120 χρόνια design: Η απόλυτη έκθεση στο Λονδίνο

Ένα φορητό ραδιοκασετόφωνο κατασκευασμένο στην Ιαπωνία το 1984, κατεξοχήν σύμβολο της hip-hop κουλτούρας. Ένα tie-dye Labubu, το λούτρινο κουκλάκι που προκάλεσε ιστορίες μανίας σε όλο τον κόσμο, σε αποχρώσεις ροζ και λιλά της σειράς Big Into Energy. Ένα ζευγάρι καφέ μποτάκια με την υπογραφή της Mary Quant του 1967. 

Φορητό ραδιοκασετόφωνο (boombox), κατασκευασμένο στην Ιαπωνία γύρω στο 1984, ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα σύμβολα της hip-hop κουλτούρας της δεκαετίας του 1980. © Victoria and Albert Museum, London

Τηλεόραση Videosphere της JVC, σχεδιασμένη το 1970 και κατασκευασμένη το 1974, με σφαιρική μορφή εμπνευσμένη από τα κράνη των αστροναυτών της αποστολής Apollo 11 και την ταινία 2001: A Space Odyssey (1968). © Victoria and Albert Museum, London

Μονάδα δισκέτας (1978) για τον υπολογιστή Apple II, που κυκλοφόρησε το 1977. Υπήρξε ένας από τους πρώτους προσωπικούς υπολογιστές με μεγάλη εμπορική επιτυχία. © Victoria and Albert Museum, London

H εμβληματική Garden Egg Chair με την UFO σιλουέτα, που σχεδιάστηκε από τον Peter Ghyczy το 1967–68, κατασκευάστηκε στην Ανατολική Γερμανία και έγινε ένα από τα πιο περιζήτητα έπιπλα για συλλέκτες. Και το πρώτο βίντεο του YouTube, ένα κλιπ 18 δευτερολέπτων που αναρτήθηκε από έναν συνιδρυτή της πλατφόρμας στις 23 Απριλίου 2005, με τίτλο Me at the Zoo.

Το βίντεο αποτελεί ένα από τα νεότερα και πιο πολυσυζητημένα εκθέματα του μουσείου Victoria & Albert στο Λονδίνο και παρουσιάζεται στη νέα πτέρυγα Design 1900–Now. Σε τρεις αίθουσες συγκεντρώνονται αντικείμενα που καθόρισαν την ιστορία του design, άλλαξαν την καθημερινότητά μας, συνδέθηκαν με υποκουλτούρες ή έγιναν σύμβολα μιας εποχής. «Η ποικιλόμορφη και συχνά απρόσμενη συλλογή μάς προσκαλεί να εξερευνήσουμε και να εξετάσουμε κριτικά κάθε στοιχείο του κόσμου του design, από το οικείο και καθημερινό, όπως το πρώτο Apple iPhone της δεκαετίας του 2000 και τα πρώτα Tupperware της δεκαετίας του 1960, έως το πολιτικό και προκλητικό, όπως μια σειρά αφισών της Benetton από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 και ένα ζευγάρι αθλητικά παπούτσια Adidas κατασκευασμένα από ανακυκλωμένα, παράνομα αλιευτικά δίχτυα από το 2015», αναφέρει το V&A.

Garden Egg Chair, σχεδιασμένη από τον Peter Ghyczy το 1968 και κατασκευασμένη από την Elastogran GmbH το 1971, μια καρέκλα με φουτουριστική, «διαστημική» σιλουέτα που έγινε εμβληματικό δείγμα του design της εποχής. © Victoria and Albert Museum, London

Αριστερά: Μποτάκια σχεδιασμένα από τη Mary Quant, 1967. Δεξιά: Τσάντα μεταφοράς “Sculpture”, σχεδιασμένη από τον Virgil Abloh για την IKEA, 2019, Σουηδία. © Victoria and Albert Museum, London.

