Οι 25 πλουσιότεροι Αμερικανοί έχουν δωρίσει λιγότερο από το 5% της περιουσίας τους.
Στο μυαλό των περισσότερων ανθρώπων ο υπερβολικός πλούτος και η φιλανθρωπία είναι έννοιες ταυτόσημες. Όταν κάποιοι πετυχαίνουν και συσσωρεύουν αγαθά που δεν φτάνουν ούτε δέκα ζωές για να τα ξοδέψουν, θεωρείται αυτονόητο να νοιαστούν και για τους γύρω τους. Πολλοί το κάνουν, αλλά όχι σε τέτοιο βαθμό που θα περίμενε κανείς.
Η σχέση ανάμεσα στον πλούτο και τη γενναιοδωρία αποδεικνύεται ότι είναι πιο περίπλοκη απ’ όσο τη σκεφτόμαστε. Τα τελευταία χρόνια διάφορες έρευνες, με πιο πρόσφατη αυτή του έγκριτου Forbes, δείχνουν ότι παρά την εκρηκτική αύξηση των περιουσιών, οι πλουσιότεροι Αμερικανοί δεν είναι απαραίτητα οι πιο γενναιόδωροι, όταν η συζήτηση πηγαίνει στις χορηγίες και κάθε είδους φιλανθρωπικές δωρεές. Αυτή η ασυνέπεια μεταξύ τεράστιου πλούτου και συγκριτικά περιορισμένης δωρεάς φέρνει στο προσκήνιο βαθύτερα ερωτήματα για το ρόλο του υπερπλούτου στην κοινωνία και για την ηθική της φιλανθρωπίας.
Τα στοιχεία από τα δεδομένα
Oι 25 πιο «γενναιόδωροι» φιλάνθρωποι στις ΗΠΑ είχαν προσφέρει συνολικά περίπου 241 δισεκατομμύρια δολάρια σε δωρεές μέχρι το τέλος του 2024. Όμως, την ίδια στιγμή, o πλούτος που μάζεψαν αυτοί οι άνθρωποι είχε αυξηθεί πολύ ταχύτερα από ό,τι αυτά που έδωσαν. Η αύξηση στον πλούτο τους μέσα σε έναν χρόνο ήταν περίπου 18,5%, ενώ η αύξηση στα ποσά που δόθηκαν σε φιλανθρωπίες αισθητά μικρότερη (14%).
Η διαφορά μοιάζει μικρή, αλλά είναι ακόμη πιο ανομοιόμορφη αν εξετάσει κανείς τα στοιχεία σε βάθος. Η έρευνα υπολογίζει ότι συνολικά, η συνολική φιλανθρωπία των πλουσιότερων Αμερικανών αντιστοιχεί μόλις στο 4,6% της συνολικής τους περιουσίας. Τούτο είναι μια σημαντική μείωση από το 5% του προηγούμενου έτους, παρά το γεγονός ότι οι ίδιοι κέρδισαν περισσότερο πλούτο από ποτέ άλλοτε. Επιπλέον, σχεδόν τα τρία τέταρτα αυτών των μεγιστάνων έχουν δώσει λιγότερο από 5% της περιουσίας τους. Και το 40% έχει δώσει λιγότερο από 1% του συνολικού τους πλούτου.
Αυτό το παράδοξο, να είναι κάποιος απίστευτα πλούσιος αλλά όχι ιδιαίτερα γενναιόδωρος, έχει πολλούς αποδέκτες εδώ και χρόνια. Ο Έλον Μασκ, μακράν ο πλουσιότερος άνθρωπος του κόσμου με περιουσία που εκτιμάται σε 780 δισεκ. δολάρια, έχει δωρίσει λιγότερα από 500 εκατ. δολάρια στην ζωή του, δηλαδή το 0,06% της περιουσίας του. Ο Λάρι Πέιτζ, ο μεγιστάνας της Google, σίγουρα δεν το… έχει με τις φιλανθρωπίες, το ποσό που έχει δωρίσει περιορίζεται σε περίπου 100 εκατ. δολάρια, μια σταγόνα 0,03% των 270 δισεκ. δολαρίων που έχει συσσωρεύσει.
Ο Λάρι Έλισον της Oracle έχει δωρίσει περίπου το 1 δισεκατομμύριο δολάρια από τα 241 δισεκ. δολάρια που βρίσκονται στην κατοχή του. Ο Τζένσενγκ Χουάνγκ της NVIDIA έχει προσφέρει σε φιλανθρωπίες «μόλις» 200 εκατ. δολάρια από τα 162 δισεκ. δολάρια που έχει μαζέψει. Όπως καταλαβαίνει κανείς, τα ποσά σε απόλυτους αριθμούς μπορεί να φαίνονται μεγάλα, αλλά στην ουσία είναι… ψίχουλα σε σχέση με τα όσα έχουν στην κατοχή τους. Στην ουσία, ο μόνος που συστηματικά προσφέρει διψήφιο ποσοστιαίο νούμερο του ετήσιου πλούτου του είναι ο Ουόρεν Μπάφετ. Έχει δωρίσει πάνω από 60 δισεκατομμύρια δολάρια κατά τη διάρκεια της ζωής του, περίπου το 30% της περιουσίας του, και συνεχίζει να ενισχύει φιλανθρωπικά προγράμματα με απόλυτα θεσμοθετημένο τρόπο.
Πώς εξηγείται όμως αυτή η ανισότητα μεταξύ πλούτου και φιλανθρωπίας;
Μια απλή και μάλλον ψυχρή εξήγηση είναι ότι ο πλούτος, από τη φύση του, έχει πολλούς τρόπους να παράγει και να αναπαράγει ακόμα περισσότερο πλούτο. Οι επενδύσεις σε επιχειρήσεις, μετοχές και χρηματοπιστωτικά προϊόντα αυξάνουν τον πλούτο πολύ πιο γρήγορα από ό,τι η μέση φιλανθρωπική δέσμευση μπορεί να «καταναλώσει».
Παράλληλα, οι μεγάλες δωρεές συχνά συνδέονται με την απαλλαγή από τη φορολογία. Οι δωρητές μπορούν να εξοικονομήσουν σημαντικές ποσότητες φόρων όταν προσφέρουν σε ιδρύματα και οργανισμούς, καθιστώντας έτσι τη φιλανθρωπία μέρος της οικονομικής στρατηγικής τους, όχι απαραίτητα μόνο «ηθική υποχρέωση». Αυτή η διάσταση μπορεί να αλλάξει τον χαρακτήρα της έννοιας της φιλανθρωπίας. Πρακτικά, το να προσφέρεις στοχευμένα μπορεί να λειτουργήσει και σαν εργαλείο φορολογικής και πολιτικής στρατηγικής.
Το γενικό συμπέρασμα παραμένει: η φιλανθρωπία δεν είναι ενσωματωμένη στον πλούτο, τουλάχιστον όχι στον βαθμό που νομίζουμε. Ο πλούτος μπορεί να πολλαπλασιαστεί με μεγάλη ευκολία, αλλά το να μοιραστεί κάποιος είναι κάτι διαφορετικό. Αποτελεί μια εσωτερική ανάγκη περισσότερο, την οποία έχει κάποιος ή δεν έχει. Κι αν δεν την έχει, δύσκολα την αποκτά στην πορεία, όσα πλούτη κι αν μαζέψει.
Φωτογραφίες: Getty Images/Ideal Image