Μια μυθιστορηματική διαδρομή σχεδόν ενός αιώνα, για έναν καλλιτεχνικό χώρο γεμάτο διάσημα ονόματα, πρωτοπορία, λαμπερές αλλά και σκοτεινές στιγμές.
Από τη «Μάντρα του Αττίκ» στη γέννηση ενός θρύλου
Η ιστορία του Θεάτρου «Άλσος» είναι σχεδόν η ίδια η ιστορία της αθηναϊκής διασκέδασης του 20ού αιώνα. Το ξεκίνημα γίνεται κάπου στην αρχή της δεκαετίας του 1930, όταν ο μουσικός συνθέτης Αττίκ εγκαινίασε τη θρυλική «Μάντρα του Αττίκ», έναν πρωτοποριακό για την εποχή υπαίθριο χώρο ψυχαγωγίας που έφερε στην πρωτεύουσα την ατμόσφαιρα των παριζιάνικων καμπαρέ. Αν και η «Μάντρα» δεν βρισκόταν ακριβώς στη θέση του σημερινού Θεάτρου «Άλσος», ανήκε στην ευρύτερη περιοχή του Πεδίου του Άρεως και άφησε ανεξίτηλο το αποτύπωμά της στη διαμόρφωση της αθηναϊκής νυχτερινής ζωής.
Στη σκηνή της παρουσιάζονταν τραγούδια, σατιρικά νούμερα και μικρές θεατρικές παραστάσεις, με τους καλλιτέχνες να βρίσκονται σε άμεση επαφή με το κοινό. Από εκεί πέρασαν σημαντικές προσωπικότητες του ελληνικού τραγουδιού, όπως η Δανάη Στρατηγοπούλου και η Σοφία Βέμπο, ενώ η αισθητική και το ύφος της «Μάντρας» επηρέασαν βαθιά τα κέντρα διασκέδασης που αναπτύχθηκαν τις επόμενες δεκαετίες.
Μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, το Πεδίον του Άρεως έγινε ένας μεγάλος δημόσιος χώρος αναψυχής και εξελίχθηκε σταδιακά σε επίκεντρο της πολιτιστικής και κοινωνικής ζωής της πρωτεύουσας. Στη δεκαετία του 1950 δημιουργήθηκε το ιστορικό αναψυκτήριο και το θέατρο «Άλσος», το οποίο σύντομα μετατράπηκε σε σημείο αναφοράς για την κοσμική Αθήνα. Κομβικό πρόσωπο αυτής της περιόδου υπήρξε ο Γιώργος Οικονομίδης, ο άνθρωπος που ταύτισε το όνομά του με τον χώρο και τον μετέτρεψε σε ένα από τα πιο δημοφιλή καλοκαιρινά κέντρα ψυχαγωγίας της χώρας. Παρουσιαστής, κονφερασιέ, στιχουργός, ραδιοφωνικός παραγωγός και πολύ έξυπνος επιχειρηματίας, ο Οικονομίδης δημιούργησε ένα καινούριο μοντέλο θεάματος που συνδύαζε την επιθεώρηση, το τραγούδι, τον χορό, τα κωμικά νούμερα, τις μιμήσεις, τα ακροβατικά και όλα όσα εντυπωσίαζαν τα διψασμένα για «το καινούριο» μάτια των Αθηναίων.
Η χρυσή εποχή
Από τη δεκαετία του 1950 έως και τη δεκαετία του 1980, το Πεδίον του Άρεως αποτέλεσε έναν από τους σημαντικότερους πυρήνες ψυχαγωγίας της Αθήνας. Γύρω από το πάρκο λειτουργούσαν πολλά θέατρα και μουσικές σκηνές, όπως το θέατρο «Αλίκη» και το θέατρο Χατζίσκου, όμως το «Άλσος» παρέμενε ο πιο δημοφιλής χώρος. Κάθε καλοκαιρινό βράδυ χιλιάδες Αθηναίοι και επισκέπτες συνέρρεαν στο «Άλσος». Οικογένειες, ζευγάρια, καλλιτέχνες, στρατιωτικοί, επαρχιώτες και κοσμικοί Αθηναίοι μοιράζονταν την ίδια εμπειρία κάτω από τα δέντρα του πάρκου, ανάμεσα σε φωτισμένες επιγραφές, τραπεζάκια απολαμβάνοντας γρανίτες και αναψυκτικά.
