Η κουζίνα είναι το νέο καθιστικό; Τέσσερις οίκοι την προσεγγίζουν ως χώρο υψηλής δεξιοτεχνίας.
Το 2025 οι Financial Times παρουσίασαν το σπίτι του Νοτιοαφρικανού επιχειρηματία Fasie Malherbe. Η κουζίνα του ήταν αξίας περίπου 700.000 ευρώ. Ο Malherbe, συνιδρυτής της Lobster Ink, εταιρείας ψηφιακής εκπαίδευσης προσωπικού ξενοδοχείων και εστιατορίων, είχε διαθέσει το παραπάνω ποσό για την εγκατάστασή της στο νέο του σπίτι, Drum House, μια μοντερνιστική κατοικία στο Λονδίνο σχεδιασμένη από τον Βρετανό αρχιτέκτονα Terry Farrell. Το σετ περιελάμβανε οκτώ φούρνους, μαρμάρινες επιφάνειες και μεταλλικά ντουλάπια. Ήταν ιταλικής κατασκευής. Η φίρμα Officine Gullo έδωσε τον καλύτερό της εαυτό για να ικανοποιήσει τις ιδιαίτερες ανάγκες του πελάτη της. Δεν συμβαίνει συχνά να της ζητούν κάτι παρόμοιο. Το κόστος της κουζίνας θα μπορούσε να αντιστοιχεί σε αγορά πολυτελούς διαμερίσματος ευρωπαϊκής μητρόπολης.
Θα ήταν στενόμυαλο να βαπτίσουμε την κουζίνα του Malherbe ως καπρίτσιο -και μόνο- ενός ακόμα φαντασμένου πλούσιου. Στο κείμενο της εφημερίδας εξηγούσε πως δεν τον συγκινούσαν τα ακριβά αυτοκίνητα και τα ακριβά ρολόγια. Δήλωνε πως είχε πάρει εκπαίδευση σεφ και ότι η κουζίνα ήταν ο πολυτιμότερος χώρος του σπιτιού του. Τόνισε μάλιστα ότι όταν αντίκρισε πρώτη φορά το Drum House, θεώρησε ότι η κουζίνα υστερούσε σε σχέση με την υπόλοιπη αρχιτεκτονική του κτιρίου. Την αντικατέστησε δημιουργώντας έναν χώρο τόσο για μαγείρεμα όσο και για φιλοξενία. Στον κήπο πρόσθεσε φούρνο πίτσας, ενώ οργάνωνε συχνά και braai, αυτό που στη Δύση ονομάζουμε μπάρμπεκιου, όταν καλούσε Νοτιοαφρικανούς φίλους του.
Το 2025 ο Malherbe αποφάσισε να πουλήσει το ακίνητό του. Η Savills, μια διεθνής εταιρεία συμβούλων και μεσιτείας ακινήτων, ανέδειξε την κουζίνα που έφτιαξε η Officine Gullo στην παρουσίασή της. Ένα προσωπικό έξοδο εκατοντάδων χιλιάδων ευρώ είχε γίνει χαρακτηριστικό προβολής ενός ακινήτου που προσφερόταν προς πώληση για κάπου 11,7 εκατομμύρια ευρώ. Δεν γνωρίζουμε εάν η συγκεκριμένη επιλογή του πρώην ιδιοκτήτη αύξησε την εμπορική αξία του ακινήτου. Γνωρίζουμε, όμως, ότι η πανάκριβη κουζίνα του αποτέλεσε μέρος της ταυτότητας του ακινήτου. Μια εγκατάσταση που σχεδιάστηκε για τις προσωπικές ανάγκες ενός τόσο ιδιαίτερου ανθρώπου χρησιμοποιήθηκε αργότερα ως στοιχείο της εμπορικής του παρουσίασης προς υποψήφιους αγοραστές. Αυτό δεν σημαίνει ότι η δαπάνη αποσβέστηκε. Μας νοιάζει αυτό; Ας μείνουμε στο μέγεθος του συμβολισμού. Η εσωτερική αρχιτεκτονική είχε μόλις βρει μια νέα Ιθάκη. Η κουζίνα πέρασε από την ιδιωτική καθημερινότητα στη δημόσια εικόνα του ακινήτου.
