Μπορεί η καταγραφή δεδομένων υψηλής ακρίβειας να έχει φέρει επανάσταση στο σύγχρονο ποδόσφαιρο, ωστόσο ένας ευφυής ποδοσφαιριστής μπορεί να τρέχει πολύ λιγότερο από τους συμπαίκτες και να είναι πιο πολύτιμος.
«Μερικές φορές χρησιμοποιώντας τα νούμερα και τα στατιστικά στον αθλητισμό είναι ο πιο ασφαλής τρόπος να πεις ψέματα». Η άποψη του Ευθύμη Κιουμουρτζόγλου ήχησε παράξενα το 1990, όταν ακόμη ήταν προπονητής της εθνικής ομάδας μπάσκετ, σε μια εποχή που δεν είχε καν ωριμάσει η ιδέα για sports data. Τον επιβεβαίωσε 12 χρόνια αργότερα ο Ράφα Μπενίτεθ, ως προπονητής της Βαλένθια, παρότι μανιώδης συλλέκτης στατιστικών και απίστευτων λεπτομερειών. Αμφότεροι, αν και υπηρετούσαν δύο διαφορετικά σπορ, ήθελαν να αποδείξουν ότι δεν αρέσκονται σε δόγματα, οπότε δεν υπήρχε λόγος να παγιδεύονται σε ανούσια συμπεράσματα.
Στην εποχή των «έξυπνων γιλέκων» και της τεχνητής νοημοσύνης, όπου τα πάντα καταγράφονται σε αριθμούς και προσφέρουν δεδομένα υψηλής ακρίβειας για κάθε αθλητή (από την ταχύτητα και τα σπριντ, μέχρι τους καρδιακούς παλμούς, την κόπωση και την αποκατάσταση από τραυματισμούς αλλά και πολλά περισσότερα), η ανθρώπινη κρίση και πιθανότατα η σοφία των προπονητών διατηρεί την ίδια άποψη. Σύμφωνοι, είναι εντυπωσιακό να υπάρχουν αισθητήρες που μετρούν τα πάντα κάτω από τη φανέλα ενός ποδοσφαιριστή, διότι όλα αποσκοπούν πλέον στη βελτίωση της απόδοσής του και συνολικά βοηθούν το τεχνικό τιμ να αποφασίσει για την τακτική, τη διαχείριση της ομάδας και στα διαφορετικά αγωνιστικά σενάρια που θα ακολουθήσουν την ώρα του αγώνα. Όμως παραμένει ξεκάθαρο ότι τα νούμερα δεν λένε ολόκληρη την αλήθεια.
Πιο πολύτιμος και ας τρέχει λιγότερο
Χαρακτηριστικό παράδειγμα που αποτυπώνεται από διάφορες μελέτες αποτελεί ποδοσφαιριστής που κατέγραψε πρόσφατα πολύ λιγότερα χιλιόμετρα σε ένα 90λεπτο σε σύγκριση με τους συμπαίκτες του, αλλά επί της ουσίας ήταν πιο πολύτιμος από όλους. Και δεν αναφερόμαστε φυσικά στον Λιονέλ Μέσι που είναι στα 39 και επί αρκετά χρόνια κάνει οικονομία δυνάμεων για να παραμείνει ακμαίος όταν παίρνει την μπάλα στα πόδια. Ο Αργεντινός σταρ τρέχει κάτι παραπάνω από 7 χιλιόμετρα ανά παιχνίδι, κάτι προφανές για τους 10 συμπαίκτες του.
