Μια συλλογή κοσμημάτων και αντικειμένων που μεταφέρει τη διαχρονική γοητεία της Κυκλαδικής Τέχνης στο σήμερα.
Υπάρχουν ορισμένες μορφές που μοιάζουν να αντέχουν στον χρόνο όχι επειδή εξηγούνται εύκολα, αλλά ακριβώς επειδή αφήνουν κάτι ανοιχτό. Τα κυκλαδικά ειδώλια ανήκουν σε αυτή την κατηγορία. Με τις καθαρές γραμμές, τα σχεδόν σιωπηλά πρόσωπα, την αφαίρεση του σώματος και εκείνη την παράξενη ισορροπία ανάμεσα στο ανθρώπινο και το μυστηριακό, παραμένουν μέχρι σήμερα εικόνες που δεν εξαντλούνται. Δεν ανήκουν μόνο σε έναν μακρινό προϊστορικό κόσμο, αλλά επιστρέφουν ξανά και ξανά στη σύγχρονη αισθητική, στο design, στη μόδα και στην τέχνη, σαν να έχουν ακόμη κάτι να πουν.
Το «Cycladic Wonders», που δημιουργήθηκε αποκλειστικά για το Cycladic Shop, το πωλητήριο του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης, κινείται ακριβώς μέσα σε αυτή την ανοιχτή συνομιλία με το παρελθόν. Η συνεργασία εντάσσεται στις πρωτοβουλίες του πωλητηρίου του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης με Έλληνες και διεθνείς δημιουργούς, οι οποίες αντλούν έμπνευση από τις συλλογές της Κυκλαδικής, της αρχαίας ελληνικής και της αρχαίας κυπριακής τέχνης του μουσείου. Στόχος είναι ένας διάλογος ανάμεσα στην πολιτιστική μνήμη και τη σύγχρονη δημιουργία.
Η πηγή έμπνευσης και ο τρόπος που αυτή μεταφράζεται
Η ιδρύτρια του Maggoosh δεν επιχειρεί να αντιγράψει τα ειδώλια, ούτε να μετατρέψει τα σύμβολα του μουσείου σε αναμνηστικά αντικείμενα με την κλασική έννοια. Αντίθετα, τα πλησιάζει με μια σχεδόν προσωπική τρυφερότητα, σαν να θέλει να μικρύνει την απόσταση ανάμεσα στην προθήκη και το σώμα, ανάμεσα στο έκθεμα και την καθημερινότητα.
Η σχεδιάστρια έχει χτίσει με το Maggoosh μια αναγνωρίσιμη γλώσσα, όπου το κόσμημα δεν λειτουργεί απλώς ως διακοσμητικό στοιχείο, αλλά συχνά σαν μικρή προσωπική ιστορία. Στα κομμάτια της υπάρχουν σύμβολα, χρώμα, χιούμορ, αναφορές στη γυναικεία μορφή, στο μάτι, στην προστασία, στη δύναμη του φυλαχτού, σε εκείνα τα μικρά αντικείμενα που φοριούνται κοντά στο σώμα και μοιάζουν να αποκτούν σταδιακά προσωπική σημασία.
Εδώ, αυτή η δημιουργική γραφή συναντά έναν κόσμο πολύ παλαιότερο, έναν κόσμο από μαρμάρινες μορφές, αρχέγονες γραμμές, σπειροειδή μοτίβα και σύμβολα που έχουν διασχίσει αιώνες χωρίς να χάσουν τη γοητεία τους. Τα κοσμήματα και τα αντικείμενα της σειράς επαναφέρουν τις φόρμες του Αιγαίου σε μια νέα κλίμακα. Αυτό που συνήθως συναντά κανείς ως αρχαιολογικό ίχνος, εδώ μπορεί να γίνει κολιέ, μικρό αντικείμενο, προσωπικό σύμβολο, κάτι που δεν μένει πίσω από γυαλί αλλά περνά στην καθημερινή ζωή. Η σπείρα, το μάτι, το περιστέρι, οι αφαιρετικές μορφές και οι αναφορές στην αρχαία ελληνική και κυπριακή παράδοση δεν χρησιμοποιούνται ως εύκολες διακοσμητικές αναφορές, αλλά ως αφετηρίες για αντικείμενα που ισορροπούν ανάμεσα στη μνήμη και στο παιχνίδι, στη λιτότητα και στη φαντασία. Ακριβώς εκεί βρίσκεται και η διαφορά ανάμεσα σε ένα απλό museum gift και σε μια πρόταση με ουσιαστικό ενδιαφέρον.