Κουζίνα, όχι μόνο για μαγειρική
Κάποτε η κουζίνα βρισκόταν στο πίσω μέρος των σπιτιών. Θα λέγαμε πως κρυβόταν από τους επισκέπτες. Στις σύγχρονες πολυτελείς κατοικίες αποτελεί το κέντρο της κοινωνικής ζωής, έναν χώρο όπου οι άνθρωποι μαγειρεύουν και κοινωνικοποιούνται. Η αλλαγή αυτή εξηγεί γιατί η επιλογή της συχνά αντιμετωπίζεται ως αρχιτεκτονική απόφαση και όχι απλώς ως τυπική αγορά οικιακού εξοπλισμού. Έχουμε ποτέ σκεφτεί πόσο χρόνο αφιερώνουμε, από το 24ωρό μας, μαγειρεύοντας; Σύμφωνα με την έρευνα χρήσης χρόνου της γερμανικής στατιστικής υπηρεσίας Destatis, το 2022 οι κάτοικοι ηλικίας δέκα ετών και άνω αφιέρωναν κατά μέσο όρο 41 λεπτά ημερησίως στην προετοιμασία φαγητού και στις εργασίες κουζίνας. Στη Βρετανία, στοιχεία της στατιστικής υπηρεσίας ONS για τον Μάρτιο του 2024 κατέγραψαν 48 λεπτά ημερησίως για την παρασκευή φαγητού και ποτών από ενηλίκους.
Οι μετρήσεις δεν συνιστούν ενιαίο ευρωπαϊκό μέσο όρο. Ούτε υπολογίζουν πόσες ώρες παραμένουμε συνολικά στην κουζίνα. Φωτίζουν όμως μια αντίθεση: η μαγειρική καταλαμβάνει περιορισμένο μέρος της ημέρας, ενώ η κουζίνα μπορεί να συγκεντρώνει δυσανάλογα μεγάλο μέρος της δαπάνης σε ένα σπίτι. Στην υψηλότερη κατηγορία της αγοράς, η τιμή της εκφράζει επίσης προσωπικές προτιμήσεις, επιθυμία για μοναδικότητα και τρόπους κοινωνικής συναναστροφής.
Officine Gullo: Μέταλλο και ξύλο
Ο Carmelo Gullo, ιδρυτής της Officine Gullo, αξιοποίησε τη φλωρεντινή παράδοση της μεταλλοτεχνίας στην κατασκευή πολυτελών κουζινών. Χάλυβας, χαλκός και ορείχαλκος χρησιμοποιούνται στις κατασκευές. Τα μεταλλικά στοιχεία έχουν πάχος δύο έως επτά χιλιοστά. Ακόμη και οι μεντεσέδες κατασκευάζονται από συμπαγή ορείχαλκο, με χύτευση σε καλούπια άμμου. Εδώ η αξία της κουζίνας συνδέεται με την κατασκευαστική δεξιοτεχνία, ακόμη και όταν αυτή κρύβεται σε εξαρτήματα που ο επισκέπτης δύσκολα θα προσέξει.
Στη Βενετία η Officine Gullo δημιούργησε τη La Vie en Rose. Η σύνθεση μήκους 288 εκατοστών έχει απόχρωση Cream Tan, χαλκό και ψυχόμενα συρτάρια. Ένας ειδικά σχεδιασμένος απορροφητήρας προσαρμόστηκε στην αρχιτεκτονική του χώρου. Η Archideco, εταιρεία εμπορίας επίπλων στη Βαλτική, έχει προσφέρει εκθεσιακή κουζίνα Officine Gullo έναντι 50.000 ευρώ, από αρχική τιμή 67.800 ευρώ.
