Δεν αρκεί να καθόμαστε λιγότερο, αλλά καθοριστικό ρόλο στη συνολική υγεία παίζει η συχνότητα των διαλειμμάτων και η ήπια σωματική δραστηριότητα.
Παχυσαρκία, καρδιαγγειακά προβλήματα, διαβήτης και πρόωρη θνησιμότητα. Πολλές είναι οι επιπτώσεις που συνδέονται με την καθιστική ζωή. Τώρα, όμως, μία νέα μελέτη δείχνει ότι ο συγκεκριμένος τρόπος ζωής δεν επιβαρύνει μόνο τη συνολική υγεία, αλλά αυξάνει και τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου, με τις παρατεταμένες περιόδους ακινησίας να παίζουν καθοριστικό ρόλο.
Οι ειδικοί εξηγούν ότι όταν καθόμαστε για μεγάλα χρονικά διαστήματα -για παράδειγμα βλέποντας τηλεόραση, δουλεύοντας στον υπολογιστή ή οδηγώντας- επιβραδύνεται ο μεταβολισμός. Όταν συμβαίνει αυτό επηρεάζεται η ικανότητα του οργανισμού να ρυθμίζει το σάκχαρο στο αίμα, η αρτηριακή πίεση και η διάσπαση του σωματικού λίπος.
Σε μεγάλη διεθνή έρευνα που δημοσιεύθηκε στο PLOS Medicine, συμμετείχαν περισσότεροι από 91.000 ενήλικες από τη βάση δεδομένων υγείας UK Biobank. Οι συμμετέχοντες φορούσαν επιταχυνσιόμετρο στον καρπό για 7 ημέρες, ώστε να καταγραφεί αντικειμενικά η καθημερινή τους δραστηριότητα. Στο διάστημα 12 ετών που διήρκησε η μελέτη, οι επιστήμονες δεν υπολόγισαν μόνο τον συνολικό χρόνο καθιστικής ζωής, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο αυτός συσσωρεύεται: παρατεταμένο κάθισμα για περίπου 30 λεπτά χωρίς ουσιαστική κίνηση είτε καθιστική συμπεριφορά που διακόπτεται συχνά από σύντομες κινήσεις ή διαλείμματα.
Η σημαντικότερη διαπίστωση ήταν ότι κάθε επιπλέον ώρα συνεχούς καθιστικής συμπεριφοράς συνδέθηκε με περίπου 10% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο. Αντίθετα, όταν ο ίδιος χρόνος καθιστικής ζωής διακοπτόταν συχνά, ο κίνδυνος ήταν χαμηλότερος, κατά περίπου 19%. Αυτό σημαίνει ότι δεν αρκεί να υπολογίζουμε μόνο πόσες ώρες καθόμαστε. Έχει σημασία και αν σηκωνόμαστε τακτικά. Αναλυτικότερα, όπως αναφέρει η έκθεση, κάθε επιπλέον ώρα την ημέρα παρατεταμένης καθιστικής συμπεριφοράς συσχετίστηκε με 10% υψηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο, ενώ κάθε επιπλέον ώρα διακεκομμένης καθιστικής συμπεριφοράς συσχετίστηκε με 19% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο.
Προηγούμενες έρευνες είχαν συνδέσει την καθιστική ζωή με επιβαρυμένη υγεία, αλλά μέχρι πρότινος καμία επιστημονική ομάδα δεν είχε προχωρήσει στο διαχωρισμό ανάμεσα στις μεγάλες περιόδους καθιστικής ζωής με εκείνες όπου αυτή διακόπτεται και πόσο αυτή η διαφορά επιδρά στην εκδήλωση καρκίνου.
Οδηγοί λεωφορείων και εκδήλωση παθήσεων
Σύμφωνα με το βρετανικό Εθνικό Σύστημα Υγείας (NHS), η σύνδεση ανάμεσα στην καθιστική ζωή και τις ασθένειες αναγνωρίστηκε για πρώτη φορά τη δεκαετία του 1950, όταν επιστήμονες διαπίστωσαν ότι οι οδηγοί του κλασικού διώροφου λεωφορείου είχαν διπλάσια πιθανότητα εκδήλωσης καρδιαγγειακών παθήσεων από τους εισπράκτορες. Η βασική διαφορά ανάμεσα στις δύο θέσεις εργασίας ήταν ότι οι πρώτοι κάθονταν για σχεδόν το 90% της βάρδιάς τους, ενώ οι δεύτεροι ανέβαιναν περίπου 600 σκαλοπάτια καθημερινά.
Τι θα συμβεί αν προσθέσουμε λίγη κίνηση
Σύμφωνα με την πρόσφατη έκθεση, η αντικατάσταση της καθιστικής ζωής με ήπια σωματική δραστηριότητα συσχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο. Πιο συγκεκριμένα, η αντικατάσταση μιας ώρας καθιστικής συμπεριφοράς με ήπια δραστηριότητα όπως περπάτημα ή δουλειές στο σπίτι, συνδέθηκε με περίπου 12% μικρότερο κίνδυνο θανάτου από καρκίνο. Το ποσοστό μειώθηκε στο 8% για 30 λεπτά μέτριας σωματικής δραστηριότητας και έφτασε στο 22% όταν 5 λεπτά αντικαταστάθηκε με έντονη σωματική δραστηριότητα.
Γιατί συμβαίνει αυτό
Οι επιστήμονες δεν έχουν διευκρινίσει γιατί η παρατεταμένη καθιστική ζωή συνδέεται με τον καρκίνο, εκτιμούν όμως ότι η πολύωρη ακινησία ευνοεί τη χρόνια φλεγμονή, μπορεί να αποδυναμώσει την άμυνα του οργανισμού και να αλλάξει την κατανομή του λίπους στο σώμα αποθηκεύοντάς το σε σημεία που δεν πρέπει, όπως το ήπαρ, οι μύες και το πάγκρεας. Επιπλέον, είναι πιθανό να επιδράσει αρνητικά στη ρύθμιση του σακχάρου, αυξάνοντας τα επίπεδα ινσουλίνης και να επηρεάσει την ανοσολογική απόκριση απέναντι σε καρκινικά κύτταρα.
Βέβαια, οι επιστήμονες επισημαίνουν πως τα ευρήματα αυτά πρέπει να ερμηνευθούν με προσοχή, καθώς δεν αποδεικνύεται αιτιώδης συνάφεια. Επομένως, το μήνυμα που στέλνουν είναι ότι είναι πιθανό να έχουν σημασία μικρά διαλείμματα μέσα στην ημέρα. Όταν εργαζόμαστε να σηκωνόμαστε κάθε μισή ή μία ώρα, να περπατάμε για λίγα λεπτά, να επιλέγουμε τις σκάλες και όχι το ασανσέρ, να μιλάμε στο τηλέφωνο όρθιοι ή περπατώντας.
Όπως σημειώνει η Mayo Clinic, η κίνηση κάθε είδους μπορεί να συμβάλλει στη βελτίωση της υγείας, αυξάνοντας τις θερμίδες που δαπανώνται και επομένως να οδηγήσει σε απώλεια βάρους και περισσότερη ενέργεια, να ενισχύσει τον μυϊκό τόνο και να υποστηρίξει την ψυχική ευεξία.
Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images/Ideal Image