Πλέον ένας στους έξι ανθρώπους παγκοσμίως νιώθει μεγάλη, μακροχρόνια μοναξιά. Κι η βιομηχανία της «ευζωίας» βρήκε άλλη μια «χρυσή» ευκαιρία.
Για δισεκατομμύρια ανθρώπους, το πένθος είναι η πιο ιδιωτική στιγμή από όλες. Βρέθηκαν όμως κάποιοι που το «τυλίγουν» σε ένα εξαιρετικά γοητευτικό «πακέτο» με sound bath, ιπποθεραπεία και βιολογικό μπρόκολο και όπως φαίνεται, είναι πολλοί αυτοί που το αγοράζουν. Διόλου φτηνά κιόλας.
Ένα τρίτο της δημιουργικότητας σου είναι ήδη πάρα πολύ
Έξι ώρες την ημέρα. Τόσος είναι ο μέσος χρόνος που ο Αμερικανός ενήλικας -αν πιστέψουμε τις πρόσφατες έρευνες- περνάει κολλημένος στο smartphone. Έξι ώρες, δηλαδή το ένα τρίτο του παραγωγικού του χρόνου, σερβιρισμένο σε άπειρα μικρά ταπ στην οθόνη, σκρολαρίσματα και refresh. Κι όταν σηκώνει τα μάτια του από την οθόνη, ανακαλύπτει συχνά ότι δίπλα του δεν υπάρχει κανείς. Κυριολεκτικά, κανείς.
Πέρσι τον Ιούνιο, η Επιτροπή Κοινωνικής Σύνδεσης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας -που έχει συμπρόεδρο τον πρώην γενικό χειρουργό των ΗΠΑ Βιβέκ Μέρθι- δημοσίευσε την παγκόσμια έκθεσή της με ένα νούμερο που σταμάτησε τη συζήτηση. Ένας στους έξι ανθρώπους στον πλανήτη νιώθει μοναξιά. Όχι περαστική μελαγχολία, αλλά βαθιά, βαριά, ασήκωτη και καταστροφική για την ψυχή του, μοναξιά. Η ίδια έκθεση συνδέει τη χρόνια κοινωνική απομόνωση με 30% αυξημένο κίνδυνο πρόωρου θανάτου -επίδραση ισοδύναμη με δεκαπέντε τσιγάρα την ημέρα. Η κατάθλιψη και το άγχος που πηγάζουν από τη μοναξιά κοστίζουν στην παγκόσμια οικονομία γύρω στο ένα τρισεκατομμύριο δολάρια τον χρόνο.
Σε αυτή την οικονομία της μοναξιάς, όπου τα chatbot συντροφιάς πουλάνε συνδρομές, οι παρέες ενοικιάζονται με την ώρα και οι εφαρμογές εύρεση συντρόφου έχουν γίνει η νέα μορφή binge-watching, η ξενοδοχειακή βιομηχανία «μύρισε» ευκαιρία. Και πλέον, πλάι στο γνώριμο spa, το yoga retreat και το detox σαββατοκύριακο, εμφανίστηκε μια νέα κατηγορία προορισμού: το grief retreat. Διακοπές για να πενθήσεις. Ναι, διαβάσατε καλά.
Τι είναι το «retreat» πένθους
Στο Rancho La Puerta, ένα από τα πιο παλιά wellness resorts του πλανήτη, στο μεξικανικό Τεκάτε, οι πεζοπορίες στα βουνά της Μπάχα γίνονται πια κάτω από την καθοδήγηση πιστοποιημένων συμβούλων πένθους. Στο Malibu Dream Resort, ένα από αυτά τα «κρεμασμένα» πάνω από τον Ειρηνικό, ξενοδοχεία, το πρόγραμμα τριών διανυκτερεύσεων περιλαμβάνει θεραπεία με άλογα -ιππασία, καθαρισμός, δουλειές στον στάβλο- επειδή τα άλογα διαβάζουν τη γλώσσα του σώματος και το συναίσθημα με τρόπους που οι άνθρωποι έχουν ξεχάσει αιώνες τώρα. Καθημερινές ομαδικές συνεδρίες πένθους, sound baths με δονήσεις χαμηλής συχνότητας, σιωπηλά γεύματα. Το National Geographic, που χαρτογράφησε πρόσφατα τον κλάδο, καταγράφει retreat για παιδιά εφτά έως δεκαέξι ετών μαζί με τους γονείς τους, σε τιμές από 1.500 ευρώ το άτομο για τέσσερις μέρες, και άλλα ειδικευμένα για χηρεία, αποβολή, απώλεια αδελφού, αυτοκτονία.