Ένα αντικείμενο που προέρχεται από ένα μουσείο μπορεί εύκολα να περιοριστεί στην ιδέα του αναμνηστικού, όμως στην καλύτερη εκδοχή του γίνεται κάτι περισσότερο: ένας τρόπος να συνεχίσει η εμπειρία της επίσκεψης έξω από τον εκθεσιακό χώρο, να περάσει από τη ματιά στο χέρι, από τη γνώση στη χρήση, από την απόσταση στην οικειότητα. Το Cycladic Shop, μέσα από τέτοιες συνεργασίες, λειτουργεί πλέον όχι μόνο ως πωλητήριο, αλλά ως μια μικρή πλατφόρμα σύγχρονου design, όπου η πολιτιστική κληρονομιά δεν παραμένει στατική, αλλά αποκτά νέες μορφές.Υπάρχει κάτι ιδιαίτερα ενδιαφέρον στον τρόπο που οι προϊστορικές φόρμες του Αιγαίου μοιάζουν τόσο σύγχρονες.
Η αφαίρεση, η καθαρότητα της γραμμής, η σχεδόν μοντερνιστική απλότητα των ειδωλίων έχουν επηρεάσει καλλιτέχνες και δημιουργούς ακριβώς επειδή δεν περιγράφουν τα πάντα. Αφήνουν χώρο. Δεν επιβάλλουν μια μοναδική ανάγνωση, αλλά επιτρέπουν στον καθένα να σταθεί απέναντί τους με τη δική του φαντασία. Αυτή την ανοιχτότητα αξιοποιεί και το project, χωρίς να εγκλωβίζεται στο παρελθόν. Σε μια εποχή όπου τα αντικείμενα συχνά καταναλώνονται γρήγορα και ξεχνιούνται ακόμη πιο γρήγορα, το «Cycladic Wonders» προτείνει μια πιο αργή σχέση με το design.
Τα κοσμήματα και τα μικρά αντικείμενα δεν έχουν ενδιαφέρον μόνο επειδή είναι εμπνευσμένα από έναν μεγάλο πολιτισμό, αλλά επειδή μεταφέρουν αυτή την έμπνευση σε κάτι προσωπικό, φορητό, καθημερινό. Δεν χρειάζεται να είναι μνημειακά για να έχουν βάρος, ούτε να είναι αρχαία για να κουβαλούν ιστορία. Μπορούν να είναι σημερινά, χειροποίητα, φωτεινά, ίσως και παιχνιδιάρικα, και ταυτόχρονα να διατηρούν μια λεπτή σύνδεση με κάτι πολύ βαθύτερο. Η δουλειά δεν προσπαθεί να εκμοντερνίσει βίαια την αρχαιότητα, ούτε να την κάνει πιο εύκολη από όσο είναι. Την πλησιάζει με έναν τρόπο διακριτικό, αφήνοντας τις φόρμες να αλλάξουν κλίμακα και χρήση χωρίς να χάσουν την καταγωγή τους. Κάπως έτσι, οι αρχαίες γραμμές δεν μένουν μόνο στην αίθουσα του μουσείου, αλλά συνεχίζουν να κυκλοφορούν, να φοριούνται, να ακουμπούν σε ένα τραπέζι, να γίνονται μέρος μιας καθημερινής αισθητικής εμπειρίας.
Και ίσως αυτό να είναι τελικά το πιο γοητευτικό στοιχείο του «Cycladic Wonders»: ότι μας θυμίζει πως το παρελθόν δεν χρειάζεται πάντα να παραμένει μακριά για να διατηρεί τη δύναμή του. Μερικές φορές μπορεί να επιστρέψει σε πολύ μικρή κλίμακα, μέσα από ένα κόσμημα, ένα σύμβολο, ένα αντικείμενο που κρατά κανείς στο χέρι, και να εξακολουθεί να μιλά με τον ίδιο αινιγματικό τρόπο. Όχι ως ανάμνηση μιας άλλης εποχής, αλλά ως κάτι που συνεχίζει να ζει, να μεταμορφώνεται και να βρίσκει θέση στο σήμερα.
Eισαγωγική φωτογραφία: Γιώργος Καπλανίδης