Μια τέχνη χιλιάδων ετών επιστρέφει σε κατοικίες, ξενοδοχεία και superyachts ως το πιο εξεζητημένο σινιάλο της bespoke πολυτέλειας.
Μια τεχνική αποθέωση της προσήλωσης; Ή εικαστική τελετουργία; Με ρίζες στο απώτερο ευρωπαϊκό παρελθόν, τα ψηφιδωτά αναβιώνουν ντύνοντας επιφάνειες χώρων που αναζητούν τη δική τους σελίδα στο αλμανάκ της πολυτέλειας. Τα παραδείγματα είναι πολλά. Είναι και χαρακτηριστικά. Ούτε λίγο ούτε πολύ, περισσότερες από έξι εκατομμύρια ψηφίδες χρειάστηκαν για να ολοκληρωθούν τα χειροποίητα ψηφιδωτά στο Palazzo Versace Macau.
Στην είσοδο, η Medusa, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα εμβλήματα του οίκου Versace, σχηματίζεται από περισσότερες από ένα εκατομμύριο ψηφίδες. Στις δύο πισίνες χρησιμοποιήθηκαν άλλα 3,5 εκατομμύρια κομμάτια από ιταλικό γυαλί και μάρμαρο, ενώ μόνο στην είσοδο του spa περισσότερες από 500.000 ψηφίδες καλύπτουν 110 τετραγωνικά μέτρα δαπέδων και τοίχων. Πίσω από τη φιλόδοξη κατασκευή βρίσκεται η Fantini Mosaici, ο ιταλικός οίκος που συνεργάζεται με τη Versace εδώ και περισσότερες από τέσσερις δεκαετίες.
Τα luxury hotels θα είναι τα μνημεία ευζωίας του μέλλοντος; Ίσως. Η τεχνική των ψηφιδωτών είναι βέβαια πολύ παλαιότερη από εκείνα. Στον αρχαίο ελληνικό κόσμο βότσαλα τοποθετούνταν πάνω σε κονίαμα, το συνδετικό υλικό που δημιουργεί τη βάση και τα κρατά στη θέση τους. Οι Ρωμαίοι εξέλιξαν τη μέθοδο χρησιμοποιώντας μικρές κομμένες ψηφίδες, τις tesserae, και κάλυψαν με αυτές επαύλεις, λουτρά και δημόσια κτίρια. Στο Βυζάντιο το γυαλί και ο χρυσός ανέβασαν το ψηφιδωτό από τα δάπεδα στους τοίχους και στους θόλους ναών. Περισσότερα από δύο χιλιάδες χρόνια μετά, η βασική αρχή παραμένει η ίδια. Αυτό που άλλαξε είναι ο πελάτης, ο χώρος και κυρίως η κλίμακα της εξατομίκευσης.
Από την έπαυλη του Versace στο σύγχρονο interior
Το Palazzo Versace Macau δεν εμφανίστηκε από το πουθενά. Τρεις δεκαετίες νωρίτερα, ο σπουδαίος Gianni Versace είχε αναθέσει στην ίδια Fantini Mosaici να μεταφέρει τη γλώσσα της μόδας στις ιδιωτικές του κατοικίες. Στην Casa Casuarina, την ιστορική έπαυλη στο Miami Beach, βρίσκεται η περίφημη Million Mosaic Pool. Η πισίνα κατασκευάστηκε με περίπου ένα εκατομμύριο χειροποίητες ψηφίδες, ανάμεσά τους χιλιάδες κομμάτια με χρυσό 24 καρατίων που μεταφέρθηκαν από την Ιταλία. Το σχέδιο βασίστηκε σε φουλάρι του ίδιου του Versace. Ψηφιδωτά τοποθετήθηκαν επίσης στα υπνοδωμάτια, στην τραπεζαρία, στην κουζίνα, στην είσοδο και στους διαδρόμους.
Στο πεντάστερο Hôtel de Paris Monte-Carlo η προσέγγιση είναι διαφορετική. Κατά την ανακαίνιση του ιστορικού ξενοδοχείου, το 2017, η ιταλική Friul Mosaic, εταιρεία που ειδικεύεται στη χειροποίητη κατασκευή bespoke ψηφιδωτών για έργα πολυτελούς αρχιτεκτονικής και interior design, κατασκεύασε μια Art Nouveau ψηφιδωτή σύνθεση συνολικής επιφάνειας 120 τετραγωνικών μέτρων σε δάπεδα και τοίχους κοινόχρηστων χώρων. Το έργο χρειάστηκε περίπου τρεις μήνες για να ολοκληρωθεί.
