Γιατί η προκλητική αισθητική κυριαρχεί στις πασαρέλες, στο κόκκινο χαλί και στην ποπ κουλτούρα.
Τις τελευταίες σεζόν, οι διάφανες δημιουργίες, οι γυμνές επιφάνειες του σώματος και η αισθητική της αποκάλυψης πέρασαν αθόρυβα από τη σφαίρα της περιστασιακής πρόκλησης σε εκείνη ενός καθιερωμένου κώδικα της σύγχρονης μόδας. Το φαινόμενο ονομάζεται hypersexual fashion. Διάφανα υφάσματα, εμφανή εσώρουχα και στρατηγικά ακάλυπτα σημεία του σώματος συνθέτουν πλέον μια αισθητική τόσο οικεία, ώστε η απουσία της τάσης από μια μεγάλη διοργάνωση θα προκαλούσε μεγαλύτερη έκπληξη απ’ ό,τι δημιουργεί η παρουσία της.
Το κόκκινο χαλί ως πεδίο έκφρασης
Η κορύφωσή της αποτυπώθηκε με τον πιο σαφή τρόπο στο φετινό Met Gala, όπου η θεματική προσκαλούσε τους παρευρισκομένους να αντιμετωπίσουν το σώμα ως έργο τέχνης. Οι καλεσμένοι ανταποκρίθηκαν πρόθυμα. Η Gigi Hadid εμφανίστηκε με διάφανη, ειδικά σχεδιασμένη δημιουργία Miu Miu, η οποία άφηνε ορατό το ασορτί εσώρουχό της. Η Beyoncé φόρεσε μια δημιουργία του Olivier Rousteing από πλέγμα στο χρώμα του δέρματος, με διαμαντένιο μπούστο που άνοιγε διακριτικά στο σχήμα ανθρώπινου σκελετού.
Λίγους μήνες νωρίτερα, τα Grammy Awards είχαν ήδη δώσει το στίγμα. Η Heidi Klum φόρεσε εφαρμοστό φόρεμα από λάτεξ στο χρώμα του δέρματος, η Karol G εμφανίστηκε με μια διάφανη, δαντελένια δημιουργία του Paolo Sebastian, ενώ το φόρεμα Mugler της Chappell Roan, με τους μεταλλικούς κρίκους στις θηλές, προκάλεσε παροξυσμό στο διαδίκτυο. Το εξαιρετικά αποκαλυπτικό φόρεμα παρουσιάστηκε στην πασαρέλα για πρώτη φορά πριν από δεκαετίες στην επίδειξη υψηλής ραπτικής του Thierry Mugler, την άνοιξη του 1998, φορεμένο από την Erica Vanbriel σε μαύρο χρώμα. Το συγκεκριμένο σχέδιο επανήλθε στην ανοιξιάτικη συλλογή του 2026 από τον νέο επικεφαλής σχεδιαστή του οίκου, Miguel Castro Freitas.
«Η υπερσεξουαλική μόδα έχει κανονικοποιηθεί ξανά, σταδιακά και όλο και περισσότερο, τα τελευταία δέκα χρόνια», δήλωσε σε ομιλία της η Valerie Steele, ιστορικός μόδας και διευθύντρια του μουσείου Fashion Institute of Technology. «Παράλληλα, ορισμένοι κορυφαίοι σχεδιαστές την προωθούν και γνωρίζουν μεγάλη επιτυχία μέσα από αυτήν». Η Steele αναφέρθηκε χαρακτηριστικά στον σχεδιαστή Daniel Roseberry, του οίκου Schiaparelli, του οποίου οι γλυπτικοί κορσέδες έχουν εξελιχθεί σε σταθερή εμπορική επιτυχία για τον οίκο. Οι δημιουργίες του συνοψίζουν με ακρίβεια την παρούσα στιγμή: το σώμα αντιμετωπίζεται ως γλυπτό και ως μέσο θεάματος.
Το κόκκινο χαλί λειτουργεί ως ένας ιδιότυπος ασφαλής χώρος ακραίας σωματικής έκθεσης. Σε αυτές τις περιστάσεις, οι γυναίκες ίσως αισθάνονται έναν συνδυασμό πίεσης να επιδείξουν το σώμα τους και επιθυμίας να το κάνουν, επειδή πρόκειται για μία από τις ελάχιστες περιπτώσεις όπου μπορούν να αποκαλύψουν τόσο μεγάλο μέρος του. «Όταν μια γυναίκα κυκλοφορεί στον δρόμο ντυμένη με έναν πολύ αισθησιακό τρόπο, ενδέχεται να δεχτεί επίθεση ή προσβολές. Στο κόκκινο χαλί, η ακραία σωματική και σεξουαλική έκθεση αποτελεί πλέον μέρος του καθιερωμένου κώδικα», ανέφερε η Steele.