Το «Άλσος» δεν ήταν απλώς ένας χώρος παραστάσεων, ήταν κομμάτι της ζωής και της συλλογικής μνήμης της πρωτεύουσας. Από τη σκηνή του πέρασαν ή αναδείχθηκαν δεκάδες καλλιτέχνες. Ο Χάρρυ Κλυνν, ο Γιάννης Βογιατζής, ο Κώστας Χατζής μέχρι και ο Λευτέρης Πανταζής αργότερα, συγκαταλέγονται στα ονόματα που συνδέθηκαν με τον χώρο. Χαρακτηριστική είναι η ιστορία του Κώστα Χατζή, ο οποίος, νέος και άγνωστος ακόμη, ζήτησε από τον Γιώργο Οικονομίδη μια ευκαιρία να εμφανιστεί στη σκηνή του «Άλσους» και τελικά έκανε εκεί το πρώτο βήμα της μετέπειτα μεγάλης καριέρας του. Παράλληλα, ο Οικονομίδης, μέσα από την εκπομπή «Ταλέντα» στο ραδιόφωνο και αργότερα στην τηλεόραση, λειτούργησε ως ένας από τους πρώτους πραγματικούς «κυνηγούς ταλέντων» της χώρας, προσφέροντας βήμα σε νέους τραγουδιστές, κωμικούς και καλλιτέχνες. Μέσα από τη δημοσιότητα που έδιναν στα πρόσωπα οι εκπομπές του, λειτουργούσε αυτόματα και σαν ένα είδος διαφήμισης για το «Άλσος».
Κατά τις δεκαετίες του 1970 και του 1980, το «Άλσος» συνέχισε να αποτελεί κέντρο της αθηναϊκής νυχτερινής ζωής, προσαρμοσμένο όμως στα νέα μουσικά και καλλιτεχνικά ρεύματα της εποχής. Στη σκηνή του φιλοξενήθηκαν λαϊκά και ποπ προγράμματα, ενώ εμφανίστηκαν καλλιτέχνες και συγκροτήματα που συνέδεσαν εκείνη τη νέα εποχή με τη νοσταλγία της παλιάς Αθήνας. Ονόματα όπως οι Olympians, ο Πασχάλης αλλά και η πιο λαϊκή-ρεμπέτικη, Οπισθοδρομική Κομπανία έφεραν έναν φρέσκο αέρα αλλά και ένα καινούριο κοινό. Ωστόσο, η καθολική επιτυχία της ιδιωτικής τηλεόρασης της δεκαετίας του ’90, οι αλλαγές στις συνήθειες διασκέδασης και η σταδιακή υποβάθμιση του Πεδίου του Άρεως άρχισαν να επηρεάζουν αρνητικά τον χώρο. Παρά τις προσπάθειες ανανέωσης, το άλλοτε επιτυχημένο θερινό κέντρο δυσκολευόταν πλέον να διατηρήσει τη δυναμική του.
Η εποχή της παρακμής
Από τις αρχές της δεκαετίας του 1990 ξεκίνησε μια μεγάλη περίοδος παρακμής. Η ευρύτερη περιοχή του πάρκου, έγινε σταδιακά επικίνδυνη με πολλούς χρήστες ναρκωτικών να το κάνουν στέκι τους ενώ η καθαριότητα και οι υποδομές, αφέθηκαν τελείως στην τύχη τους. Την ίδια περίοδο πολλά θέατρα της περιοχής έκλεισαν έπειτα από δικαστικές αποφάσεις και αλλαγές στις χρήσεις των χώρων, ενώ οι πολιτιστικές δραστηριότητες στο Πεδίον του Άρεως περιορίστηκαν σημαντικά. Το θέατρο «Άλσος» εγκαταλείφθηκε σταδιακά και για σχεδόν δύο δεκαετίες παρέμεινε σκιά του ένδοξου παρελθόντος του. Η υποβάθμιση του ιστορικού πάρκου συνδέθηκε άμεσα με την απώλεια των χώρων πολιτισμού που επί δεκαετίες του έδιναν ζωή, μετατρέποντας μια από τις πιο ζωντανές γωνιές της Αθήνας, σε περιοχή απόλυτης εγκατάλειψης.