Οι τιμές κυμαίνονται από τα διακόσια δολάρια (175 ευρώ) για ένα σαββατοκύριακο σε ομαδικό δωμάτιο, μέχρι τα τρεισήμισι χιλιάδες για ιδιωτικό αγρόκτημα στην Κόστα Ρίκα με ολοκληρωμένη ψυχοθεραπευτική υποστήριξη. Αλλά τα Μέσα που απευθύνονται στο 5% και ακόμα παραπάνω της παγκόσμιας οικονομίας, έχουν ήδη εντοπίσει τις «υψηλότερες τάσεις» της αγοράς: τα χίλια δολάρια την ημέρα έχουν μπει επίσημα ως η «βάση» των «καλών» retreats.
Το πένθος ως «υπηρεσία»
Προφανώς κι ακούγεται περίεργο. Τουλάχιστον… Οι περισσότεροι αντιμετωπίζουν το πένθος ως την πιο ιδιωτική τους στιγμή, είτε μένεις στο σκοτάδι είτε κάθεσαι στο πάτωμα της κουζίνας σε εμβρυακή στάση είτε «απλά»… ξεχνάς να φας. Τώρα κάποιος σου το «σερβίρει» σε πακέτο, σε καλό δωμάτιο, με βιολογικό μπρόκολο στο πιάτο. Και βέβαια, αυτό δεν είναι τυχαίο.
Όταν ο Ρόμπερτ Πάτναμ έγραφε το Bowling Alone το 2000 -τη μελέτη που έγινε «ευαγγέλιο» για τη σύγχρονη αποσύνθεση της έννοιας της κοινότητας στις σύγχρονες δυτικές κοινωνίες- τα smartphones δεν υπήρχαν. Η Αμερική όμως έχανε ήδη τη ζωντάνια της: λιγότερες λέσχες, λιγότεροι χώροι λατρείας, λιγότερες ενορίες, λιγότερες ομάδες μπόουλινγκ. Σήμερα η εικόνα είναι χειρότερη. Οι έρευνες δείχνουν ότι το ένα στα πέντε Αμερικανών ενηλίκων αναφέρει πως αισθάνεται μοναξιά κάθε μέρα, ενώ το 66% λέει το ίδιο τις γιορτές. Παιδιά που γεννήθηκαν με tablet στο χέρι μεγαλώνουν χωρίς να ξέρουν πώς να καθίσουν με έναν «ξένο» για καφέ και να μη γεμίσουν τη σιωπή με φωτογραφίες από το κινητό τους ή σκρολάροντας στα κοινωνικά του δίκτυα.
Ο ακριβός πόνος του προνομιούχου
Σ’ αυτό το «έφορο έδαφος», ο τουρισμός ευεξίας -που αναμένεται να αγγίξει το ένα τρισεκατομμύριο δολάρια ώς το τέλος της δεκαετίας- ανακάλυψε αυτό που πάντα έβρισκε νωρίς, όσο βαθιά και αν «κρυβόταν» στις μάρκες πολυτελείας: τον πόνο του προνομιούχου. Και κάτι ακόμα. Όσοι ασχολούνται σοβαρά με το πένθος ξέρουν ότι αυτό δε λύνεται σε τέσσερις μέρες, δεν σαρώνεται με sound bath, δεν εξαφανίζεται από ένα άλογο που σε κοιτάζει βαθιά στα μάτια. Το πένθος είναι χρόνος, επαφή με μια κοινότητα, επανάληψη ρουτίνας με ανθρώπους που σ’ αγαπούν και ξέρουν το όνομα του χαμένου. Είναι το αντίθετο της φευγαλέας εμπειρίας 1.000 δολαρίων.
Όμως κάποιος, κάπου, χρειάζεται να πληρώσει για να του πει κάποιος άλλος ότι μπορεί να κλάψει. Κι αν αυτή είναι η φωτεινότερη απόδειξη της μοναξιάς της εποχής μας -ότι έχουμε σχεδιάσει βιομηχανικό προϊόν για κάτι που έκαναν δωρεάν για δεκαετίες οι γιαγιάδες, οι ιερείς και οι παρέες- μάλλον δεν φταίνε τα ξενοδοχεία. Φταίει που γύρω μας έμεινε λίγος ζωντανός κόσμος για να μας κρατήσει το χέρι όταν σπάει κάτι μέσα μας. Κι αν χρειάζεται να σας το πούμε πιο ξεκάθαρα: το να πληρώνεις χίλια δολάρια τη μέρα για να πενθήσεις δεν είναι λύση του προβλήματος. Είναι σύμπτωμα.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image