Με τη δική της διαδρομή στον κινηματογράφο και τη μουσική, η Charlotte Gainsbourg επιστρέφει στο σπίτι των παιδικών της χρόνων με την πρώτη της φωτογραφική έκθεση.
Για τη Charlotte Gainsbourg, το «5bis» της Rue de Verneuil είναι κάτι πολύ πιο προσωπικό από μια διάσημη παρισινή διεύθυνση. Είναι το σπίτι των παιδικών της χρόνων, ο κόσμος του πατέρα της, Serge Gainsbourg, και ο τόπος στον οποίο επιστρέφει μέσα από την πρώτη της φωτογραφική έκθεση, με τη στήριξη του οίκου Saint Laurent.Για περισσότερα από τριάντα χρόνια μετά τον θάνατό του, το 1991, το σπίτι στο 7ο διαμέρισμα του Παρισιού διατηρήθηκε όπως το είχε αφήσει. Ένα «ιδιωτικό μαυσωλείο», όπως το περιγράφει η ίδια σε συνέντευξή της στο AnOther. Προτού ανοίξει για το κοινό ως Maison Gainsbourg, το 2023, η Charlotte πήρε μια Hasselblad και φωτογράφισε τους χώρους και τα αντικείμενά του.
Στις εικόνες της συναντάμε τη φθαρμένη δερμάτινη πολυθρόνα, μια μπρούντζινη προτομή, το πιάνο με τη φωτογραφία των γονιών της. Και, βέβαια, τα Gitanes, τα τσιγάρα που συνδέθηκαν τόσο στενά με την εικόνα του πατέρα της. Μικρές λεπτομέρειες της καθημερινότητας, φορτισμένες με τη μνήμη του ανθρώπου που τις διάλεξε και τις άγγιξε. Από αυτά τα αντικείμενα και τους χώρους γεννήθηκε το «5bis», η πρώτη φωτογραφική της έκθεση. Την επιμέλεια ανέλαβε ο Matthieu Humery, με τη στήριξη του Saint Laurent υπό τον Anthony Vaccarello και της Maja Hoffmann. Από τις 24 Σεπτεμβρίου, η σειρά φιλοξενείται στο Saint Laurent Rive Droite στο Παρίσι.
Η φωτογράφιση υπήρξε για τη Gainsbourg ένας τρόπος να κρατήσει κάτι από το σπίτι προτού αυτό περάσει στη δημόσια ζωή. Όπως εξηγεί στη γαλλική Vogue, προτιμούσε τις κοντινές λήψεις, προσεγγίζοντας τα αντικείμενα σχεδόν σαν να φωτογράφιζε πρόσωπα: «Τον πατέρα μου αναζητούσα μέσα από όλα αυτά τα αντικείμενα».
«Ήταν το σύμπαν του»
Σε μια βιντεοσκοπημένη ξενάγηση για τη γαλλική Vogue, η Gainsbourg παρουσιάζει το σπίτι μέσα από τις φωτογραφίες της και μιλά για το συναισθηματικό κόστος του ανοίγματός του. Έχοντας μοιραστεί τους γονείς της με το κοινό από πολύ μικρή, ένιωθε πως αυτός ο χώρος παρέμενε ένα τελευταίο προσωπικό καταφύγιο. Θυμάται τη σχολαστική τάξη του πατέρα της, το διάφανο ψυγείο όπου κάθε πράγμα είχε τη θέση του και τα τρία πακέτα με τα γλυκίσματα Yes, που συνόδευαν τις νυχτερινές τους λιγούρες. Στις εικόνες εμφανίζονται τα τσιγάρα Gitanes, ο αναπτήρας Zippo και η συλλογή με τα αστυνομικά σήματα. Όπως αφηγείται, αστυνομικοί επισκέπτονταν κάποιες νύχτες τον πατέρα της στο σπίτι του. Εκείνος κατάφερνε να εξασφαλίσει ορισμένα από τα σήματά τους και τα κρατούσε σαν τρόπαια. Ανάμεσα στα παράξενα ενθύμια βρίσκεται και μια διατηρημένη αράχνη, κάποτε τοποθετημένη πάνω στο πιάνο με ουρά. «Αυτό ήταν το σύμπαν του, στην ουσία», λέει η Charlotte Gainsbourg.
