Χρειάστηκε σχεδόν μια δεκαετία αποκατάστασης για να ανοίξει τον περασμένο Ιούνιο ένα ξενοδοχείο στημένο εκεί όπου κανείς δεν θα διάλεγε να περάσει τη νύχτα του.
Το Hoshinoya Nara Prison της ιαπωνικής Hoshino Resorts στεγάζεται σε μια φυλακή του 1908, στην ομώνυμη πόλη, και δεν κάνει την παραμικρή προσπάθεια να το κρύψει. Το κτίριο δημιουργήθηκε από εθνική ανάγκη. Στα τέλη του 19ου αιώνα η Ιαπωνία πάλευε να πείσει τις δυτικές δυνάμεις ότι ήταν πια σύγχρονο κράτος, ικανό να ξεφορτωθεί τις ταπεινωτικές «Άνισες Συνθήκες», τις συμφωνίες που της είχαν επιβάλει οι δυτικές δυνάμεις και που, μεταξύ άλλων, εξαιρούσαν τους ξένους υπηκόους από την ιαπωνική δικαιοσύνη.
Το σωφρονιστικό σύστημα έγινε μέρος αυτής της προσπάθειας. Ο αρχιτέκτονας Keijiro Yamashita ταξίδεψε στην Ευρώπη και την Αμερική και επέστρεψε με σχέδια για πέντε μνημειώδεις φυλακές. Της Νάρα είναι η μόνη που σώζεται ακέραιη και το 2017 ανακηρύχθηκε Εθνικό Σημαντικό Πολιτιστικό Μνημείο.
Το βλέμμα του φύλακα
Η κάτοψη ήταν εργαλείο ελέγχου. Πέντε μακριές πτέρυγες κελιών ξεκινούν ακτινωτά από έναν κεντρικό πύργο επιτήρησης, έτσι ώστε λίγοι φύλακες να βλέπουν όλους τους διαδρόμους με μια στροφή του κεφαλιού. Το κόκκινο τούβλο, χτισμένο με τη βρετανική τεχνική English bond, έδωσε στο συγκρότημα όψη ευρωπαϊκού κολεγίου. Τους τοίχους, πάντως, τους έχτισαν οι ίδιοι οι κρατούμενοι, που έψηναν τον πηλό και έχτιζαν τα κελιά στα οποία αργότερα θα κλείνονταν. Το δυσκολότερο κομμάτι το ανέλαβε η αρχιτέκτονας Rie Azuma, παλιά συνεργάτιδα της Hoshino Resorts. Έπρεπε να πάρει έναν χώρο φτιαγμένο να επιβάλλει περιορισμό και να τον μετατρέψει σε τόπο ξεκούρασης. Η λύση της ήρθε από τα ευρωπαϊκά sleeper trains. Αντί να κρύψει τους στενούς, ατελείωτους διαδρόμους των πτερύγων, τους κράτησε: ο επισκέπτης μετακινείται μέσα στη σουίτα σαν να περνά από το ένα βαγόνι στο άλλο. Όταν το συνεργείο αφαίρεσε τον παχύ σοβά, βρήκε από κάτω τα αυθεντικά τούβλα του 1908, δουλεμένα στο χέρι. Η Azuma αποφάσισε να τα αφήσει εκτεθειμένα.
Δωμάτια χωρίς ρολόγια
Τα κελιά, μόλις πέντε τετραγωνικών μέτρων το καθένα, ενώθηκαν σε 48 σουίτες με θολωτές οροφές που φτάνουν τα 3,5 μέτρα. Ο φωτισμός αλλάζει το χρώμα του τούβλου από κεχριμπαρένιο σε βαθύ καφέ όσο περνάει η μέρα. Στα δωμάτια δεν υπάρχουν τηλεοράσεις ούτε ρολόγια. Σε έναν χώρο όπου ο χρόνος ήταν κάποτε κομμάτι της ποινής, σήμερα ο επισκέπτης καλείται απλώς να τον ξεχάσει. Οι ένοικοι ακούν μουσική από ρετρό ηχοσυστήματα, φοράνε δερμάτινα ιαπωνικά τσόκαρα και βρίσκουν στο δωμάτιο κεραμικά αντίγραφα των ιστορικών τούβλων σε μικρογραφία.
Το κερί από φουά γκρα
Η γαστρονομία ακολουθεί την ίδια αναφορά στο παρελθόν. Το δείπνο «Gastronomy Chronicle» αφηγείται την άφιξη των δυτικών τεχνικών στην Ιαπωνία του 19ου αιώνα με θεατρικές πινελιές: ένα κερί που λιώνει και αποδεικνύεται φουά γκρα, ένα κομμάτι κόκκινου αλατιού που σπάει μπροστά στον επισκέπτη για να εμφανιστεί το φιλέτο wagyu. Στο πρώην φυλάκιο, εκεί που άλλοτε στέκονταν οι δεσμοφύλακες, λειτουργεί πλέον το Main Lounge, όπου κάθε βράδυ ένα αυθεντικό γραμμόφωνο παίζει δίσκους βινυλίου.
Το μουσείο δίπλα στο ξενοδοχείο
Δύο μήνες πριν από το ξενοδοχείο, άνοιξε στο ίδιο συγκρότημα το Nara Prison Museum, όπου διατηρούνται δεκάδες αυθεντικά κελιά απομόνωσης, βαριές ξύλινες πόρτες και σιδερένιες κλειδαριές. Το ερώτημα γύρω από το οποίο έχει στηθεί η έκθεση είναι τι σημαίνει να είσαι ελεύθερος. Οι ένοικοι του ξενοδοχείου έχουν ιδιωτική πρόσβαση στον χώρο νωρίς το πρωί και αργά το βράδυ, όταν το μουσείο κλείνει για το κοινό.
Υπάρχει, όμως, και μια επιχειρηματική ιδέα πίσω από την αποκατάσταση. Ο Yoshiharu Hoshino την ονομάζει «Cycle of Heritage»: το κτίριο μένει στο κράτος, η εταιρεία επωμίζεται το κόστος και το ρίσκο και τα έσοδα του ξενοδοχείου συμβάλλουν στη συντήρηση του μνημείου. Ο ίδιος έχει μιλήσει ανοιχτά ενάντια στην πρακτική να αφήνονται ιστορικά κτίρια να μαραζώνουν ως άδεια μνημεία. Αν το μοντέλο αποδειχθεί βιώσιμο, θα μπορούσε να αποτελέσει λύση και για άλλα παλιά δημόσια κτίρια της χώρας. Η αρχή έγινε στη Νάρα, σε μια φυλακή όπου, περισσότερο από έναν αιώνα μετά την κατασκευή της, ο επισκέπτης πληρώνει πια για να περάσει τη νύχτα του.
*Οι τιμές ξεκινούν από 300 ευρώ τη βραδιά.
Φωτογραφίες: www.hoshinoresorts.com