Ωστόσο, σε ορισμένες περιπτώσεις, η υπερβολή ξεπέρασε τα όρια που οι ίδιοι οι θεσμοί ήταν διατεθειμένοι να αποδεχτούν. Το Φεστιβάλ των Καννών έφτασε στο σημείο να απαγορεύσει τις υπερβολικά αποκαλυπτικές εμφανίσεις.
Η δημιουργική πλευρά της πρόκλησης
Η κυριαρχία τέτοιων εμφανίσεων στο κόκκινο χαλί μοιάζει σχεδόν αναπόφευκτη, από τη στιγμή που η ίδια αισθητική έχει ήδη κατακλύσει τις πασαρέλες. Στον οίκο Chanel, ο Matthieu Blazy πήρε τους παραδοσιακούς κώδικες του ιστορικού brand και τους ανέτρεψε, παρουσιάζοντας ένα διάφανο ταγέρ από πλέγμα, το οποίο φόρεσε πρόσφατα και η Kristen Stewart.
Η Margot Robbie επέλεξε να φορέσει στην πρεμιέρα της ταινίας The Big Bold Beautiful Journey, μία από τις τελευταίες δημιουργίες του Giorgio Armani. Το διάφανο φόρεμα της συλλογής υψηλής ραπτικής Armani Privé, ήταν εξ ολοκλήρου κεντημένο με χάντρες, παγιέτες, κρυστάλλα και μοτίβα εμπνευσμένα από λουλούδια, ενώ η σχεδόν γυμνή πλάτη κατέληγε σε ένα εντυπωσιακό κόσμημα με πολύτιμους λίθους. Τη δημιουργία συμπλήρωνε ένα εσώρουχο διακοσμημένο με κρύσταλλα, σχεδιασμένο να αποτελεί αναπόσπαστο μέρος του φορέματος. Στην περίπτωση του Armani, ζητούμενο δεν ήταν η πρόκληση, αλλά η δημιουργία της ψευδαίσθησης ότι το σώμα μετατρέπεται σε καμβά πάνω στον οποίο «ζωγραφίζει» το κέντημα.
Στη φθινοπωρινή συλλογή Gucci, την πρώτη υπό τη δημιουργική διεύθυνση του Demna Gvasalia, κυριάρχησαν οι εφαρμοστές σιλουέτες, η ατημέλητη όψη και το εσώρουχο που φόρεσε η Kate Moss, διακοσμημένο με το λογότυπο του οίκου. Για ορισμένους, το αποτέλεσμα έμοιαζε επιτηδευμένο: μια σκηνοθετημένη σεξουαλικότητα, αποκομμένη από κάθε αίσθηση αυθεντικότητας. Άλλοι είδαν σε αυτήν τη συλλογή τον προάγγελο ενός υπερσεξουαλικού μέλλοντος.
Η γοητεία των υπερσεξουαλικών γραμμών έχει περάσει και στην οθόνη. Στην τρίτη σεζόν της σειράς Euphoria, η Maddy, η Cassie και η Jules εξακολουθούν να φορούν μερικές από τις πιο εξωφρενικά αισθησιακές και δύσχρηστες εμφανίσεις της σύγχρονης τηλεόρασης. Ταινίες όπως το Pillion, με πρωταγωνιστή τον Alexander Skarsgård, εξερευνούν ανοιχτά θεματικές γύρω από το BDSM. Παράλληλα, ακόμη και ένα εξώφυλλο δίσκου αρκεί για να πυροδοτήσει παγκόσμια συζήτηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτέλεσε το «Man’s Best Friend» της Sabrina Carpenter, στο οποίο η τραγουδίστρια απεικονίζεται γονατισμένη, ενώ ένας άνδρας την κρατά από τα μαλλιά. Μια εικόνα που πυροδοτώτησε μια ευρύτερη συζήτηση γύρω από το κατά πόσο μια γυναίκα ελέγχει η ίδια την εικόνα της ή αναπαράγει στερεότυπα γυναικείας υποταγής.