Η πιο αποκαλυπτική παρατήρησή της αφορά το ίδιο της το βλέμμα. Πολλές λήψεις έγιναν από χαμηλά, στο ύψος ενός παιδιού. Στη συνέντευξή της στη Vogue εξηγεί ότι, μικρή, καθόταν συχνά στο πάτωμα του σπιτιού μαζί με τη μητέρα της. Χρόνια αργότερα, ο φακός επέστρεψε σχεδόν αυθόρμητα στο ίδιο ύψος.
«Κλέβω πριν μπείτε όλοι εσείς»
Στο κείμενο που συνοδεύει την έκθεση, η Charlotte Gainsbourg παρομοιάζει τον εαυτό της με διαρρήκτρια. Φτάνει μόνη, μέρα ή νύχτα, βγάζει τη μηχανή, τους φακούς και το τρίποδο από τα σακίδιά της. Επιλέγει τι θα κρατήσει με το βλέμμα, αφήνοντας τα πάντα στη θέση τους. «Κλέβω πριν μπείτε όλοι εσείς», γράφει. Η έκθεση σηματοδοτεί για εκείνη «ένα νέο στάδιο, ένα νέο αντίο». Στο AnOther μιλά για το πένθος σαν μια αλληλουχία αποχαιρετισμών που συνεχίζεται μέσα στα χρόνια. Αρκεί η φωτογραφία των παπουτσιών του πατέρα της για να ζωντανέψει ξανά η απουσία του. Τα βρίσκει όμορφα ακριβώς μέσα στη φθορά τους, στις γρατζουνιές και στα σημάδια της χρήσης. Η φωτογράφιση συνοδευόταν από μια βαθιά προσωπική προσδοκία: «Έκανα αυτές τις φωτογραφίες ελπίζοντας ότι με έβλεπε». Μεγαλωμένη σε μια οικογένεια που μοιραζόταν μεγάλο μέρος της ζωής της με το κοινό, αντιμετωπίζει με φυσικότητα ακόμη και την παρουσία των φαρμάκων του στο κάδρο. Παράλληλα, κρατά για τον εαυτό της έναν χώρο αναμνήσεων, έναν «ιδιωτικό κήπο», όπως τον αποκαλεί.
Ένα αντίο σε πρώτο πρόσωπο
Σε συνέντευξή της στο διαδικτυακό περιοδικό Say Who ξεκαθαρίζει ότι πρόθεσή της είναι να προσφέρει τη δική της ματιά στο σπίτι. Ελπίζει οι θεατές να αισθανθούν την τρυφερότητα με την οποία δημιουργήθηκαν οι εικόνες και να αναγνωρίσουν, μέσα από τα αντικείμενα, κάτι από τα δικά της συναισθήματα. Η χαρά ήρθε όταν είδε για πρώτη φορά τις εκτυπώσεις μεγεθυμένες: μέσα τους μπορούσε ακόμη να νιώσει την παρουσία του πατέρα της, παρότι όλα παρέπεμπαν στην απουσία του. Μιλώντας στο γερμανικό περιοδικό τέχνης Monopol, παρομοιάζει την εμπειρία της φωτογράφισης με τη θεία κοινωνία
Το «5bis» μοιάζει με το φωτογραφικό ημερολόγιο μιας κόρης που αποχαιρετά την ιδιωτικότητα ενός σπιτιού προτού το μοιραστεί με τον κόσμο. Μετά το ντοκιμαντέρ «Jane by Charlotte», για τη μητέρα της, η Gainsbourg στρέφει ξανά τον φακό στην οικογένειά της. Αυτή τη φορά, αφήνει τα αντικείμενα να αφηγηθούν την ιστορία: ένα ζευγάρι παπούτσια, ένα πακέτο τσιγάρα, μια φωτογραφία πάνω στο πιάνο. Μέσα από αυτά διακρίνεται και η δική της παρουσία, το παιδί που έζησε εκεί και η γυναίκα που επιστρέφει για να θυμηθεί.
*Η έκθεση «5bis» παρουσιάζεται στο Saint Laurent Rive Droite, 213 rue Saint-Honoré, Παρίσι, έως τις 2 Δεκεμβρίου 2026. Τα εκτιθέμενα έργα διατίθενται προς πώληση.
Εξωτερική φωτογραφία: @ AFP Forum