Για να χαρείτε τον κήπο σας το καλοκαίρι χωρίς την ενόχληση των κουνουπιών, πρέπει να συνδυάσετε την εξάλειψη των εστιών αναπαραγωγής, τη φυσική απώθηση και τα ατομικά μέτρα προστασίας.
Γυρίζοντας το χρόνο πίσω, στην εποχή που ο Ηρακλής έφερνε σε πέρας τους Δώδεκα Αθλους, θυμόμαστε ότι στον έκτο άθλο κλήθηκε να αντιμετωπίσει τις Στυμφαλίδες Όρνιθες. Ο ήρωας δεν άρχισε να τοξεύει τυφλά στο πυκνό δάσος. Χρειάστηκε τη σοφία της Αθηνάς, η οποία του προσέφερε τα χάλκινα κρόταλα για να αποκαλύψει τον εχθρό πριν τον εξοντώσει. Ο μύθος λειτουργεί ως αλληγορία για την αδιάκοπη προσπάθεια του ανθρώπου να δαμάσει τη φύση. Σήμερα, απέναντι στις σύγχρονες «Στυμφαλίδες» όπως είναι η περίπτωση της αντιμετώπισης των κουνουπιών, δεν χρειαζόμαστε αλόγιστη χρήση βιοκτόνων που επιβαρύνουν το περιβάλλον. Χρειαζόμαστε γνώση, στρατηγική και έγκυρη ενημέρωση.
Γνωρίζοντας τον «εχθρό»
Στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 60 είδη κουνουπιών που υπάγονται σε 7 γένη. Ωστόσο, τρία είναι τα κυριότερα που επηρεάζουν την καθημερινότητά μας:
–Γένος Anopheles: Αναπαράγεται σε καθαρά, στάσιμα νερά και ορυζώνες. Είναι δραστήριο από το σούρουπο έως το χάραμα και αποτελεί τον κύριο ενδιάμεσο ξενιστή της ελονοσίας.
–Γένος Culex: Το πιο κοινό και ενοχλητικό κουνούπι των αστικών περιοχών. Γεννά τα αυγά του σε μορφή σχεδίας στην επιφάνεια του νερού (από λιμνούλες μέχρι πιατάκια γλαστρών) και είναι φορέας του ιού του Δυτικού Νείλου.
–Γένος Aedes: Περιλαμβάνει το γνωστό Ασιατικό κουνούπι-τίγρης (Aedes albopictus), το οποίο ξεχωρίζει από τη λευκή ρίγα στο κεφάλι και την πλάτη. Σε αντίθεση με τα άλλα είδη, δραστηριοποιείται την ημέρα, γεννά τα αυγά του σε υγρό χώμα ή μικροεστίες νερού και σχετίζεται με τη μετάδοση ιών όπως ο Zika και ο Δάγγειος πυρετός.
Η νέα πραγματικότητα: Κλιματική αλλαγή και δραστηριότητα κουνουπιών
Η πρόληψη είναι πάντα προτιμότερη από τη θεραπεία, ειδικά τώρα που τα δεδομένα αλλάζουν. Όπως επισημαίνει ο Δρ. Αντώνιος Μιχαηλάκης, Ερευνητής Α’ στο Μπενάκειο Φυτοπαθολογικό Ινστιτούτο, η κλιματική αλλαγή και οι ήπιοι χειμώνες έχουν ανατρέψει τα μέχρι τώρα επιστημονικά δεδομένα. Από το τέλος του 2022 παρατηρείται αδιάκοπη παρουσία του κουνουπιού-τίγρη καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, ενώ καταγράφηκαν αυγά αλλά και ο ιός του Δυτικού Νείλου σε κουνούπια ακόμη και τους χειμερινούς μήνες. Για το κουνούπι, «καλοκαίρι» δεν είναι πλέον μόνο οι θερμοί μήνες, αλλά κάθε περίοδος όπου η θερμοκρασία δεν πέφτει κάτω από τους 5°C.
Οδηγίες για ένα ξέγνοιαστο καλοκαίρι
Στο αστικό περιβάλλον, η υπερβολική χρήση νερού δημιουργεί ιδανικές μικροεστίες αναπαραγωγής. Η προστασία ξεκινά από την αυλή και το μπαλκόνι μας:
–Εξάλειψη λιμναζόντων νερών: Αδειάζουμε συχνά το νερό από τα πιατάκια των γλαστρών, τα λουτρά πουλιών, τις μικρές πισίνες και τα διακοσμητικά δοχεία.
-Συντήρηση υποδομών: Καθαρίζουμε τις υδρορροές ώστε να μην εγκλωβίζεται νερό και καλύπτουμε τα σιφώνια ή τα φρεάτια με ειδικές, λεπτές σήτες.
-Φυσικά & ατομικά μέτρα: Τοποθετούμε σίτες σε πόρτες και παράθυρα. Όταν βρισκόμαστε σε εξωτερικούς χώρους, προτιμάμε ανοιχτόχρωμα, μακριά ρούχα και χρησιμοποιούμε εγκεκριμένα εντομοαπωθητικά (με DEET, Ικαριδίνη/Πικαριδίνη ή Citriodiol).
-Προσοχή στα ελκυστικά: Τα κουνούπια προσελκύονται από το διοξείδιο του άνθρακα (CO2) της αναπνοής, τη θερμότητα του σώματος και τις οσμές του ιδρώτα.
Το ισχυρότερο όπλο μας είναι η συλλογική δράση
Το πιο ισχυρό όπλο που διαθέτουμε είναι η συστηματική παρακολούθηση από τους αρμόδιους φορείς, ο σωστός συντονισμός και η συνεχής, έγκυρη ενημέρωση των πολιτών. Σε αυτή τη συλλογική προσπάθεια, η τεχνολογία γίνεται ο σύμμαχός μας: μέσα από την πρωτοποριακή πλατφόρμα mosquitoalert.gr (διαθέσιμη πλέον και στα ελληνικά), κάθε πολίτης μπορεί να συμμετέχει ενεργά στη χαρτογράφηση των κουνουπιών, αναφέροντας εστίες και τσιμπήματα σε πραγματικό χρόνο.
Η Μαριάννα Ράππου είναι Garden Coach, Γεωπόνος και Αρχιτέκτων Τοπίου / Instagram:@mariannarappou
Εισαγωγική φωτογραφία: Getty Images / Ideal Image