Η καθημερινότητα, φυσικά, κινείται σε διαφορετική κλίμακα και οι νεότερες γενιές έχουν ήδη υιοθετήσει μια πιο ήπια, προσαρμοσμένη στη λογική του TikTok εκδοχή του naked dressing. Τάσεις όπως το office siren συνδυάζουν αυστηρά κομμάτια με αισθησιακές λεπτομέρειες, δημιουργώντας σύνολα στα όρια της καταλληλότητας για το γραφείο. Το coquette, από την άλλη, μια κοριτσίστικη εκδοχή της σεξουαλικότητας, αναζωογόνησαν είδωλα της γενιάς Ζ, όπως η Olivia Rodrigo.
Η άλλη όψη της υπερσεξουαλικότητας
Η αντίφαση είναι εμφανής. Η σεξουαλικότητα έχει εισχωρήσει στις πασαρέλες, στο κόκκινο χαλί, στην ποπ κουλτούρα και στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, όπου οι πιο ακραίες εικόνες συγκεντρώνουν τη μεγαλύτερη απήχηση. Την ίδια στιγμή, η κοινωνία εμφανίζεται ολοένα πιο συντηρητική και λιγότερο σεξουαλικά ενεργή. Η γενιά Ζ κάνει λιγότερο σεξ από τις προηγούμενες γενιές. Σε πρόσφατη έρευνα της Edubirdie, το 67% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι θα προτιμούσε έναν καλό βραδινό ύπνο από μια ερωτική συνεύρεση. Ίσως πρόκειται για μια «σεξουαλική ύφεση». Ίσως για μια γενικότερη στροφή προς τον συντηρητισμό. Η πασαρέλα, άλλωστε, υπήρχε πάντα για να αντανακλά ή να ανατρέπει όσα συμβαίνουν έξω από αυτήν.
Η ποπ κουλτούρα μοιάζει πλέον να προσεγγίζει τη σεξουαλικότητα με πολύ μεγαλύτερη άνεση από ό,τι πριν από μερικές δεκαετίες. Το σώμα, άλλοτε αντικείμενο λογοκρισίας ή κοινωνικής αμηχανίας, αντιμετωπίζεται ολοένα συχνότερα ως μέσο έκφρασης, ταυτότητας και προσωπικής αφήγησης. Η γύμνια εξακολουθεί να προκαλεί αντιδράσεις, παύει όμως σταδιακά να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως πρόκληση· για πολλούς δημιουργούς αποτελεί πλέον ένα ακόμη δημιουργικό εργαλείο, ισότιμο με το ύφασμα, το χρώμα ή τη σιλουέτα.
Οι αλλαγές στη μόδα, ωστόσο, προκαλούνται από περισσότερους από έναν παράγοντες και σπανίως εξηγούνται αποκλειστικά από μεγάλα κοινωνικά ή πολιτικά φαινόμενα. Μπορεί να οφείλονται και σε μεμονωμένα πρόσωπα. Σε σχεδιαστές που προωθούν μια συγκεκριμένη εικόνα ή σε celebrities που επιθυμούν να τη φορέσουν και στη συνέχεια αντιγράφονται από άλλους. Κατά τη Steele, η σημερινή στροφή προς το γυμνό, το αισθησιακό και το φετιχιστικό ένδυμα συνδέεται με ένα πλέγμα αντιλήψεων μέσα στον κόσμο της μόδας και ανάμεσα στις ίδιες τις γυναίκες, ιδίως στις γυναίκες του Χόλιγουντ. «Οι γυναίκες επιλέγουν αυτά τα ρούχα για το κόκκινο χαλί επειδή, στην πραγματικότητα, το κάνουν για τον εαυτό τους», υποστηρίζει. «Η επιλογή τους ξεπερνά την επιθυμία προσέλκυσης του ανδρικού βλέμματος μέσα από κορσέδες, ψηλά τακούνια και γυμνά πόδια».
Το σώμα μετατρέπεται σε επιφάνεια αφήγησης, η έκθεση σε εργαλείο ελέγχου και η πρόκληση σε πολιτιστικό νόμισμα. Το ερώτημα που παραμένει ανοιχτό αφορά το ποιος ακριβώς ελέγχει αυτή την εικόνα: ο σχεδιαστής που τη δημιουργεί, η γυναίκα που την φοράει, η βιομηχανία που την επιβραβεύει ή το κοινό που εξακολουθεί να στρέφει το βλέμμα του προς οτιδήποτε αποκαλύπτεται λίγο περισσότερο;