Η δεύτερη ζωή
Η μεγάλη ανατροπή έγινε το 2019, όταν ο ιστορικός χώρος ανακαινίστηκε πλήρως και επαναλειτούργησε ως σύγχρονο θερινό και χειμερινό θέατρο αλλά και μουσική σκηνή από την εταιρία ΜΚ Group των Μαροσούλη-Κοταρίδη, γνωστών για την ενασχόλησή τους με πολλούς επιτυχημένους και υψηλής αισθητικής χώρους διασκέδασης της Αθήνας. Η νέα εποχή του «Άλσους» δεν επιχείρησε να αποκοπεί από το παρελθόν του. Αντίθετα, επιδίωξε να αναδείξει τη μεγάλη ιστορία του, συνδέοντας τη μνήμη του αθηναϊκού βαριετέ με τις σύγχρονες μορφές θεάματος.
Η εντυπωσιακή αρχή έγινε με την μουσικοθεατρική παράσταση «Το δικό μας σινεμά» των Ρέππα-Παπαθανασίου και στη σκηνή ανέβηκαν ονόματα από τη μουσική, όπως η Δέσποινα Βανδή αλλά και ένας θίασος all star με τους: Σπύρο Παπαδόπουλο, Κατερίνα Λέχου, Κώστα Κόκλα και πολλούς άλλους. Σε αυτή τη νέα εποχή φιλοξένησε σημαντικούς καλλιτέχνες όπως ο Γιώργος Νταλάρας, ο Γιάννης Πάριος, ο Τόλης Βοσκόπουλος, η Άννα Βίσση, Ελευθερία Αρβανιτάκη ενώ ιδιαίτερη απήχηση γνώρισε η «Ταράτσα του Φοίβου» του Φοίβου Δεληβοριά, μια παράσταση που αναβίωσε με σύγχρονους όρους το πνεύμα του αθηναϊκού μουσικού βαριετέ και προσέλκυσε μια νέα γενιά θεατών.
Αυτό το καλοκαίρι η επιτυχία συνεχίζεται με τις παραστάσεις «Του αγοριού απέναντι» των Ρέππα-Παπαθανασίου και κάθε Τετάρτη το «Ανα-τίναξε την ανθισμένη αμυγδαλιά» του Θοδωρή Αθερίδη. Παράλληλα έχουν ανακοινωθεί συναυλίες της Νατάσσας Θεοδωρίδου και του Γιώργου Σαμπάνη ενώ έπονται και άλλες.
Σήμερα, το Θέατρο «Άλσος» παραμένει ένας από τους ελάχιστους χώρους της Αθήνας που διατηρούν αδιάκοπη τη σύνδεση ανάμεσα σε διαφορετικές εποχές της ελληνικής ψυχαγωγίας. Από τη «Μάντρα του Αττίκ» και την κοσμική Αθήνα του Μεσοπολέμου, το μεταπολεμικό βαριετέ του Γιώργου Οικονομίδη και τις μεγάλες δεκαετίες της επιθεώρησης και του λαϊκού τραγουδιού μέχρι τη σημερινή μουσικοθεατρική αναγέννηση, το «Άλσος» εξακολουθεί να αποτελεί έναν ζωντανό οργανισμό της πολιτιστικής ιστορίας της πρωτεύουσας. Περισσότερο από ένας θεατρικός χώρος, είναι ένα σύμβολο της αθηναϊκής καλοκαιρινής ζωής, ένας τόπος όπου διαφορετικές γενιές συναντήθηκαν, ψυχαγωγήθηκαν και δημιούργησαν αναμνήσεις που εξακολουθούν να συνοδεύουν την ιστορία της πόλης.
Φωτογραφίες: Τheatro Alsos/ Facebook, Gallery
www.theatroalsos.gr