Η Νέα Υόρκη ψηφίζει την Πέμπτη το τέλος των αμαξών στο Σέντραλ Παρκ. Για τα άλογα υπάρχει σχέδιο. Για τους ανθρώπους, όμως, ένα σχέδιο πρέπει ακόμα να γραφτεί.
Στις 17 Ιουνίου ένας 18χρονος από την Ινδία, ο Ρομάντς Μαχαζάν, ανέβηκε σε άμαξα στο Σέντραλ Παρκ. Ήταν το πρώτο ταξίδι της οικογένειάς του στη Νέα Υόρκη, γιόρταζαν την αποφοίτησή του από το λύκειο. Ο αμαξάς είχε κατέβει από τη θέση του, το άλογο τρόμαξε και έτρεξε, κι ο νεαρός βρέθηκε έξω από την άμαξα και χτύπησε το κεφάλι του στο οδόστρωμα. Δεν επέζησε. Το συνδικάτο των αμαξάδων κι ο οργανισμός που διαχειρίζεται το πάρκο (Central Park Conservancy) λένε ότι είναι ο πρώτος γνωστός θάνατος από ατύχημα με άμαξα στα πάνω από 150 χρόνια που κυκλοφορούν εκεί. Για τον οργανισμό ήταν το όγδοο περιστατικό με άλογα σε λίγο παραπάνω από έναν χρόνο.
Κι η κουβέντα, που κρατά δεκαετίες, άλλαξε ταχύτητα. Ο πρώην δήμαρχος της Νέας Υόρκης, Μπιλ ντε Μπλάζιο, είχε υποσχεθεί το τέλος των αμαξών και το έβαλε στα πόδια μπροστά στο συνδικάτο και σε μια καμπάνια με πρωταγωνιστή τον Λίαμ Νίσον. Ο Έρικ Άνταμς το θυμήθηκε στις τελευταίες μέρες της θητείας του, και δεν πήγε πουθενά. Ε, η τρίτη φορά ήταν η “μοιραία”. Με συμφωνία της προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου Τζούλι Μένιν και του τωρινού δημάρχου Ζοχράν Μαμντάνι, ο «νόμος του Ρομάντς» ψηφίζεται την Πέμπτη 22 Οκτωβρίου. Οι άδειες λήγουν στις 31 Μαΐου 2028 και οι βόλτες επί πληρωμή τελειώνουν την επομένη. Όποιος συνεχίσει κινδυνεύει με πρόστιμο, έως 15 ημέρες φυλακή ή και τα δύο, και με αστικό πρόστιμο τουλάχιστον 10.000 δολαρίων, σύμφωνα με το NBC New York.
Το Σέντραλ Παρκ, βέβαια, άλλαξε πιο γρήγορα απ’ τις άμαξες. Η επισκεψιμότητά του βρίσκεται σε επίπεδα ρεκόρ, και στους δρόμους του μοιράζονται χώρο δρομείς, ποδηλάτες και τρίκυκλα με επιβάτες. Τον Αύγουστο του 2025 η πρόεδρος του οργανισμού, Ελίζαμπεθ Σμιθ, έγραψε ότι μετά από χρόνια ουδετερότητας η κατάργηση των αμαξών έχει γίνει «θέμα δημόσιας υγείας και ασφάλειας» για τους επισκέπτες. Το συνδικάτο απαντά ότι έχει ενισχύσει την εκπαίδευση και τα μέτρα ασφαλείας, και ζητά σημεία πρόσδεσης για τα άλογα σε όλο το πάρκο. Οι οργανώσεις υπεράσπισης των ζώων, με πρώτη την NYCLASS, λένε ότι τα σημεία πρόσδεσης δεν λύνουν τίποτα. Οι ιδιοκτήτες αρνούνται τις καταγγελίες για εξάντληση και κακούς στάβλους. Μια δημοσκόπηση της Zogby του 2022, που έδωσε στη δημοσιότητα το Animal Legal Defense Fund κι ακόμα μία οργάνωση υπεράσπισης των ζώων, βρήκε 71% των ψηφοφόρων υπέρ της απαγόρευσης. Όλοι έχουν επιχειρήματα. Λίγοι ακούν την γνώμη ενός αμαξά πάντως.
