Ο Χιλιανός Smiljan Radić Clarke ανακηρύχθηκε Laureate του Βραβείου Pritzker 2026, της υψηλότερης διεθνούς διάκρισης στον χώρο της αρχιτεκτονικής.
Αν υπάρχει κάτι που χαρακτηρίζει την αρχιτεκτονική του διεθνώς αναγνωρισμένου αρχιτέκτονα Smiljan Radić Clarke -γεννημένος το 1965 στο Σαντιάγο της Χιλής- εκτός από το πολύ σημαντικό συναισθηματικό βάθος, την έφεση προς το προσωρινό μέσα από την οποία προκύπτει και η αιώνια σχεδιαστική του αξία, είναι ότι ζει πλήρως το κάθε έργο του. Σε τέτοιο βαθμό που δεν επαναλαμβάνεται. Παρουσιάζουμε κάποια από τα σημαντικότερα projects του:
Ανακαίνιση του Τηλεπικοινωνιακού Μεγάρου στη Βαρκελώνη, Ισπανία (σε εξέλιξη)
Ο Smiljan Radić αποτελεί μέλος της νικήτριας ομάδας που επελέγη για να μετασχηματίσει τον ιστορικό εκθεσιακό χώρο του Μονζουΐκ στη Βαρκελώνη, ενόψει της επετείου των εκατό ετών από τη Διεθνή Έκθεση του 1929. Η πρόταση, με τίτλο “2029 Artefacto”, περιλαμβάνει την ανακαίνιση του πρώην Μεγάρου Επικοινωνιών και την ενσωμάτωσή του σε ένα ευρύτερο πολιτιστικό και εκθεσιακό συγκρότημα. Η επέμβαση αποσκοπεί στην ανάδειξη των ιστορικών προσόψεων, ενώ παράλληλα δημιουργεί νέους δημόσιους και εκθεσιακούς χώρους που θα μπορούν να ανταποκριθούν στις μεταβαλλόμενες ανάγκες των διεθνών εκδηλώσεων.
Solo Hotel στη Matarraña, Ισπανία (σε εξέλιξη)
Μέσα στο απέραντο αρχιτεκτονικό πάρκο Solo Houses, χαμένο στο απομακρυσμένο τοπίο της Αραγονίας, το Solo Hotel αποτελεί ένα από τα πιο φιλόδοξα έργα φιλοξενίας του Smiljan Radić. Σχεδιασμένο ως κοινωνικός και πολιτιστικός πυρήνας μιας έκτασης 200 εκταρίων, το κτίριο συνεχίζει τη διερεύνησή του για την αρχιτεκτονική ως γέφυρα ανάμεσα στο τοπίο, την Τέχνη και την κατοίκηση. Η σύνθεση αναπτύσσεται ως ένας μακρύς, ανυψωμένος διάδρομος που διακόπτεται από κυκλικά ανοίγματα, μέσα από τα οποία αναδύονται κυλινδρικού σχήματος μονάδες διαμονής, δημιουργώντας έναν διάτρητο όγκο που φαίνεται να αιωρείται πάνω από το έδαφος.
Εγκατάσταση “Circo”, Concéntrico 2026, Λογκρόνιο, Ισπανία (σε εξέλιξη)
Tο Concéntrico είναι ένα διεθνές φεστιβάλ αρχιτεκτονικής και σχεδιασμού που διεξάγεται στο Λογκρόνιο της Ισπανίας (πρωτεύουσα της περιφέρειας La Rioja). Διοργανώνεται ετησίως και εστιάζει στη δημόσια και αστική αρχιτεκτονική μέσα από προσωρινές εγκαταστάσεις, περίπτερα και παρεμβάσεις που τοποθετούνται σε δρόμους, πλατείες και κτήρια της πόλης. Το βασικό του χαρακτηριστικό είναι ότι προσκαλεί αρχιτέκτονες και σχεδιαστές από όλο τον κόσμο να δημιουργήσουν έργα που αλληλεπιδρούν με τον αστικό ιστό και τους κατοίκους της πόλης, αναδεικνύοντας τον δημόσιο χώρο ως πεδίο πειραματισμού και διαλόγου. Συνδυάζει εκθέσεις, διαλέξεις και εκδηλώσεις, καθιστώντας το ένα από τα πιο ενδιαφέροντα φεστιβάλ αρχιτεκτονικής στην Ευρώπη. Για την έκδοση 2026 του Concéntrico, ο Smiljan Radić παρουσιάζει το Circo, μια προσωρινή εγκατάσταση που επανερμηνεύει την παράδοση του νομαδικού χιλιανού «φτωχού τσίρκου» ως μια ελαφριά και συλλογική αρχιτεκτονική εμπειρία.
Κατασκευασμένη από βιομηχανικά πλαστικά υφάσματα, η αναδιπλούμενη αυτή κατασκευή καταλαμβάνει ένα κενό αστικό οικόπεδο στο Λογκρόνιο και αναδεικνύει την παροδικότητα ως θεμελιώδη αρχιτεκτονική συνθήκη του project. Στο εσωτερικό, μια σειρά από οθόνες προβάλλουν την ταινία του Joris Ivens «Le petit chapiteau» του 1963, μετατρέποντας το περίπτερο σε έναν κοινόχρηστο χώρο αφιερωμένο στη θέαση, το παιχνίδι και την από κοινού εμπειρία. Το έργο συνεχίζει τη διαρκή γοητεία του Smiljan Radić με τις εύθραυστες κατασκευές, την προσωρινή κατοίκηση και τις ποιητικές δυνατότητες της εφήμερης αρχιτεκτονικής, τοποθετώντας το τσίρκο ταυτόχρονα ως κοινωνικό εργαλείο και ως ιστορικό αρχέτυπο της παροδικής κατασκευής.
