Οι περισσότεροι οίκοι αρωμάτων χτίστηκαν πάνω στην αίγλη και τη λάμψη του Παρισιού. Υπάρχουν, όμως, και κάποιοι που γεννήθηκαν εκεί όπου γεννιέται το ίδιο το άρωμα. Ο οίκος Fragonard ανήκει στη δεύτερη κατηγορία.
Η ιστορία ξεκινά το 1926, στην Grasse της Νότιας Γαλλίας, τη μικρή πόλη που εδώ και αιώνες αποτελεί την παγκόσμια πρωτεύουσα των λουλουδιών και των φυσικών πρώτων υλών για τη βιομηχανία της αρωματοποιίας. Εκεί εγκαταστάθηκε ο Eugène Fuchs, ένας άνθρωπος με διαδρομή κάθε άλλο παρά τυπική. Εγκατέλειψε το συμβολαιογραφικό του γραφείο στο Saint-Chamond, μετακόμισε με την οικογένειά του στον γαλλικό Νότο και αποφάσισε ότι το μέλλον του δεν βρισκόταν στα έγγραφα, αλλά στους πορτοκαλανθούς, το γιασεμί και τα τριαντάφυλλα. Αγόρασε δύο μικρές αρωματοποιίες της περιοχής και ίδρυσε τη Fragonard.
Το όνομα, προφανώς, ήταν μια στοχευμένη επιλογή. Ο Fuchs βάφτισε τον οίκο προς τιμήν του Jean-Honoré Fragonard, του διάσημου ζωγράφου του 18ου αιώνα, που καταγόταν από τη Grasse. Και μια συμβολική λεπτομέρεια που συχνά περνά απαρατήρητη: ο πατέρας του ζωγράφου ήταν γαντοποιός και αρωματοποιός. Εκείνη την εποχή, άλλωστε, τα δύο επαγγέλματα ήταν στενά συνδεδεμένα, καθώς τα γάντια αρωματίζονταν για να καλύπτουν τη μυρωδιά του δέρματος, τεχνική που είχε κάνει δημοφιλή ήδη από τον προηγούμενο αιώνα ο οίκος Creed. Το επιχειρηματικό δαιμόνιο είναι ήδη ορατό: με μία και μόνη κίνηση, ο Fuchs συνέδεσε τον νέο του οίκο με την ιστορία της πόλης, την τέχνη και την παράδοση της αρωματοποιίας.
Μια ευφυής, πρωτοποριακή απόφαση που έγινε marketing θεσμός
Η Fragonard δεν ξεχώρισε μόνο για τα αρώματά της, αλλά και για τον τρόπο που τα πουλούσε. Ο Eugène Fuchs είχε αντιληφθεί νωρίς ότι η Κυανή Ακτή εξελισσόταν σε αγαπημένο προορισμό ταξιδιωτών από όλο τον κόσμο. Αντί, λοιπόν, να περιμένει τους πελάτες στα πολυκαταστήματα, τους καλούσε μέσα στο ίδιο το εργοστάσιο. Η ιδέα της επίσκεψης στην αρωματοποιία, με ξενάγηση και δυνατότητα αγοράς προϊόντων απευθείας από τον παραγωγό, ήταν πρωτοποριακή για την εποχή. Φεύγοντας, οι επισκέπτες δεν έπαιρναν μαζί τους μόνο ένα μπουκάλι άρωμα αλλά, κυρίως, την εμπειρία. Αυτό που σήμερα μοιάζει αυτονόητο, τότε ήταν σχεδόν επαναστατικό.
Η επιχείρηση πέρασε γρήγορα στη δεύτερη γενιά της οικογένειας. Ο Georges Fuchs και ο γαμπρός του ιδρυτή, François Costa, ανέλαβαν να αναπτύξουν τον οίκο, με τον πρώτο να ανοίγει διεθνείς δρόμους και τον δεύτερο να κρατά γερά τα ηνία στο εργοστάσιο της Grasse. Λίγο πριν από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Fragonard είχε ήδη αναπτύξει συνεργασία με την Elizabeth Arden για τη δημιουργία αρωματικών συνθέσεων, ενώ μετά τον πόλεμο οι δραστηριότητες του οίκου επεκτάθηκαν και στις Ηνωμένες Πολιτείες.
Οικογενειακή υπόθεση
Σε έναν κόσμο όπου ιστορικοί οίκοι περνούν ο ένας μετά τον άλλο στα χέρια πολυεθνικών κολοσσών, η Fragonard παραμένει μια σπάνια εξαίρεση. Εδώ και εκατό χρόνια ανήκει στην ίδια οικογένεια. Καθοριστική υπήρξε η παρουσία του Jean-François Costa, ο οποίος από τη δεκαετία του 1960 εκσυγχρόνισε την επιχείρηση, χωρίς όμως να κόψει τον ομφάλιο λώρο με την παράδοση. Παράλληλα, ο Costa ήταν παθιασμένος συλλέκτης. Άρχισε να συγκεντρώνει αντικείμενα που αφηγούνταν την ιστορία της αρωματοποιίας και το 1975 ίδρυσε το πρώτο Μουσείο Αρώματος της Fragonard στην Grasse. Σήμερα ο οίκος, εκτός από περίπου 20 boutiques σε όλον τον κόσμο, διαθέτει 5 μουσεία, αναβαθμίζοντας το άρωμα από καταναλωτικό προϊόν σε κομμάτι πολιτιστικής κληρονομιάς.
Τα τελευταία χρόνια επικεφαλής είναι οι τρεις κόρες του Jean-François Costa, Anne, Agnès και Françoise, οι οποίες έφεραν τη δική τους ματιά στον οίκο. Καμία τους δεν είχε αρχικά σκοπό να ασχοληθεί με την οικογενειακή επιχείρηση: η μία σπούδασε Ιατρική, η άλλη Νομική και η τρίτη Οικονομικά. Τελικά, όμως, η δύναμη της οικογενειακής παράδοσης, και ίσως η έλξη της ευωδιάς της ίδιας της Grasse, αποδείχθηκαν ακαταμάχητες. Υπό τη δική τους καθοδήγηση ο οίκος Fragonard εξελίχθηκε σε έναν ολοκληρωμένο κόσμο γαλλικού art de vivre, που περιλαμβάνει αρώματα, είδη σπιτιού, μόδα, αξεσουάρ, πολιτιστικούς χώρους και, φυσικά, τα 3 εμβληματικά εργοστάσια στην Κυανή Ακτή.
Με το βλέμμα στον επόμενο αιώνα
Έναν αιώνα μετά την ίδρυσή της, η Fragonard εξακολουθεί να παράγει αρώματα στην καρδιά της Provence, να καλλιεργεί δικά της αρωματικά φυτά και να επενδύει στη δεξιοτεχνία της Grasse, η οποία έχει πλέον αναγνωριστεί από την UNESCO ως άυλη πολιτιστική κληρονομιά. Για τον εορτασμό των 100 χρόνων της παρουσίασε μάλιστα ένα νέο επετειακό άρωμα, το L’Oranger, σε μια νέα συλλεκτική φιάλη, σαν μια υπόσχεση ότι το δεύτερο αιώνα της ζωής της θα συνεχίσει να κάνει αυτό που ξέρει καλύτερα: να αφηγείται ιστορίες χωρίς να λέει ούτε μία λέξη.