Σε έναν κόσμο που επιταχύνεται, η αρχιτεκτονική αρχίζει να απαντά επιβραδύνοντας. Αυτή είναι η βαθύτερη διαπίστωση που διατρέχει το νέο βιβλίο της Έλλης Σταθάκη “Future Homes: Domestic Architecture in a Changing World”.
Η Έλλη Σταθάκη είναι γνωστή διεθνώς στον χώρο της αρχιτεκτονικής δημοσιογραφίας. Αποφοίτησε από το Τμήμα Αρχιτεκτόνων του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και στη συνέχεια σπούδασε Ιστορία της Αρχιτεκτονικής στο Bartlett του Λονδίνου. Από το 2006 αποτελεί βασικό μέλος της συντακτικής ομάδας του Wallpaper*, όπου σήμερα κατέχει τη θέση της Architecture & Environment Director, έχοντας περιηγηθεί σε κτίρια σε κάθε γωνιά του πλανήτη και συνομιλήσει με μεγάλα ονόματα όπως ο Tadao Ando και ο Rem Koolhaas. Τα προηγούμενα βιβλία της, μεταξύ των οποίων The Contemporary House (Thames & Hudson, 2018) και House London (2022), έχουν καθιερωθεί ως σημεία αναφοράς στο είδος τους.
Στο Future Homes, η Σταθάκη θέτει ένα ερώτημα που φαίνεται απλό αλλά είναι βαθύτατα σύνθετο: τι σημαίνει σήμερα να ζεις καλά; Και πώς μπορεί ένα κτίριο να συμβάλει σε αυτό; Η απάντηση που αναδύεται μέσα από τις σελίδες του βιβλίου δεν έχει να κάνει με την τεχνολογία για χάρη της τεχνολογίας, ούτε με την αισθητική επίδειξη. Έχει να κάνει με κάτι πιο ουσιαστικό: την επανασύνδεση του ανθρώπου με τους φυσικούς ρυθμούς της ζωής.
Η έννοια του slow living
Αυτή η φιλοσοφία είναι και ο πυρήνας του slow living στην αρχιτεκτονική, μια τάση δηλαδή, που απορρίπτει την εφήμερη αίσθηση του εντυπωσιασμού και επιλέγει την ποιότητα της καθημερινής εμπειρίας. Παραδείγματα όπως το Welcome to the Jungle House του Clinton Cole στο Σίδνεϊ, το αποδεικνύουν με τον πιο εμφατικό τρόπο. Σε ένα τριγωνικό οικόπεδο 90 τετραγωνικών μέτρων στο κέντρο της αυστραλιανής μητρόπολης, ο αρχιτέκτονας κατάφερε να δημιουργήσει μια κατοικία που παράγει τη δική της ενέργεια, ανακυκλώνει το νερό της βροχής, καλλιεργεί φρούτα, λαχανικά και βότανα, και φιλοξενεί ψάρια σε μια ενσωματωμένη δεξαμενή aquaponics δίπλα στα παιδικά δωμάτια. Ο Cole δεν σχεδίασε απλώς ένα «πράσινο» σπίτι· σχεδίασε έναν τρόπο ζωής που διδάσκει στα παιδιά του την κυκλικότητα των εποχών και την αλληλεξάρτηση όλων των έμβιων όντων.
Αυτή η επανασύνδεση με τη φύση και τον χρόνο της είναι ακριβώς η ουσία του slow living. Δεν πρόκειται για πολυτέλεια αποστασιοποίησης από τον κόσμο, αλλά για συνειδητή επιλογή να ζεις με επίγνωση, γνωρίζοντας από πού προέρχεται το φαγητό σου, παρατηρώντας τη μεταβολή του φωτός μέσα στο σπίτι σου και αντλώντας ηρεμία από τα υλικά που σε περιβάλλουν.
Παρόμοια λογική διέπει και το Ogimachi House στη Ναγκόγια της Ιαπωνίας, από το γραφείο Tomoaki Uno Architects. Κτισμένο για δύο ανθρώπους με ιδιαίτερες ανάγκες, αυτό το ξύλινο καταφύγιο ελέγχει προσεκτικά τα οπτικά και ακουστικά ερεθίσματα, δημιουργώντας ένα περιβάλλον ηρεμίας και θεραπείας. Η αρχιτεκτονική εδώ δεν εντυπωσιάζει, αγκαλιάζει, προσφέροντας τη θαλπωρή που όλοι έχουμε ανάγκη.
Το βιβλίο της Σταθάκη παρουσιάζει κατοικίες από 13 χώρες, από τη Σενεγάλη μέχρι την Ιαπωνία και από τη Βρετανία μέχρι την Παραγουάη και επιχειρηματολογεί με πειστικότητα ότι το σπίτι του μέλλοντος δεν είναι απαραίτητα το πιο έξυπνο ή το πιο εντυπωσιακό. Είναι αυτό που επιτρέπει στους ανθρώπους να επιβραδύνουν, να αναπνεύσουν και να ζήσουν με ουσία. Μια υπενθύμιση που σήμερα είναι πιο επίκαιρη από ποτέ.
Eισαγωγική φωτογραφία: Το Burnt Earth Beach House αντλεί έμπνευση από το περιβάλλον του και είναι κατασκευασμένο από τερακότα. Photo: Trevor Mein