Το συμπέρασμα που αναφέρουμε αφορά Βραζιλιάνο ποδοσφαιριστή (το όνομά του δεν έγινε γνωστό) που θα έπρεπε να καλύπτει θεωρητικά πολλά χιλιόμετρα λόγω θέσης. Υπήρξε μάλιστα φιλικό προετοιμασίας στο οποίο έτρεξε περίπου 6,5 χιλιόμετρα σε ένα ολόκληρο 90λεπτο, ενώ αρκετοί συμπαίκτες του έτρεξαν περισσότερα από 10. Η ανάλυση του βίντεο μάλιστα αποκάλυψε το εξής: Ο συγκεκριμένος ποδοσφαιριστής ήταν συνεχώς στο σωστό σημείο, είχε άψογη τακτική τοποθέτηση, χωρίς καμία ανάγκη για περιττές κινήσεις και τρεξίματα. Και σε γενικές γραμμές ήταν μάλλον ο πολυτιμότερος της ενδεκάδας. Στο σύγχρονο ποδόσφαιρο η ευφυΐα με την οποία καλύπτεις τον χώρο αξίζει περισσότερο από την απόσταση που διανύει οποιοσδήποτε υπεραθλητής, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν είναι απαραίτητοι και οι δύο.
Βασικός οδηγός το «player mode»
Από την άλλη βέβαια τα προπονητικά επιτελεία είναι πλέον μαθημένα να λειτουργούν με τους αριθμούς και τα στατιστικά στοιχεία. Η τεχνολογία της παρατήρησης των δεδομένων έχει εξελιχθεί ραγδαία την τελευταία δεκαετία και τα «έξυπνα γιλέκα» φοριούνται πλέον και στις προπονήσεις, όχι μόνο στους αγώνες. Η βάση δεδομένων διαμορφώνεται και από το σύστημα παρακολούθησης των συλλόγων τους πριν ενσωματωθούν στις εθνικές ομάδες. Είναι βασικό εργαλείο διότι τα τεχνικά επιτελεία όσων μετέχουν στο Μουντιάλ για παράδειγμα, περνούν περιορισμένο χρόνο με τους ποδοσφαιριστές.
Τι είναι όμως τα «έξυπνα γιλέκα»;
Tι ακριβώς προσφέρουν; Είναι ιδιαίτερα ελαφριά, θυμίζουν γυναικείο σουτιέν και περιέχουν ηλεκτρόδια καρδιακών παλμών στις ραφές τους, καθώς και μια συσκευή GPS τοποθετημένη σε ειδική θήκη. Το πιο εντυπωσιακό στοιχείο είναι η λεγόμενη μέτρηση «player load», η οποία αποτυπώνει τη συνολική σωματική καταπόνηση που προκάλεσε η προπόνηση ή ο αγώνας. Αυτό σημαίνει περισσότερα δεδομένα, καλύτερες αποφάσεις για κάθε μονάδα ξεχωριστά αλλά η πραγματικότητα είναι πιο σύνθετη. Το ποδόσφαιρο δεν είναι στίβος και όταν τρέχει κανείς περισσότερο δεν σημαίνει απαραίτητα ότι παίζει καλύτερα. Ένας παίκτης με εντυπωσιακά φυσικά στοιχεία μπορεί να μην ταιριάζει στο σύστημα. Η εξαιρετική τοποθέτηση, η λήψη αποφάσεων και οι ηγετικές ικανότητες μπορεί τελικά να είναι αυτά που καθορίζουν μια καριέρα.
Η ανθρώπινη κρίση
Στο Παγκόσμιο Κύπελλο του 2026 χρησιμοποιείται και η τεχνητή νοημοσύνη με πρωτοβουλία της FIFA και της Lenovo, προσφέροντας άμεση πληροφόρηση σε παίκτες και προπονητές. Ονομάζεται Football AI Pro και μπορεί να επεξεργαστεί εκατομμύρια δεδομένα που οδηγούν σε πολλά και ξεχωριστά συμπεράσματα. Ωστόσο, η επανάσταση αυτή στο ποδόσφαιρο δεν μπορεί να νικήσει έναν ιδιαίτερα καθοριστικό παράγοντα που είναι η ανθρώπινη κρίση. Η βασική διαφορά είναι ότι πάντοτε οι εξειδικευμένοι άνθρωποι, εν προκειμένω στο ποδόσφαιρο, αναλύουν τα νούμερα και τα στατιστικά που τους προσφέρονται και τα μετατρέπουν σε πρακτικές αποφάσεις. Όσες επαναστάσεις και να φέρει η τεχνολογία, ο ανθρώπινος νους θα σκαρφιστεί κάτι καινούριο.
Φωτογραφίες: Getty Images/Ideal Image