Σχεδόν έναν αιώνα μετά τη δημιουργία του Perfecto, η γοητεία του παραμένει συνδεδεμένη με την ανεξαρτησία και την προσωπική έκφραση.
Λίγα ρούχα κουβαλούν τόσο αναγνωρίσιμες εικόνες όσο το μαύρο δερμάτινο τζάκετ. Ένας κινηματογραφικός ήρωας πάνω στη μοτοσικλέτα του, ένας μουσικός μπροστά στο μικρόφωνο, ένα μοντέλο που αποχωρεί από την επίδειξη: σε διαφορετικές εποχές, το ίδιο ένδυμα συμπύκνωσε την επιθυμία για ελευθερία, την πρόκληση και μια ανεπιτήδευτη αυτοπεποίθηση. Η διαδρομή του αποτυπώνει και μια γνώριμη κίνηση της μόδας: ένα χρηστικό αντικείμενο αποκτά κοινωνικό συμβολισμό και τελικά, κατακτά τη συλλογική φαντασία.
Από τον αέρα στον δρόμο
Οι ρίζες του βρίσκονται στην ανάγκη προστασίας. Σύμφωνα με το Ινστιτούτο Μόδας της Τεχνολογίας στη Νέα Υόρκη, τα μαύρα δερμάτινα πανωφόρια των Γερμανών αεροπόρων του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου αποτέλεσαν σχεδιαστική αφετηρία για το μεταγενέστερο μοτοσικλετιστικό τζάκετ. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, δερμάτινα αεροπορικά ενδύματα, όπως το αμερικανικό A-2 και το βρετανικό Irvin με επένδυση από προβιά, είχαν ήδη συνδεθεί με την προστασία των πληρωμάτων από το κρύο. Το δέρμα υπηρετούσε πρωτίστως τις απαιτήσεις της πτήσης. Η μυθολογία της περιπέτειας θα ακολουθούσε.
Το καθοριστικό βήμα προς τη γνώριμη μορφή του έγινε το 1928. Ο Irving Schott δημιούργησε στη Νέα Υόρκη το Perfecto για μοτοσικλετιστές, δίνοντάς του το όνομα του αγαπημένου του πούρου. Κάθε λεπτομέρεια εξυπηρετούσε συγκεκριμένο σκοπό: το κοντό μήκος διευκόλυνε την κίνηση, η ζώνη συγκρατούσε το ρούχο στη μέση και το ασύμμετρο κλείσιμο με φερμουάρ περιόριζε την είσοδο του αέρα. Τα μεταλλικά κουμπώματα και το ανθεκτικό δέρμα διαμόρφωσαν μια κατασκευή που έμελλε να γίνει πρότυπο. Η μετέπειτα αισθητική του δύναμη στηρίχθηκε ακριβώς σε αυτή τη λειτουργικότητα.
Ο κινηματογράφος που δημιούργησε έναν μύθο
Οι χαρισματικοί ήρωες που εμφανίζονται στις ταινίες γίνονται συχνά πηγή έμπνευσης για μια ολόκληρη γενιά, η οποία, αντιγράφοντας το ενδυματολογικό στυλ των χαρακτήρων, επιχειρεί να ταυτιστεί με τον ρομαντικοποιημένο και εξιδανικευμένο κόσμο πέρα από τη μεγάλη οθόνη. Η πρώτη φορά που οι θεατές είδαν δερμάτινο μπουφάν σε ταινία του Χόλιγουντ ήταν το 1953, όταν ο Marlon Brando εμφανίστηκε στο φιλμ «The Wild One» με μαύρο δερμάτινο τζάκετ, προσφέροντας στο ρούχο μία από τις πιο επιδραστικές εικόνες της ιστορίας του.
Η παρουσία του συνέδεσε τη μοτοσικλέτα και το δέρμα με μια νεανική ταυτότητα που αμφισβητούσε τους κανόνες. Το ρούχο έγινε αναγνωρίσιμο σημάδι ανυπακοής, μεταφέροντας κάτι από την ένταση του κινηματογραφικού ήρωα στην καθημερινή εμφάνιση. Η ισχύς αυτής της εικόνας ξεπερνούσε την ίδια την ταινία. Το δερμάτινο μπορούσε πλέον να δηλώνει απόσταση από την ευπρέπεια και τις προσδοκίες των μεγαλύτερων, ακόμη και όταν ο κάτοχός του απείχε πολύ από τον κόσμο της συμμορίας μοτοσικλετιστών.
