Νέοι συλλέκτες αναζητούν καλαίσθητα σπιρτόκουτα και μοιράζονται το χόμπι τους στο TikTok.
Το τελευταίο σπίρτο σε ένα σπιρτόκουτο σώζει τον κόσμο στην κινηματογραφική ταινία «Το 5ο Στοιχείο» με πρωταγωνιστή τον Μπρους Γουίλις. Στην ταινία «Pulp Fiction» ακούγεται από τα χείλη του Τζον Τραβόλτα η φράση: «Αν παίζεις με σπίρτα, θα καείς». Τα σπίρτα λειτουργούν ως μέσο επιβίωσης στην ταινία «The Hunger Games», ενώ στους τίτλους αρχής της τηλεοπτικής σειράς «Better Call Saul» εμφανίζεται ένα ειδικά διαμορφωμένο σπιρτόκουτο με τα στοιχεία του κεντρικού ήρωα.
Τα ταπεινά σπίρτα, τελικά, όχι μόνο δεν έχουν χαθεί, αλλά πρωταγωνιστούν τόσο στην τέχνη, όσο στην καθημερινότητα. Μπορεί να μοιάζουν ξεχασμένα στο χρόνο, καθώς ο σύγχρονος αντικαταστάτης τους ο αναπτήρας κυριαρχεί, ωστόσο, επανέρχονται δυναμικά.
Διαφημίσεις τσέπης
Στα μέσα του 20ού αιώνα, τα σπιρτόκουτα λειτουργούσαν ως κινητές διαφημίσεις για εστιατόρια και μπαρ. Με λογότυπα, πληροφορίες, συνθήματα και εικόνες τυπωμένες πάνω τους, μετατρέπονταν σε μικρές διαφημιστικές καμπάνιες τσέπης. Οι πελάτες τα χρησιμοποιούσαν όχι μόνο για να ανάψουν το τσιγάρο τους -σε μια εποχή που το κάπνισμα επιτρεπόταν- αλλά και για να σημειώσουν έναν αριθμό τηλεφώνου ή μια σύντομη υπενθύμιση από μια νυχτερινή έξοδο.
Με τον καιρό, όμως, τα σπιρτόκουτα απέκτησαν διαφορετική αξία. Έπαψαν να λειτουργούν ως πρόχειρα σημειωματάρια, ενώ η ανάγκη αποθήκευσης πληροφοριών καλύφθηκε από τα κινητά τηλέφωνα. Η αισθητική τους και η νοσταλγία που τα συνοδεύει, τα μετέτρεψαν σε συλλεκτικά αντικείμενα.
Οι λάτρεις των ταξιδιών τα συλλέγουν για να θυμούνται αγαπημένα εστιατόρια, ξενοδοχεία και εμπειρίες από διακοπές, ενώ ταυτόχρονα αντανακλούν την κουλτούρα και την ατμόσφαιρα κάθε τόπου. Η λειτουργικότητα και η καλαισθησία του σχεδιασμού τους προσελκύουν και τις νεότερες γενιές, που τα αξιοποιούν για τη δημιουργία περιεχομένου στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, προσδίδοντάς τους μια αύρα vintage πολυτέλειας.
Τα ζωντανά χρώματα, τα ιδιαίτερα λογότυπα και η αίσθηση μιας άλλης εποχής τα καθιστούν ιδανικά για πλατφόρμες όπως το Instagram, το TikTok και το Pinterest. Πολλά σπιρτόκουτα μοιάζουν με μικρογραφίες τέχνης, με εικονογραφήσεις που θυμίζουν ζωγραφικούς πίνακες. Ενσαρκώνουν το πνεύμα της εποχής και του τόπου, αποτυπώνοντας σε μικρή κλίμακα την αισθητική μιας ολόκληρης δεκαετίας, από τον μινιμαλισμό έως τον μαξιμαλισμό με έντονα μοτίβα και τολμηρά χρώματα.
Από χρηστικά αντικείμενα σε συλλεκτικά
Μικρά, ευέλικτα και πρακτικά, τα σπιρτόκουτα επιστρέφουν και στον χώρο της φιλοξενίας ως εργαλείο μάρκετινγκ. Όπως παλιά, επανεμφανίζονται σε γυάλες στη ρεσεψιόν ξενοδοχείων ή σε μπαρ, προσελκύοντας τους πελάτες. Εκείνοι συλλέγουν αναμνήσεις, ενώ οι επιχειρήσεις ενισχύουν την ταυτότητά τους μέσω branding. Η συλλογή σπίρτων και σπιρτόκουτων έχει γνωρίσει σημαντική άνοδο τα τελευταία χρόνια. Πλατφόρμες όπως το eBay διαθέτουν vintage κομμάτια και σπάνιες εκδόσεις για τους λάτρεις του είδους. Δεν είναι ασυνήθιστο συλλεκτικά σπιρτόκουτα να ξεπερνούν σε αξία τα 500 ευρώ, φτάνοντας ακόμη και τα 1.300 ευρώ.
Αν και σχεδόν οτιδήποτε μπορεί να αποκτήσει συλλεκτική αξία, δεν αξίζει να κρατά κανείς κάθε σπιρτόκουτο. Όπως συμβαίνει γενικά με τα συλλεκτικά αντικείμενα, η κατάσταση, η ηλικία, η σπανιότητα, η μοναδικότητα και η αισθητική του καθορίζουν την αξία του. Τα σπιρτόκουτα αποτελούν ιδανική επιλογή για συλλογή, κυρίως επειδή είναι μικρά και δεν καταλαμβάνουν χώρο. Τα γραφικά τους συχνά είναι ιδιαίτερα εντυπωσιακά, ενώ παραμένουν εξαιρετικά και συνήθως δωρεάν αναμνηστικά. Είναι κάτι παραπάνω από απλά, πρακτικά αντικείμενα. Είναι η διαχρονικά αυθεντική αποτύπωση μιας εμπειρίας.
Εξαντλούνται σε λίγες ημέρες
Ολοένα περισσότερα είναι τα προφίλ σε δημοφιλείς πλατφόρμες που εκφράζουν την αγάπη στη συλλογή αντικειμένων που σχετίζονται με τα σπίρτα. Ανάμεσα σε αυτά το Oh What A Match με δεκάδες εικόνες από σπιρτόκουτα. Η δημιουργία τέτοιων ηλεκτρονικών τόπων συνάντησης συλλεκτών αντανακλά την αυξανόμενη τάση των σπιρτόκουτων σε μπαρ και εστιατόρια της Νέας Υόρκης. Αντί για φαγητό και ποτό, οι πελάτες «κυνηγούν» τα ιδιαίτερα σχέδια, με αποτέλεσμα οι επιχειρήσεις να δυσκολεύονται να καλύψουν τη ζήτηση, αφού εξαντλούνται μέσα σε λίγες μέρες.
Το ενδιαφέρον έχει… αναζωπυρωθεί, καθώς όπως αναφέρουν οι New York Times, η συλλογή σπίρτων είναι ένας τρόπος να διατηρηθεί στη μνήμη κάτι που μπορεί μια ημέρα να πάψει να υπάρχει, όπως ένα εστιατόριο που δε λειτουργεί πια. Είναι ένα μέσο που θυμίζει όμορφες στιγμές, συζητήσεις με φίλους, αξέχαστους χώρους. Είναι ένα προσωπικό αρχείο με αναμνήσεις που θα διαρκέσουν για πάντα.
Εισαγωγική φωτογραφία: Takkk, en.wikipedia.org