“Τα αγαπημένα μου σημεία στην Αθήνα” – Τέσσερις αρχιτέκτονες, τέσσερις ιστορίες

Δημήτρης Ποτηρόπουλος, Potiropoulos+Partners
Η Αθήνα είναι μια ευρωπαϊκή πρωτεύουσα που αναζητά την ταυτότητά της, γι’ αυτό είναι δύσκολο να την κατανοήσει κανείς. Είναι μια πόλη αντιφατική. Από την άλλη, η σκέψη και μόνο ότι μπορείς να βρεις ό,τι και όποτε το θελήσεις είναι γοητευτική για ανθρώπους που τους αρέσει να αυτοσχεδιάζουν. Το καλό με την πόλη μας είναι ότι ποτέ δεν βαριέσαι. Σαν περιπέτεια χωρίς τέλος που ξετυλίγεται μπροστά σου ενώ ανακαλύπτεις τις άπειρες άγνωστες γωνιές της. Αλλά και τις γνωστές. Ο Εθνικός Κήπος, μια όαση στο κέντρο της Αθήνας μόλις λίγα μέτρα από την πλατεία Συντάγματος. Το βλέμμα γεμίζει με πράσινο, η ατμόσφαιρα γίνεται πιο ανάλαφρη και ο θόρυβος της πόλης σβήνει σιγά-σιγά. Εδώ βρίσκω την ηρεμία που λείπει από την καθημερινότητά μου. Κοντά στην είσοδο από την Διονυσίου Αρεοπαγίτου συναντάει κανείς το μικρό καφενεδάκι που αγαπώ να επισκέπτομαι: μερικά τραπέζια κάτω από την σκιά των δέντρων και η καταπράσινη τοξωτή πέργκολα. Απλό, αυτό ακριβώς είναι που με ξεκουράζει. Μου προσφέρει λίγες στιγμές ηρεμίας μέσα στη φύση, που με ξανασυνδέουν με έναν πιο ανθρώπινο τρόπο ζωής. Άλλοτε με έναν φίλο για να μοιραστούμε μερικές κουβέντες, και άλλοτε μόνος με παρέα ένα βιβλίο, αισθάνομαι σαν να μεταφέρομαι σε άλλο κόσμο.
Kάθε πόλη έχει πολλά πρόσωπα. Εγώ μιλώ για το πρόσωπο που επιφυλάσσει η Αθήνα στους «μυημένους». Eίναι η δυναμική, εξελισσόμενη εικόνα που προκύπτει από την αίσθηση ότι πέρα από τα κτίρια και τους δρόμους, πέρα από τα αστικά προβλήματα που μας ταλαιπωρούν, η πόλη είναι και ο χρόνος που περνάς μαζί της, είναι και οι παρέες σου, είναι και τα στέκια: Το Δίπορτο στην Αγορά, στην πλατεία Θεάτρου. Ο Νικήτας στην πλατεία Ψυρρή, και το Τριφύλλι, δίπλα στο γήπεδο του Παναθηναϊκού. Είναι τα Άργουρα στις Τζιτζιφιές, τα Κανάρια στο Μοσχάτο, επίσης, ο Τάκης στον Ταύρο, και το Καστέλλο το καρπαθιώτικο καφενείο στην Κουμουνδούρου. Το Στυλ & Καφέ στου Ψυρρή. Αλλά και η Ράτκα στο Κολωνάκι, και πιο δίπλα το Codice Blu. Το Rock n Roll πιο κάτω, και πιο βόρεια το Balthazar. Και ακόμη πιο βόρεια, στο Ψυχικό, το Ombra. Και το Χοχλικάκι. Όσο για βόλτες: στο Θησείο, στο Μοναστηράκι, στου Ψυρρή και στου Φιλοπάππου. Και στο Ψυχικό, το μέρος που μεγάλωσα, και στη Φιλοθέη -με ένα διάλειμμα στην Παλιά Αγορά για καφέ.