Το κόστος για την κατασκευή ενός ψηφιδωτού σήμερα δεν έχει όρια
Το χειροποίητο Andromeda Oro της Bisazza, σχέδιο του Ολλανδού designer Edward van Vliet, πωλείται προς 4.315 ευρώ το τετραγωνικό μέτρο. Οι ψηφίδες κόβονται και τοποθετούνται μία μία ώστε να ακολουθούν τον πρωτότυπο σχεδιασμό. Η πολυτέλεια του ψηφιδωτού δεν κρύβεται μόνο στο χρυσό και την πολυτιμότητα των υπόλοιπων υλικών που κόβονται για να ντύσουν μια επιφάνεια. Κρύβεται και στις εργατοώρες ανθρώπων που δουλεύουν με ψηφίδες σε όλη τους τη ζωή. Μια μορφή τέχνης που εντοιχίζεται για να λάμπει διαχρονικά.
Το 2024 η Bisazza, ο ιστορικός ιταλικός οίκος γυάλινου ψηφιδωτού και design που ιδρύθηκε το 1956, έντυσε τη νέα πισίνα του Le Sirenuse, του ιστορικού luxury hotel στο Ποζιτάνο, με έργο του Ελβετού καλλιτέχνη Nicolas Party. Ο Party ξεκίνησε από ένα πρωτότυπο σχέδιο ζωγραφισμένο με παστέλ και, σε συνεργασία με το Atelier Bisazza, το εργαστήριο του οίκου που μετατρέπει καλλιτεχνικά σχέδια σε ψηφιδωτές συνθέσεις, το μετέφερε σε ψηφιδωτό. Το αρχικό εικαστικό σχέδιο αποδόθηκε στην επιφάνεια της πισίνας μέσα από αντιστοίχιση των χρωμάτων και των σχημάτων του σε διαφορετικές γυάλινες ψηφίδες. Χρησιμοποιήθηκαν 27 διαφορετικές αποχρώσεις γυαλιού, από τιρκουάζ μέχρι βαθύ μπλε και πράσινο, δημιουργώντας κυματιστές φόρμες που παραπέμπουν άλλοτε σε σύννεφα και άλλοτε στη θάλασσα. Ανάμεσά τους εμφανίζεται ένας ήλιος από χρυσό 24 καρατίων. Το έργο εντάχθηκε στο Artists at Le Sirenuse, το πρόγραμμα του ξενοδοχείου που αναθέτει site-specific έργα σε σύγχρονους καλλιτέχνες.
Στο Hotel La Palma στο Κάπρι, ο Francis Sultana, διεθνώς γνωστός interior designer με έδρα το Λονδίνο, ζήτησε το 2023 από τη Friul Mosaic ένα διαφορετικό αποτέλεσμα. Δεν ήθελε οι επιφάνειες του rooftop να θυμίζουν βιομηχανική επένδυση. Αναζήτησε έμπνευση στη μόδα. Τα καφτάνια που φορούσαν οι γυναίκες στο Κάπρι, η vintage αισθητική του Missoni, η κομψότητα του Valentino και η εξωτική φινέτσα του Renzo Mongiardino προσέφεραν σχεδιαστικά μοτίβα και χρωματισμούς που κινητοποίησαν το πιο δημιουργικό κομμάτι του εαυτού του. Για την κατασκευή χρησιμοποιήθηκαν μάρμαρο, φυσική πέτρα, βενετσιάνικα σμάλτα και σμάλτο με φύλλο χρυσού. Κάθε τμήμα κατασκευάστηκε πρώτα στο εργαστήριο της Friul Mosaic, της ίδιας ιταλικής εταιρείας που είχε αναλάβει τα ψηφιδωτά του Hôtel de Paris Monte-Carlo, και στη συνέχεια μεταφέρθηκε στο νησί για να συναρμολογηθεί επιτόπου.
Από το σπίτι στο superyacht
Υπάρχει ένας ακόμη λόγος που το ψηφιδωτό επιστρέφει στα πολυτελή interiors. Μπορεί να επενδύσει σχεδόν οποιαδήποτε επιφάνεια. Οι μικρές ψηφίδες ντύνουν καμπύλες, κόγχες, σκάλες, spa και πισίνες χωρίς τους περιορισμούς που έχει μια μεγάλη πλάκα μαρμάρου. Γι’ αυτό και η τεχνική πέρασε σχεδόν φυσικά στα superyachts.
Η Sicis, ο ιταλικός οίκος με έδρα τη Ραβέννα, που εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες ειδικεύεται σε καλλιτεχνικά μωσαϊκά και διακοσμητικές επιφάνειες, έχει μεταφέρει την τεχνική σε μερικά από τα πιο εντυπωσιακά σκάφη της διεθνούς αγοράς. Στα Kismet και Coral Ocean της γερμανικής Lürssen, στο Pandion Pearl της ιταλικής Sanlorenzo και στο Happy Me της Benetti, το ψηφιδωτό περνά από τις επαύλεις και τα ξενοδοχεία σε πισίνες, spa, hammam και μπάνια που ταξιδεύουν στη θάλασσα. Το ψηφιδωτό, ένα από τα αρχαιότερα μέσα διακόσμησης, βρίσκει νέα ζωή σε χώρους που έχουν σχεδιαστεί για να κινούνται.
Εξωτερική φωτογραφία: @ palazzoversace.mo