Αντικείμενα–σύμβολα που διαμόρφωσαν τον τρόπο που ζούμε
Τα 250 αντικείμενα εξιστορούν πόσο άλλαξε ο τρόπος που επικοινωνούμε, ταξιδεύουμε, εργαζόμαστε και ζούμε από το 1900 έως σήμερα. Υπάρχουν εκθέματα–σούπερ σταρ όπως η Aeron της εταιρείας Herman Miller, σχεδιασμένη το 1994 από τους Bill Stumpf και Don Chadwick, μια καρέκλα γραφείου που δεν άργησε να βρει θέση στη μόνιμη συλλογή του MoMA, αλλά και να γίνει σύμβολο στάτους στη Σίλικον Βάλεϊ. Το όραμα των σχεδιαστών της ήταν να είναι εργονομική, να προάγει την υγεία και να ταιριάζει σε όλους τους σωματότυπους. Ή η καρέκλα B33 που σχεδίασε το 1927–28 ο Marcel Breuer και κατασκεύασε το 1930 η Thonet, με τον ρηξικέλευθο σχεδιασμό που καταργούσε τα πίσω πόδια, περιορίζοντας τον σκελετό σε μία και μόνο καμπύλη γραμμή, ένα έπιπλο που ζωντάνευε τις ιδέες του Bauhaus για καθαρά, λειτουργικά σχέδια που αναδεικνύουν το φως, τον χώρο και την κίνηση.

Άλλα κομμάτια απεικονίζουν τις αλλαγές στην εργασία και την επικοινωνία: ένα ρομπότ της Amazon Robotics που διαχειρίζεται τα εκατομμύρια δέματα στις αποθήκες του παγκόσμιου κολοσσού του ηλεκτρονικού εμπορίου, ένα Apple II του 1977 που θυμίζει τις πρώτες μέρες της εταιρείας, όταν δύο φίλοι συναρμολογούσαν υπολογιστές σε ένα γκαράζ.

“Juicy Salif”, λεμονοστύφτης σχεδιασμένος από τον Philippe Starck το 1990 για την Alessi· ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα και πολυσυζητημένα αντικείμενα σύγχρονου design. © Victoria and Albert Museum, London

Λούτρινο Labubu από τη σειρά Big Into Energy, δημιουργία του Kasing Lung, κατασκευασμένο από την Pop Mart, 2025. © Victoria and Albert Museum, London

Όταν το design γίνεται καθρέφτης της κοινωνίας και της εποχής
Υπάρχουν συλλεκτικά αντικείμενα όπως το παιχνιδιάρικα σουρεαλιστικό τραπέζι Flamingo του Michele de Lucchi, θεμελιωτή του ριζοσπαστικού κινήματος Memphis, που ιδρύθηκε στο Μιλάνο το 1981 και φτηνά έντυπα όπως μενού κινέζικων εστιατορίων ή ένας κατάλογος του Ikea του 2003 με τίτλο “Go Cubic!” που προωθεί την «έξυπνη» κατοικία μικρών διαστάσεων. Μικρές και μεγάλες ιδέες· από την κονκάρδα “Please offer me a seat” του Transport for London μέχρι την τσάντα της Ikea “Sculpture” που σχεδίασε ο Virgil Abloh.

Η πτέρυγα Design 1900–Now είναι ένα έργο που διαμορφώθηκε κυρίως κατά τη διάρκεια της πανδημίας Covid, οι υπάλληλοι επικοινωνούσαν με walkie-talkie όταν έφτιαχναν τις προθήκες για να κρατούν αποστάσεις ασφαλείας. «Είναι, λοιπόν, εύλογο το ότι η επιμελητική αφήγηση της έκθεσης Design 1900—Now επικεντρώνεται στον σχεδιασμό και την κοινωνία, καθώς και στο πώς τα σχεδιασμένα αντικείμενα αντανακλούν την εποχή μέσα στην οποία ζούμε. 

Στην αίθουσα υπάρχουν επεξηγηματικές πινακίδες που αναφέρονται σε πολύ πρόσφατη ιστορία, συμπεριλαμβανομένης της πανδημίας του κορωνοϊού και των εντεινόμενων αιτημάτων για κοινωνική και φυλετική δικαιοσύνη», αναφέρει σε ανάρτησή της στο μπλογκ του μουσείου η επιμελήτρια Johanna Agerman Ross, καθώς ανάμεσα στα εκθέματα υπάρχουν οι όμορφες αφίσες της αντιρατσιστικής καμπάνιας I Still Believe in Our City που έτρεξε στη Νέα Υόρκη το 2020–2021, αλλά και μάσκες σνόρκελινγκ που χρησιμοποιήθηκαν από γιατρούς στον κορωνοϊό. «Έχω γίνει μάρτυρας έκπληκτων αντιδράσεων, όπως “Δεν μπορώ να πιστέψω ότι αυτό βρίσκεται εδώ!”», αναφέρει μια υπάλληλος του μουσείου, κάτι που αποδεικνύει ότι η πτέρυγα δεν αφηγείται μόνο την ιστορία του design αλλά και εκείνη της ζωής μας.

Φωτογραφίες: © Victoria and Albert Museum, London.