Οι άνθρωποι πίσω από τα άλογα
Οι New York Times, μέσω του 6sqft, μετρούσαν πέρυσι τον Αύγουστο 68 ιδιοκτήτες αδειών, 183 άλογα και 231 αδειούχους αμαξάδες, από τους οποίους περίπου 170 ενεργούς. Το Transport Workers Union μιλά για περίπου 150 ενεργούς οδηγούς και 160 άλογα. Ένα μικρό, κλειστό επάγγελμα, που όσο κι αν μικραίνει δεν έχει καταφέρει να βρει κοινή απογραφή. Τα άλογα έχουν κανόνες: τουλάχιστον πέντε εβδομάδες διακοπές τον χρόνο εκτός πόλης με καθημερινό βοσκότοπο, κτηνίατρο δύο φορές τον χρόνο, ανώτατο όριο εργασίας τα 26 έτη και ξεκούραση όταν η θερμοκρασία ξεπερνά τους 89 βαθμούς Φαρενάιτ, περίπου 32 Κελσίου, σύμφωνα με το AP. Το νομοσχέδιο απαγορεύει επιπλέον να πουληθούν για σφαγή ή να περάσουν σε άλλη επιχείρηση με άμαξες, και το NY1 γράφει ότι θα αποσυρθούν σε καταφύγια.
Για τους ανθρώπους, τα πράγματα είναι πιο θολά. Το δημαρχείο μιλά για «δίκαιη μετάβαση» που προστατεύει τους εργαζόμενους. Ο νόμος ζητά σχέδιο ως την 1η Απριλίου 2027, με τοποθέτηση σε νέα δουλειά, κατάρτιση, συμβουλευτική, εκπαιδευτικές ευκαιρίες και οικονομική αποζημίωση. Ο πρόεδρος του συνδικάτου, Τζον Σάμιουελσεν, διαβάζει άλλο κείμενο: ημερίδες εύρεσης εργασίας, συμβουλευτική, και μια πόλη που θα «εξετάσει» αποζημίωση για όσους πλήρωσαν για άδεια. Είπε ότι ο νόμος «δεν έχει ουσιαστική οικονομική ανακούφιση για τους εργαζόμενους». Η Κριστίνα Χάνσεν, από το τοπικό παράρτημα του συνδικάτου, ρώτησε στο NY1 τι ακριβώς κάνει μια συμβουλευτική σε κάποιον που μόλις έμεινε χωρίς εισόδημα και είπε ότι οι αμαξάδες θα το παλέψουν στα δικαστήρια.
Ένα σχέδιο ως τον Απρίλιο του 2027, δηλαδή, για ένα επάγγελμα που κλείνει τον Μάιο του 2028. Ποιος προσλαμβάνει έναν άνθρωπο που ξέρει να οδηγεί άλογο μέσα σε πάρκο; Ποιος μετατρέπει σε δεύτερη καριέρα μια δεξιότητα που ήταν η πρώτη; Κι αν η αποζημίωση «εξεταστεί» και δεν δοθεί, ποιος αναλαμβάνει τον λογαριασμό μιας άδειας που κάποιος πλήρωσε με δικά του χρήματα;
Ο λογαριασμός που δεν γράφεται
Η Νέα Υόρκη δεν είναι πρωτοπόρος. Το Μόντρεαλ έκλεισε τις άμαξές του από την 1η Ιανουαρίου 2020. Το Σικάγο ψήφισε στις 24 Απριλίου 2020 να μην ανανεώνει τις δέκα άδειες που είχε, και η απαγόρευση ισχύει από το 2021. Το σχήμα επαναλαμβάνεται παντού, με ελάχιστες διαφορές: το άλογο έχει πολλούς υπερασπιστές. Ο αμαξάς λιγότερους. Στην Ελλάδα ξέρουμε το έργο. Το 2018 το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων έβαλε όριο 100 κιλών στο φορτίο των γαϊδουριών της Σαντορίνης -μετά τα βίντεο με υπέρβαρους τουρίστες και μια έκκληση με πάνω από 100.000 υπογραφές. Ζυγίσαμε το φορτίο του ζώου. Ποιος ζυγίζει το εισόδημα εκείνου που το οδηγεί;
Ίσως η Νέα Υόρκη έχει δίκιο. Ένα πάρκο γεμάτο κόσμο, με τρίκυκλα στις διαδρομές του, δεν είναι χώρος για ζώο που τρομάζει, και ένας νεκρός 18χρονος είναι αρκετός λόγος για να το παραδεχτείς. Αυτό που δεν είναι καθόλου προφανές είναι ποιος πληρώνει τον λογαριασμό μιας σωστής απόφασης, όταν ο λογαριασμός πέφτει σε 150 με 230 ανθρώπους κι όχι σε όσους την ψήφισαν. Για το άλογο της Νέας Υόρκης θα υπάρχει καταφύγιο. Για τον αμαξά του, ένα σχέδιο και μια προθεσμία.
Eισαγωγική φωτογραφία: AFPForum