Γιώργος Τσολάκης, Tsolakis architects
Η Αθήνα είναι γεμάτη κρυφά σημεία διάσπαρτα μέσα στον αστικό της ιστό, μικρές παύσεις που περιμένουν απλώς να τις προσέξεις. Δεν αποκαλύπτονται εύκολα, σου συστήνονται διακριτικά, σχεδόν τυχαία, μέσα στην καθημερινή διαδρομή. Είμαι τυχερός που εργάζομαι στο κέντρο της πόλης, σε έναν από τους πιο ιστορικούς άξονες της, τη Λεωφόρο Βασιλίσσης Σοφίας. Το καλοκαίρι, λίγο πριν χαθεί ο ήλιος, η Δύση ευθυγραμμίζεται με το πεζοδρόμιο που κατευθύνεται προς την Βουλή. Το φως απλώνεται κατά μήκος του δρόμου και τα πάντα μεταμορφώνονται σε χρυσαφένιες επιφάνειες, οι προσόψεις, τα φύλλα των δέντρων, οι σκιές των περαστικών. Για λίγα λεπτά, η πόλη μοιάζει σκηνή θεάτρου φωτισμένη από έναν αόρατο σκηνογράφο. Ένα τέτοιο απόγευμα, κατεβαίνοντας το πεζοδρόμιο, παρατήρησα κάτι να λαμπυρίζει στον αέρα. Μικρές σταγόνες αιωρούνταν, καθώς οι ακτίνες του ήλιου τις διαπερνούσαν, δημιουργώντας μια σχεδόν παραμυθένια αίσθηση. Για μια στιγμή ένιωσα πως βρισκόμουν μέσα σε μια σκηνή ονείρου. Πολύ γρήγορα, βέβαια, η πραγματικότητα αποκάλυψε την αιτία: μια σπασμένη υδρορροή που έσταζε αδιάκοπα. Κι όμως, το μαγικό δεν ακυρώθηκε. Αντίθετα, επιβεβαιώθηκε. Η πόλη είχε δημιουργήσει, μέσα από το απολύτως καθημερινό, μια απρόσμενη στιγμή ομορφιάς. Αυτές οι μικρές αστικές αποκαλύψεις με γοητεύουν. Τα μικρά εστιατόρια που απλώνονται σε στενά πεζοδρόμια, ανάμεσα σε παρκαρισμένα αυτοκίνητα δίπλα στις νεραντζιές, αλλά διατηρούν ακόμα την αίσθηση μιας παλιάς γειτονιάς. Οι κλεφτές ματιές προς τους λόφους του Λεκανοπεδίου που ξεπροβάλλουν ανάμεσα σε πολυκατοικίες.
Και έπειτα, ο Εθνικός Κήπος. Δεν θα μπορούσα να μην αναφερθώ σε αυτό. Το μικρό ξύλινο γεφυράκι, κρυμμένο ανάμεσα στα δέντρα, μοιάζει να ανήκει σε έναν άλλον τόπο και χρόνο. Πολλές φορές επιδιώκω να κάνω μια παράκαμψη προς το κέντρο έτσι ώστε να περάσω από την λιμνούλα με τις πάπιες. Μια ήσυχη στιγμή μέσα στην καρδιά της πολύβοης πόλης, που μου θυμίζει το ιαπωνικό γεφύρι από τους πίνακες του Μονέ. Θα μπορούσα να απαριθμήσω δεκάδες ακόμη τέτοια σημεία. Όμως ίσως η ουσία δεν βρίσκεται στην καταγραφή τους, αλλά στην προθυμία να τα αναζητήσουμε. Η Αθήνα δεν είναι μόνο ένταση, κίνηση και αντιθέσεις. Είναι και εκείνες οι σύντομες, σχεδόν αδιόρατες παύσεις που μας χαρίζουν στιγμές ηρεμίας μέσα στην πολυπλοκότητα της ζωής. Και τελικά, ίσως η αληθινή της γοητεία να κρύβεται ακριβώς εκεί, στις μικρές, ανεπιτήδευτες στιγμές που, αν σταθείς για λίγο, μεταμορφώνουν την καθημερινότητα σε κάτι σχεδόν μαγικό. Για αυτό αγαπώ τόσο πολύ αυτή την πόλη.