La Cornue: Ο αρωματοποιός που αγάπησε την κουζίνα
Η La Cornue είναι γαλλικός οίκος πολυτελών συσκευών μαγειρέματος. Το 1908 ο Albert Dupuy, Γάλλος αρωματοποιός και ερασιτέχνης εφευρέτης, δημιούργησε στο Παρίσι έναν φούρνο με καμπύλη εσωτερική οροφή, εμπνευσμένη από τις θολωτές σήραγγες του παρισινού μετρό. Το σχήμα διευκόλυνε την κυκλοφορία της θερμότητας γύρω από το φαγητό. Το 1964 παρουσιάστηκε η χειροποίητη σειρά Château, με περισσότερους από 8.000 συνδυασμούς διαμορφώσεων και φινιρισμάτων, σύμφωνα με την εταιρεία. Η Gunni & Trentino αναφέρει 54.250 ευρώ για το Château 150 και 208.170 ευρώ για το Château Suprême Grand Palais 180. Πρόκειται για συσκευές μαγειρέματος, όχι για ολοκληρωμένες κουζίνες. Το ακριβότερο μοντέλο διαθέτει δύο θολωτούς φούρνους και εστίες. Η συγκεκριμένη πολυτέλεια έχει διαφορετική αφετηρία από εκείνη της Officine Gullo: το κέντρο της είναι ένας φούρνος που διατηρεί αναγνωρίσιμη κατασκευαστική ταυτότητα περισσότερο από έναν αιώνα μετά την αρχική επινόηση.
Boffi: Ο σχεδιασμός του Piero Lissoni
Η Boffi κατασκευάζει κουζίνες και έπιπλα μπάνιου στο Lentate sul Seveso, κοντά στο Μιλάνο. Η σειρά Aprile του αρχιτέκτονα Piero Lissoni συνδυάζει ξύλο, πέτρα και ανοξείδωτο ατσάλι. Ξεχωρίζουν οι ανάγλυφες ξύλινες προσόψεις. Στην περίπτωση της Boffi, ο αγοραστής δεν πληρώνει μόνο τα υλικά της κουζίνας, αλλά και την αρχιτεκτονική αντίληψη που οργανώνει τον χώρο γύρω τους. Η Guidetti Arredamenti καταχωρίζει σύνθεση με νησίδα και τραπέζι στα 64.807 ευρώ, χωρίς εγκατάσταση.
Smallbone: Ξυλουργική παράδοση Made in England
Η βρετανική Smallbone κατασκευάζει πολυτελείς χειροποίητες κουζίνες στο Devizes. Η συλλογή Iconic έχει ζωγραφισμένα στο χέρι ντουλάπια, ενώ η Macassar αναδεικνύει τις νευρώσεις του ξύλου. Η Used Kitchen Hub καταχώρισε μια κουζίνα Macassar με αναφερόμενη αρχική αξία περίπου 120.000 ευρώ και ζητούμενη τιμή περίπου 17.000 ευρώ. Η καταχώριση εμφανίζεται ως πωλημένη, χωρίς γνωστό τίμημα. Όταν αποσπάται από το σπίτι για το οποίο σχεδιάστηκε, η εξατομίκευση που αποτελούσε προνόμιο του πρώτου αγοραστή μπορεί να γίνει περιορισμός για τον επόμενο.
Οι εξειδικευμένοι τεχνίτες, οι πρώτες ύλες και οι παραγγελίες στα μέτρα ενός χώρου εξηγούν μέρος της δαπάνης. Το υπόλοιπο συνδέεται με την επιθυμία να αποκτήσει κάποιος μια κουζίνα που δεν θα υπάρχει αυτούσια σε άλλη κατοικία. Ένας χώρος αφιερωμένος στη φωτιά, στο νερό, στον ατμό και στην καθημερινή φθορά έγινε αντικείμενο αρχιτεκτονικού κύρους. Η κουζίνα μας είναι ο εαυτός μας. Διαφωνεί κανείς;
Eισαγωγική φωτογραφία: www.boffi.com