Ζωντανά βράχια, κτίρια εμπνευσμένα από κοραλλιογενείς υφάλους και πύργοι-οικοσυστήματα ανάμεσα στις προτάσεις των φιναλίστ για τον διαγωνισμό αρχιτεκτονικής Shift Landmark.
Το Ρότερνταμ είναι ένα υπαίθριο μουσείο αρχιτεκτονικής, με δεκάδες εμβληματικά κτίρια -από τα Kubuswoningen (1984), τα καινοτόμα κεκλιμένα σπίτια-κύβους του Piet Blom, μέχρι τον νέο κεντρικό σιδηροδρομικό σταθμό των Benthem Crouwel Architects, MVSA και West 8 (2014), με τη χαρακτηριστική γυαλιστερή στέγη από ανοξείδωτο χάλυβα σε σχήμα μπούμερανγκ.
Σε αυτή την πόλη με τα δεκάδες αρχιτεκτονικά τοπόσημα, οι φιναλίστ του διεθνούς αρχιτεκτονικού διαγωνισμού Shift Landmark, που ανακοινώθηκαν πριν από λίγες μέρες, ανεβάζουν τον πήχη της φαντασίας με τα έργα τους. Τον διαγωνισμό διοργανώνει η κοινωνική επιχείρηση Shift, με στόχο να δημιουργηθεί ένα νέο κτίριο-παγκόσμιο τοπόσημο, ένα «θαύμα του κόσμου» στην ανερχόμενη συνοικία Waterkant, στο δυτικό παραλιακό μέτωπο της πόλης. «Το Waterkant είναι μια σημαντική αστική ανάπτυξη στο Ρότερνταμ που σχεδιάζεται να περιλαμβάνει 3.750 νέες κατοικίες, σχολεία, πολιτιστικούς χώρους, γραφεία και έναν νέο σιδηροδρομικό σταθμό. Χτισμένη γύρω από ένα νέο παλιρροιακό πάρκο, η περιοχή έχει σχεδιαστεί ως ένα ανθεκτικό, θετικό προς τη φύση μοντέλο, ευθυγραμμισμένο με τη μακροπρόθεσμη στρατηγική της πόλης για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή», αναφέρει η Shift.
Πάνω από 80 αρχιτεκτονικά στούντιο υπέβαλαν σχέδια για ένα εμβληματικό κτίριο που θα προωθεί τη βιωσιμότητα και την κλιματική δράση, και θα περιλαμβάνει ξενοδοχείο, συνεδριακό κέντρο, αίθουσες εκδηλώσεων και food court βιώσιμης γαστρονομίας, με προϋπολογισμό περίπου 240 εκατομμύρια ευρώ.
Οι προτάσεις των πέντε φιναλίστ
Τα σχέδια που διακρίθηκαν ξεπερνούν κάθε φαντασία. Το γραφείο MVRDV, που ιδρύθηκε το 1993 από τους αρχιτέκτονες Winy Maas, Jacob van Rijs και Nathalie de Vries και σήμερα έχει γραφεία σε Ρότερνταμ, Νέα Υόρκη, Παρίσι, Βερολίνο και Σαγκάη, οραματίστηκε ένα κτίριο που θα μπορούσε να περιγραφεί ως «βράχοι που αναπνέουν». Το “Rotterdam ROCKS!”, όπως ονομάζεται, είναι ένα πειραματικό έργο που μοιάζει με ζωντανό οργανισμό -ένας σωρός από στοιβαγμένα βράχια με πορώδη όψη που επιτρέπει την κυκλοφορία του αέρα και του φωτός, καλυμμένα με πυκνή βλάστηση και καταρράκτες.
Το βρετανικό Heatherwick Studio άντλησε έμπνευση από τον κοραλλιογενή ύφαλο, το υποθαλάσσιο δημιούργημα που είναι ταυτόχρονα «αναγεννητικό και προσαρμοστικό». Το “Urban Reef” που σχεδίασε είναι ένας «αστικός ύφαλος» που διαστρωματώνει την κλιματική δράση σε έξι επίπεδα -από μια πολυαισθητηριακή έκθεση για την ομορφιά και την ευθραυστότητα του φυσικού κόσμου στο ισόγειο μέχρι τους χώρους χαλάρωσης και περισυλλογής με τις φυτεμένες αναβαθμίδες στο ψηλότερο επίπεδο.
Με έδρα τη Μαδρίτη και τη Νέα Υόρκη, το Office for Political Innovation του Ισπανού αρχιτέκτονα Andrés Jaque φαντάστηκε το “Planetary Landmark for the Climate Age”. Όπως εξηγεί ο αρχιτέκτονας, δεν πρόκειται για ένα απλό κτίριο, αλλά για μια τομή του ίδιου του κλίματος: «Mια κατακόρυφη δημόσια ενότητα που συνδέει τη βαθιά γεωλογία, τα υπόγεια ύδατα, τις οικολογίες του εδάφους, τις υποδομές εξόρυξης, τη δυναμική της ατμόσφαιρας και τη συλλογική ζωή».
Ένα φαινομενικά απλό σχέδιο με έναν λόφο, έναν πύργο, ένα κουτί υπερυψωμένο σε πυλώνες και μια σφαίρα παρουσίασε το ολλανδικό αρχιτεκτονικό στούντιο Mecanoo -όπως λένε, θα μπορούσε να το ζωγραφίσει ακόμα και ένα παιδί. Το House of Shift, όπως αποκαλείται, μετατρέπει τις αρχές της βιωσιμότητας σε εμπειρία, εκπαίδευση και παιχνίδι μέσα από πολλά ιδιαίτερα στοιχεία.
Όπως το υπαίθριο ηχητικό τοπίο στον λόφο με το κυκλικό άνοιγμα που με τη βροχή μετατρέπεται σε καταρράκτη, τη ξύλινη σφαίρα που προβάλλει εντυπωσιακά οπτικοακουστικά θεάματα, τον κήπο διαλογισμού με τα φωτεινά γλυπτά, καθώς και την κατακόρυφη διαδρομή στους επαναχρησιμοποιημένους πυλώνες ανεμογεννητριών του κτιρίου, που περιλαμβάνει ανελκυστήρες, σκάλες, τσουλήθρες και zipline.
Τέλος, το γραφείο ντιζάιν και αρχιτεκτονικής Ecosistema Urbano, με έδρα τη Μαδρίτη, παρουσίασε ένα φουτουριστικό έργο ονόματι Living Landmark, ένα κτίριο-ζωντανό τοπίο. Πρόκειται για έναν κλιμακωτό πύργο με πρόσοψη από ένα βιοδεκτικό στρώμα που υποστηρίζει την ανάπτυξη φυτών, εντόμων και πτηνών. Κρεμαστοί κήποι, μεταβαλλόμενες ατμόσφαιρες, αναδυόμενοι χώροι, πλατφόρμες και νησίδες δραστηριότητας υψώνονται μέχρι τον ουρανό, προσφέροντας ένα συναρπαστικό κάθετο ταξίδι από την πλατεία του ισογείου μέχρι το σημείο παρατήρησης στην κορυφή.
Eισαγωγική φωτογραφία: “Rotterdam ROCKS!”, www.mvrdv.com