Η μουσική το κάνει προσωπικό
Το δεύτερο μισό του περασμένου αιώνα χαρακτηρίστηκε από την αισθητική των υποκουλτούρων, οι οποίες σημάδεψαν κάθε δεκαετία και διέπονταν από διαφορετικές αξίες. Η κουλτούρα της ροκ μουσικής των δεκαετιών του 1970 και του 1980, βασισμένη σε τολμηρές, αντισυμβατικές ιδέες, εξελίχθηκε σε ένα φαινόμενο που αποτυπώνεται ιδανικά μέσα από το δερμάτινο μπουφάν. Καλλιτέχνες όπως οι Ramones, οι Sex Pistols, ο Billy Idol και ο David Bowie χρησιμοποίησαν το δερμάτινο μπουφάν ως σύμβολο μιας κάπως διαφοροποιημένης, συχνά και πολιτικής, εξέγερσης, η οποία βρήκε απήχηση στις νεότερες γενιές που αναζητούσαν την ελευθερία έκφρασης και την ατομικότητα.
Από τις συναυλίες στις πασαρέλες
Οι σχεδιαστές διεύρυναν τα όρια της κατασκευής και του συμβολισμού του τζάκετ, αναγνωρίζοντας από νωρίς τη δυναμική του. Ήδη το 1960, ο Yves Saint Laurent μετέφερε την αισθητική του μοτοσικλετιστικού τζάκετ στην υψηλή ραπτική. Ξεπερνώντας κατά πολύ την κλασική σιλουέτα του Perfecto, ο Jean Paul Gaultier αξιοποίησε πανκ λεπτομέρειες, ενώ ο Rick Owens επεξεργάστηκε τις ασυμμετρίες και τη γλυπτική του όψη. Το 2005, η Rei Kawakubo συνδύασε για τον οίκο Comme des Garçons ένα μαύρο δερμάτινο τζάκετ με ροζ ύφασμα και τούλι, φέρνοντας κοντά τον μοτοσικλετιστή και την μπαλαρίνα.
Η δεκαετία του 1990 το είχε εντάξει στην καθημερινή γκαρνταρόμπα των διάσημων μοντέλων. Η γενιά των supermodels το φορούσαν εκτός πασαρέλας, δίνοντάς του την οικειότητα ενός αγαπημένου προσωπικού ρούχου, ενώ σούπερ σταρ της εποχής, όπως ο George Michael, έδωσαν στο δερμάτινο τζάκετ τη δική τους ποπ γοητεία.
Ο σχεδιασμός του δερμάτινου μπουφάν, που εμφανίστηκε το 1928, παραμένει επίκαιρος ακόμα και σήμερα. Στο πλαίσιο αυτό, έχουν αναπτυχθεί σε εργαστήρια βιώσιμα υλικά, όπως το «vegan» δέρμα, τα οποία μιμούνται την αισθητική του φυσικού δέρματος χωρίς να βλάπτουν τα ζώα ή το περιβάλλον.
Επιπλέον, οι οίκοι μόδας πειραματίζονται με τη σιλουέτα του κλασικού δερμάτινου μπουφάν, ενσωματώνοντας παράλληλα τα δικά τους ιδιαίτερα χαρακτηριστικά: ασύμμετρες γραμμές, έντονους ώμους ή άλλες λεπτομέρειες. Η μόδα εξελίσσεται διαρκώς, επομένως το να βλέπει κανείς νέες ερμηνείες ενός εμβληματικού ενδύματος, όπως το δερμάτινο μπουφάν, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Ωστόσο, φαίνεται πως ακόμη και οι εκδοχές που προτείνουν οι πιο καταξιωμένοι οίκοι μόδας δεν επισκιάζουν τα αυθεντικά χαρακτηριστικά του κλασικού μαύρου δερμάτινου μπουφάν.