εντάσσονται στον χώρο ως ενεργά στοιχεία και όχι ως διακοσμητικές προσθήκες, συμβάλλοντας στη διαμόρφωση μιας πιο βιωματικής αφήγησης του εσωτερικού.