Pite House στο Papudo, Χιλή (2025)
Το Pite House είναι μια παραθαλάσσια κατοικία χωμένη μέσα στο βραχώδες ανάγλυφο της κεντρικής χιλιανής ακτής που διερευνά τη σχέση ανάμεσα στην κατοίκηση και το τοπίο. Η κατασκευή οργανώνεται ως μια διαδοχή αντιστηρικτικών τοιχίων και αναβαθμίδων, δένοντας την αρχιτεκτονική με τον βράχο αντί να την τοποθετεί απλώς πάνω στο έδαφος. Κρύβει μέσα της μια λεπτοδουλεμένη ισορροπία κλίματος και θέας, όπου η κατασκευή, ο προσανατολισμός και οι αναλογίες συνεργάζονται για να δημιουργήσουν καταφύγιο χωρίς απομόνωση. Χοντροί τοίχοι από σκυρόδεμα ατενίζουν την απεραντοσύνη του ωκεανού, διαμορφώνοντας μια συνειδητή εμπειρία, ενώ οι χαμηλές οροφές και τα σκιερά κατώφλια ανοίγουν σε εκτεθειμένες πλατφόρμες στραμμένες προς τον ορίζοντα και τον ουρανό. Το Casa Pite αναδεικνύει την ικανότητα του βραβευμένου Χιλιανού αρχιτέκτονα να μετατρέπει την έκθεση στα στοιχεία της φύσης σε οικειότητα, αφήνοντας την αρχιτεκτονική να μεσολαβεί ανάμεσα στις πρωταρχικές δυνάμεις του φυσικού κόσμου και την ανθρώπινη κλίμακα.
Guatero Exhibition in Santiago, Chile (2023)
Δημιουργημένο για την XXII Χιλιανή Αρχιτεκτονική Μπιενάλε, το Guatero είναι μια φωτεινή φουσκωτή φόρμα που καταλαμβάνει τον εκθεσιακό χώρο όχι ως σταθερό αντικείμενο, αλλά ως ένα προσωρινό ατμοσφαιρικό περιβάλλον. Μαλακή, καμπυλωτή και ελαφρά ασταθής, η κατασκευή στηρίζεται αποκλειστικά στην πίεση του αέρα, μετατρέποντας την εύθραυστη φύση της σε χωρική εμπειρία. Το διάφανο περίβλημά της διαχέει το φως και ενισχύει τον ήχο, δημιουργώντας έναν εσωτερικό χώρο που αισθάνεται κανείς οικεία, παρά τις διαστάσεις του. Το φως, ο ήχος και η κίνηση μεταβάλλουν διακριτικά τις εσωτερικές του συνθήκες. Ταυτόχρονα παιχνιδιάρικο και στοιχειώδες, το Guatero αναπτύσσει μια ατμόσφαιρα πρόσκλησης μέσα σε έναν όγκο που νιώθεις προσωρινός, αλλά παρόλα αυτά πλήρως κατοικημένος.
Serpentine Gallery Pavilion Λονδίνο, UK (2014)
Ημιδιαφανής κυλινδρική κατασκευή που θύμιζε κοχύλι και ακουμπούσε σε ογκόλιθους λατομείου, το Περίπτερο του 2014 κάλυπτε 350 τετραγωνικά μέτρα του χλοοτάπητα της Serpentine και φιλοξένησε -ενώ ταυτόχρονα ενέπνευσε-— τη σειρά εκδηλώσεων Park Nights. Η σχεδιαστική πρόταση του Smiljan Radić για το προσωρινό Περίπτερο έχει τις ρίζες της στα προγενέστερα έργα του αρχιτέκτονα -ιδιαίτερα στο The Castle of the Selfish Giant, μια μακέτα από παπιέ-μασέ εμπνευσμένη από την ομώνυμη ιστορία του Oscar Wilde, καθώς και στο Εστιατόριο Mestizo, τμήμα του οποίου στηρίζεται σε μεγάλους βράχους. Σχεδιασμένο ως ένας ευέλικτος, πολυχρηστικός κοινωνικός χώρος, το “Περίπτερο” φιλοξενούσε στο εσωτερικό του ένα καφέ. Οι επισκέπτες καλούνταν να εισέλθουν και να αλληλεπιδράσουν με την κατασκευή με διαφορετικούς τρόπους κατά τη διάρκεια των τεσσάρων μηνών που παρέμεινε στο πάρκο. Επιλεγμένες Παρασκευές, μεταξύ Ιουλίου και Σεπτεμβρίου, το Περίπτερο μετατρεπόταν σε σκηνή για τη σειρά Park Nights των γκαλερί, με χορηγό την COS: οκτώ site-specific εκδηλώσεις που συνδύαζαν τέχνη, ποίηση, μουσική, κινηματογράφο, λογοτεχνία και θεωρία, ανάμεσά τους τρία νέα έργα παραγγελίας από τις αναδυόμενες καλλιτέχνιδες Lina Lapelyte, Hannah Perry και Heather Phillipson.
*Πηγή: Archisearch
*Eισαγωγική φωτογραφία: Smiljan Radić Clarke, Photo Courtesy of the Pritzker Architecture Prize