Δημήτρης Τσίγκος, Omniview Design
Η αγαπημένη μου γειτονιά στην Αθήνα είναι εκεί όπου βρίσκεται και το γραφείο μας, στη γωνία Ευρυπίδου και Αγίου Μάρκου, κοντά στην Κεντρική Αγορά. Η Αθήνα δεν είναι μια πόλη «όμορφη» με τον κλασικό, καρτποσταλικό τρόπο της Ρώμης ή του Παρισιού. Κι όμως, σε εκείνα τα τετράγωνα συναντά κανείς μια απίστευτη διαστρωμάτωση αρχιτεκτονικών στυλ -μοντερνιστικά κτίρια, νεοκλασικά, art deco-— αναμεμιγμένα με έναν σχεδόν άναρχο τρόπο που, για μένα, έχει τεράστιο ενδιαφέρον. Μέσα σε αυτό το μωσαϊκό επιβιώνουν ιδιαίτερες τυπολογίες, όπως η στοά. Πιστεύω βαθιά ότι η τυπολογία της στοάς θα έπρεπε να ενσωματώνεται και στον σύγχρονο σχεδιασμό: προστατεύει από τον ήλιο και τη βροχή, δημιουργεί μια αίσθηση οικειότητας και διαμορφώνει έναν μοναδικό, «cozy» αστικό πυρήνα εμπορίου και συνάντησης. Σε όλα αυτά προστίθεται ο έντονος πολυπολιτισμικός χαρακτήρας της περιοχής, χρώματα, μυρωδιές, γλώσσες. Αυτή η κοινωνική και αρχιτεκτονική διαστρωμάτωση συνθέτει μια αστική «συνταγή» που μέσα στην ακαταστασία της με κερδίζει απόλυτα.
Η κορυφή του Λυκαβηττού είναι το all-time αγαπημένο μου σημείο. Δεν ξέρω πόσες φορές έχω ανέβει τρέχοντας, κάνοντας γυμναστική σε κάθε σκαλί και πεζούλι, για να σταθώ στην κορυφή την ώρα που πέφτει το φως. Κατεβαίνω με skate, αφού πρώτα έχω δει την Αθήνα στο σουρούπο. Είναι ένα σημείο που δεν χρειάζεται πολλές περιγραφές. Έχει μια βίντατζ, ρομαντική νοσταλγία που δύσκολα μεταφέρεται με λόγια. Από εκεί, η πόλη αποκαλύπτεται oλοκληρωτικά, με τον πιο ειλικρινή τρόπο. Και έπειτα υπάρχουν οι νότιες παραλίες. Η Αθήνα συχνά ταυτίζεται με τον αστικό της χαρακτήρα, όμως απογειώνεται όταν τη δεις ως παραθαλάσσια πόλη. Από τη Βάρκιζα και τη Βουλιαγμένη μέχρι το Καβούρι, οι αστικές παραλίες κουβαλούν κάτι από μια ανεπιτήδευτη belle époque ατμόσφαιρα: σημεία συνάντησης, χαλάρωσης, μετάβασης από την ένταση της πόλης σε μια πιο αργή, φωτεινή πραγματικότητα. Το ενδιαφέρον είναι ότι δεν έχω επιλέξει -ούτε θα επέλεγα άμεσα- να ζω πάνω στη θάλασσα. Προτιμώ να βρίσκομαι μέσα στον πυρήνα του αστικού ιστού και να μπορώ, σε ελάχιστο χρόνο, να αποδράσω σε ένα εντελώς διαφορετικό τοπίο και να δω ένα ηλιοβασίλεμα δίπλα στο κύμα.

Παύλος Χατζηαγγελίδης, 314 architecture studio
Αγαπημένο μέρος είναι το σπίτι μου στη Γλυφάδα στο οποίο μου αρέσει να περνάω τα σαββατοκύριακα και να χαλαρώνω. Ένα άλλο, είναι η παραλία της Βουλιαγμένης -ιδίως όταν έχει νοτιάδες και βγάζει κύμα. Είναι το αγαπημένο μου μέρος για surf και kite surf στην Αττική. Τέλος, συνήθως πηγαίνω βόλτα με το αυτοκίνητο τις Κυριακές προς το Σούνιο καθώς είναι η αγαπημένη μου διαδρομή. Μου αρέσει πολύ να οδηγώ σε αυτό το παραθαλάσσιο τμήμα από τη Γλυφάδα μέχρι το Ναό του Ποσειδώνα. Υπάρχει κι ένα σημείο το οποίο έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για μένα στο οποίο σταματάω. Βρίσκεται πάνω σε μια στροφή απέναντι από ένα νησάκι λίγο πριν το Σούνιο κι είναι ένα σημείο στο οποίο σταμάταγα με τον πατέρα μου και κοιτάγαμε την θέα. Αυτό το κομμάτι για μένα έχει πολύ ιδιαίτερη ενέργεια, και δεν θα το ξεχάσω ποτέ.

Eισαγωγική φωτογραφία: Getty Images / Ideal Image